Bağlam
Proje yönetimi, ilk sektörler olarak üniversite ve sağlığı belirledi. Sağlıkta ilk hedef hekimleri ve sağlık personelini belgelendirmek; kurumlar belge veren (issuer)Belgeyi imzalayıp veren kurum: üniversite, meslek kuruluşu, kamu kurumu ya da şirket., başka kurumlar doğrulayıcı (verifier)Gösterilen belgeyi denetleyen taraf: imza, belge verenin güven listesindeki kaydı, durum ve politika. Relying party diye de anılır. olur.
Dünyada bir hekimin yetkisi tek belgeyle değil, her bilgiyi kendi sahibinin verdiği birkaç belgeyle kanıtlanır:
| Ülke / bölge | Yöntem |
|---|---|
| AB | Ulusal makam ruhsatı; diploma otomatik tanınır (2005/36/AT); yasaklanan hekim IMI uyarı sistemiyle bildirilir |
| ABD | Eyalet ruhsatı + NPI + uzmanlık belgesi; işe alan hastane "credentialing" ile birincil kaynaktan doğrular, sonra işlem yetkisi ("privileging") verir |
| Birleşik Krallık | GMC kaydı; NHS'in doğrulanabilir "Digital Staff Passport"u işe giriş kontrollerini kurumlar arasında taşıdı (2025'te kapandı; model sürüyor) |
EUDI Wallet'taeIDAS 2.0'ın tanımladığı Avrupa Dijital Kimlik Cüzdanı; Tamga aynı biçim ve protokolleri kullanır. hekim belgesi henüz tanımlı değil. EHDS (Tüzük 2025/327) Komisyon'a sağlık meslek mensuplarının kimlik doğrulaması için uygulama kararı çıkarma yetkisi veriyor. AB cüzdanının sağlıktaki tek tanımlı kullanımı hasta tarafındaki e-reçete "Sağlık Kimliği"dir (mdocISO/IEC 18013-5 mobil belge biçimi, CBOR ile kodlanır; yüz yüze gösterme ve mobil ehliyet için kullanılır.; reçetenin kendisi cüzdana girmez).
Türkiye'de yetkili kaynaklar (authentic source)Belgedeki bilginin asıl sahibi olan sistem; örneğin üniversitenin öğrenci bilgi sistemi.:
| Bilgi | Yetkili kaynak |
|---|---|
| Meslek icra yetkisi, uzmanlık | Sağlık Bakanlığı |
| Meslek odası üyeliği | Türk Tabipleri Birliği / il tabip odaları (kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu) |
| Çalışma, birim, unvan | İşveren sağlık kuruluşu |
ADR-0020 gereği bilgi her belgede kendi kaynağından okunur; Tamga saklamaz.
Önerilen karar
K1 — Üç belge, üç kaynak
| # | Belge | Veren | Güven listesi sınıfı | Tür adı (ÖNERİ, §6) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Meslek icra belgesi | Sağlık Bakanlığı. Pilotta "Sağlık Bakanlığı (deneme)" deneme kurumu; gerçek katılımda aynı tür, gerçek kayıt | PUB / HEALTH | urn:tamga:health:PractitionerLicence:1 |
| 2 | Oda üyelik belgesi | TTB ya da il tabip odası, kendi üyelerine | PUB (kamu kurumu niteliğinde) ya da EAA / HEALTH | urn:tamga:health:ProfessionalMembership:1 |
| 3 | Kurum görev belgesi | Hastane / klinik / sağlık grubu, kendi personeline | EAA / HEALTH | urn:tamga:work:EmploymentCredential:1 (sektörsüz) |
Hiçbiri Tamga tarafından verilmez; Tamga barındırılan belge verme servisini işletir.
K2 — Alanlar (öneri)
Meslek icra belgesi:
family_name,given_name,profession: ISCO-08 kodu + ad; ör. 2211 hekim, 2261 diş hekimi, 2262 eczacı, 2221 hemşire,specialty(varsa; bakanlık uzmanlık dalı listesi),registration_number(meslek tescil no; selective disclosureBir belgeden yalnız doğrulayıcının istediği alanların gösterilmesi, fazlasının değil. ile),licence_status(ACTIVE|RESTRICTED),authority_name,issued_date.
Oda üyelik belgesi:
family_name,given_name,profession,chamber_name,membership_number(selective disclosure),membership_status,member_since.
Kurum görev belgesi (sektörsüz):
family_name,given_name,employer_name,employer_id(güven listesi (trust list)Bir ülkenin kök sertifikalarını, belge verenlerini ve kayıtlı relying party'lerini taşıyan imzalı liste. Bugün Tamga'da güven bu listelere dayanır; ortak defter sonra gelir. kimliğinden),job_title,department,start_date,end_date(ayrılınca),employment_type(FULL_TIME|PART_TIME|CONSULTANT…).- Sağlıkta isteğe bağlı:
clinical_privileges, işlem yetkileri (ABD "privileging" karşılığı).
Hiçbirinde yok: T.C. kimlik no (IDP10), adres, maaş, sağlık verisi.
K3 — Yaşam döngüsü
- Üç belge da iptal ve askı taşır (Token Status List 2 bit). AB'deki IMI uyarısının karşılığı, bakanlığın icra belgesini askıya alması ya da iptal etmesidir. Doğrulayıcı bunu anında görür.
- Kurum görev belgesi ayrılışta ya iptal edilir ya da
end_dateile yeniden verilir. İkincisi önerilir: iş geçmişi kanıtı olarak kalır. - Otomatik kopya yenileme (ADR-0023) üçünde de açıktır.
K4 — Doğrulayıcı: işe alım ve görevlendirme
- Hekimi işe alacak ya da görevlendirecek kurum güven listesine doğrulayıcı olarak kaydolur: kullanım "İşe alım ve görevlendirme doğrulaması"; istenen alanlar üç belgeden.
- Hekim tek onayla üç belgeyi birlikte gönderir. Bu, doğrulanmış bir özgeçmiş gibi çalışır; hastane her şeyi baştan kontrol etmez.
- kayıt sertifikası (registration certificate)Kayıt kurumunun, bir relying party'nin hangi alanları hangi amaçla isteyebileceğini bildiren imzalı belgesi (en çok 12 ay). (ADR-0026) doğrulayıcının bu amaçla kayıtlı olduğunu gösterir.
K5 — Açıklama politikası (EDP)
- Meslek icra belgesi için isteğe bağlı gömülü açıklama politikası (ETSI TS 119 472-3 §4.2.5): "yalnız registration certificate'ında sağlık hizmeti sunucusu yetkisi olan doğrulayıcılara".
- Cüzdan uymayan istekte uyarır; kişi yine de karar verir (ARF EDP_07).
- ETSI somut JSON adlarını tanımlamadığı için Tamga profili kabulde belirlenir.
K6 — Kapsam dışı (ileride)
- Hasta Sağlık Kimliği (AB e-reçete pilotu, mdoc) ve e-Nabız / e-Reçete bağlantısı: yalnız Sağlık Bakanlığı belge veren olarak katılırsa.
- Sağlık kuruluşunun kendisi için belge verilmez: kuruluş güven listesi kaydıyla ve kayıt sertifikası ile tanınır (ADR-0024, ADR-0026).
Gerekçe / alternatifler
| Seçenek | Sonuç | Neden |
|---|---|---|
| Tek "hekim belgesi" (ruhsat + oda + işyeri birlikte) | ret | Bilgiler farklı kaynaklarda; biri değişince (işyeri) hepsi yeniden verilir; tek kurum hepsinin sahibi değil |
| Tamga'nın hekim belgesini vermesi | ret | Yetkili kaynak kurumdadır (ADR-0020) |
| Görev belgesini sağlığa özgü yapmak | öneri değil | Aynı ihtiyaç üniversite personelinde ve şirketlerde var; sektörsüz tür yeniden kullanılır |
| Üç belge, her biri kendi kaynağından; işe alan kurum doğrulayıcı | öneri | Dünyadaki uygulamayla aynı; AB modeline uyumlu |
Önerilen kurallar (kabul edilirse bağlayıcı tabloya taşınır)
| Kod | Kural |
|---|---|
| HC1 | Sağlık alanı belgeleri sağlık verisi (tanı, reçete, tahlil, tedavi) ve T.C. kimlik no taşımaz. |
| HC2 | Meslek icra belgesini yalnız güven listesinde bu türe yetkili kurum verir; Tamga vermez. |
| HC3 | Sağlık alanı belgeleri iptal ve askı durumunu taşır; askıdaki belge doğrulamada geçersizdir. |
Kararı bekleyen sorular (proje yönetimi)
- Tür adları: §K1'deki öneriler ya da alternatifleri —
MedicalLicence,ChamberMembership(tüm meslek odaları),StaffAppointment(sağlığa özgü görev). - Oda belgesinin sınıfı:
PUBmı,EAAmı? - Pilot kurgusu: "Sağlık Bakanlığı (deneme)", bir tabip odası, bir özel hastane — deneme kiracıları.
Durum
Proposed — 2026-09-30. Kurgu ve veren kurumlar proje yönetiminin yönlendirmesiyle yazıldı; tür adları kararda.