Askıda (2026-10-30, proje yönetimi kararı). Bu taslak Proposed kalır ama üzerinde çalışılmaz: ilk sektör üniversitedir ve sağlık belgeleri bir sağlık kurumu ortağı ve hukuki inceleme olmadan ele alınmaz. Yeniden açılırsa kabul ayrı onay ister.
Bağlam
Proje yönetimi, ilk sektörler olarak üniversite ve sağlığı belirledi. Sağlıkta ilk hedef hekimleri ve sağlık personelini belgelendirmek; kurumlar belge veren (issuer)Belgeyi imzalayıp veren kurum: üniversite, meslek kuruluşu, kamu kurumu ya da şirket., başka kurumlar doğrulayıcı (verifier)Gösterilen belgeyi denetleyen taraf: imza, belge verenin güven listesindeki kaydı, durum ve politika. Relying party diye de anılır. olur.
Dünyada bir hekimin yetkisi tek belgeyle değil, her bilgiyi kendi sahibinin verdiği birkaç belgeyle kanıtlanır:
| Ülke / bölge | Yöntem |
|---|---|
| AB | Ulusal makam ruhsatı; diploma otomatik tanınır (2005/36/AT); yasaklanan hekim IMI uyarı sistemiyle bildirilir |
| ABD | Eyalet ruhsatı + NPI + uzmanlık belgesi; işe alan hastane "credentialing" ile birincil kaynaktan doğrular, sonra işlem yetkisi ("privileging") verir |
| Birleşik Krallık | GMC kaydı; NHS'in doğrulanabilir "Digital Staff Passport"u işe giriş kontrollerini kurumlar arasında taşıdı (2025'te kapandı; model sürüyor) |
EUDI Wallet'taeIDAS 2.0'ın tanımladığı Avrupa Dijital Kimlik Cüzdanı; Tamga aynı biçim ve protokolleri kullanır. hekim belgesi henüz tanımlı değil. EHDS (Tüzük 2025/327) Komisyon'a sağlık meslek mensuplarının kimlik doğrulaması için uygulama kararı çıkarma yetkisi veriyor. AB cüzdanının sağlıktaki tek tanımlı kullanımı hasta tarafındaki e-reçete "Sağlık Kimliği"dir (mdocISO/IEC 18013-5 mobil belge biçimi, CBOR ile kodlanır; yüz yüze gösterme ve mobil ehliyet için kullanılır.; reçetenin kendisi cüzdana girmez).
Türkiye'de yetkili kaynaklar (authentic source)Belgedeki bilginin asıl sahibi olan sistem; örneğin üniversitenin öğrenci bilgi sistemi.:
| Bilgi | Yetkili kaynak |
|---|---|
| Meslek icra yetkisi, uzmanlık | İlgili sağlık bakanlığı |
| Meslek odası üyeliği | Ulusal hekim meslek kuruluşu / il tabip odaları (kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu) |
| Çalışma, birim, unvan | İşveren sağlık kuruluşu |
ADR-0020 gereği bilgi her belgede kendi kaynağından okunur; Tamga saklamaz.
Önerilen karar
K1 — Üç belge, üç kaynak
| # | Belge | Veren | Güven listesi sınıfı | Tür adı (ÖNERİ, §6) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Meslek icra belgesi | İlgili sağlık bakanlığı. Pilotta "Sağlık bakanlığı (deneme)" deneme kurumu; gerçek katılımda aynı tür, gerçek kayıt | PUB / HEALTH | urn:tamga:health:PractitionerLicence:1 |
| 2 | Oda üyelik belgesi | Ulusal meslek kuruluşu ya da il tabip odası, kendi üyelerine | PUB (kamu kurumu niteliğinde) ya da EAA / HEALTH | urn:tamga:health:ProfessionalMembership:1 |
| 3 | Kurum görev belgesi | Hastane / klinik / sağlık grubu, kendi personeline | EAA / HEALTH | urn:tamga:work:EmploymentCredential:1 (sektörsüz) |
Hiçbiri Tamga tarafından verilmez; Tamga barındırılan belge verme servisini işletir.
K2 — Alanlar (öneri)
Meslek icra belgesi:
family_name,given_name,profession: ISCO-08 kodu + ad; ör. 2211 hekim, 2261 diş hekimi, 2262 eczacı, 2221 hemşire,specialty(varsa; bakanlık uzmanlık dalı listesi),registration_number(meslek tescil no; selective disclosureSeçici açıklama (eşanlamlı: seçici paylaşım): bir belgeden yalnız doğrulayıcının istediği alanların gösterilmesi, fazlasının değil. ile),licence_status(ACTIVE|RESTRICTED),authority_name,issued_date.
Oda üyelik belgesi:
family_name,given_name,profession,chamber_name,membership_number(selective disclosure),membership_status,member_since.
Kurum görev belgesi (sektörsüz):
family_name,given_name,employer_name,employer_id(güven listesi (trust list)Bir ülkenin kök sertifikalarını, belge verenlerini ve kayıtlı relying party'lerini taşıyan imzalı liste. Bugün Tamga'da güven bu listelere dayanır; ortak defter sonra gelir. kimliğinden),job_title,department,start_date,end_date(ayrılınca),employment_type(FULL_TIME|PART_TIME|CONSULTANT…).- Sağlıkta isteğe bağlı:
clinical_privileges, işlem yetkileri (ABD "privileging" karşılığı).
Hiçbirinde yok: T.C. kimlik no (IDP10), adres, maaş, sağlık verisi.
K3 — Yaşam döngüsü
- Üç belge da iptal ve askı taşır (Token Status List 2 bit). AB'deki IMI uyarısının karşılığı, bakanlığın icra belgesini askıya alması ya da iptal etmesidir. Doğrulayıcı bunu anında görür.
- Kurum görev belgesi ayrılışta ya iptal edilir ya da
end_dateile yeniden verilir. İkincisi önerilir: iş geçmişi kanıtı olarak kalır. - Otomatik kopya yenileme (ADR-0023) üçünde de açıktır.
K4 — Doğrulayıcı: işe alım ve görevlendirme
- Hekimi işe alacak ya da görevlendirecek kurum güven listesine doğrulayıcı olarak kaydolur: kullanım "İşe alım ve görevlendirme doğrulaması"; istenen alanlar üç belgeden.
- Hekim tek onayla üç belgeyi birlikte gönderir. Bu, doğrulanmış bir özgeçmiş gibi çalışır; hastane her şeyi baştan kontrol etmez.
- kayıt sertifikası (registration certificate)Kayıt kurumunun, bir relying party'nin hangi alanları hangi amaçla isteyebileceğini bildiren imzalı belgesi (en çok 12 ay). (ADR-0026) doğrulayıcının bu amaçla kayıtlı olduğunu gösterir.
K5 — Açıklama politikası (EDP)
- Meslek icra belgesi için isteğe bağlı gömülü açıklama politikası (ETSI TS 119 472-3 §4.2.5): "yalnız registration certificate'ında sağlık hizmeti sunucusu yetkisi olan doğrulayıcılara".
- Cüzdan uymayan istekte uyarır; kişi yine de karar verir (ARF EDP_07).
- ETSI somut JSON adlarını tanımlamadığı için Tamga profili kabulde belirlenir.
K6 — Kapsam dışı (ileride)
- Hasta Sağlık Kimliği (AB e-reçete pilotu, mdoc) ve e-Nabız / e-Reçete bağlantısı: yalnız ilgili sağlık bakanlığı belge veren olarak katılırsa.
- Sağlık kuruluşunun kendisi için belge verilmez: kuruluş güven listesi kaydıyla ve kayıt sertifikası ile tanınır (ADR-0024, ADR-0026).
Gerekçe / alternatifler
| Seçenek | Sonuç | Neden |
|---|---|---|
| Tek "hekim belgesi" (ruhsat + oda + işyeri birlikte) | ret | Bilgiler farklı kaynaklarda; biri değişince (işyeri) hepsi yeniden verilir; tek kurum hepsinin sahibi değil |
| Tamga'nın hekim belgesini vermesi | ret | Yetkili kaynak kurumdadır (ADR-0020) |
| Görev belgesini sağlığa özgü yapmak | öneri değil | Aynı ihtiyaç üniversite personelinde ve şirketlerde var; sektörsüz tür yeniden kullanılır |
| Üç belge, her biri kendi kaynağından; işe alan kurum doğrulayıcı | öneri | Dünyadaki uygulamayla aynı; AB modeline uyumlu |
Önerilen kurallar (kabul edilirse bağlayıcı tabloya taşınır)
| Kod | Kural |
|---|---|
| HC1 | Sağlık alanı belgeleri sağlık verisi (tanı, reçete, tahlil, tedavi) ve T.C. kimlik no taşımaz. |
| HC2 | Meslek icra belgesini yalnız güven listesinde bu türe yetkili kurum verir; Tamga vermez. |
| HC3 | Sağlık alanı belgeleri iptal ve askı durumunu taşır; askıdaki belge doğrulamada geçersizdir. |
Kararı bekleyen sorular (proje yönetimi)
- Tür adları: §K1'deki öneriler ya da alternatifleri —
MedicalLicence,ChamberMembership(tüm meslek odaları),StaffAppointment(sağlığa özgü görev). - Oda belgesinin sınıfı:
PUBmı,EAAmı? - Pilot kurgusu: "Sağlık bakanlığı (deneme)", bir tabip odası, bir özel hastane — deneme kiracıları.
Durum
Proposed — 2026-09-30. Kurgu ve veren kurumlar proje yönetiminin yönlendirmesiyle yazıldı; tür adları kararda.