Skip to content
ADR-0058Mimari karar kaydıÖnerisürüm 1.0.021 Ekim 2026

Bağlam ​

  • AB kuralı (erişim sertifikası). ETSI TS 119 411-8 V1.1.1 (2025-10) güvenen taraf erişim sertifikalarının politikasıdır; CIR 2025/848 Ek IV ve CIR 2026/1730 buna atıf yapar. Tüzel kişiye verilen sertifikada (§6.6.1):
    • GEN-6.1.1-04: CN kişinin tanıyacağı ticari ad ya da hizmet adı olabilir;
    • GEN-6.6.1-05: organizationIdentifier zorunlu (EN 319 412-1 §5.1.4);
    • GEN-6.6.1-07: güvenen tarafın iletişim bilgisi SAN'da zorunlu — en az biri: destek web adresi (URI), telefon (otherName, id-at-telephoneNumber) ya da e-posta (rfc822Name);
    • GEN-6.6.1-08: aynı kurumun farklı örnekleri için ek sertifikalar OU ile ayrılabilir;
    • GEN-6.6.1-03 / -06: politika tanımlayıcısı (ETSI NCP-l-eudiwrp = 0.4.0.194118.1.2 ya da sağlayıcının OID'i) ve CPS adresi.
  • AB TS5 (kayıt verisi). serviceIdentifier isteğe bağlıdır; aracı kullanan doğrulayıcıda zorunludur. Tek hizmeti olan ya da hizmete bağlı erişim sertifikası istemeyen doğrulayıcı bu alanı yazmayabilir.
  • Bugün. Tamga erişim sertifikası konu alanında CN (alan adı), O, C ve gerçek ağda organizationIdentifier (ADR-0026 K3) taşır; SAN'da yalnız kayıttaki alan adı (dNSName, ADR-0034) vardır. İletişim bilgisi yoktur (GEN-6.6.1-07 karşılanmıyor); politika tanımlayıcısı ve CPS adresi yoktur. Hizmet kimliği kayıt sertifikasında (service_id) vardır, erişim sertifikasında yoktur. İlk AB uyum turu (2026-10-13, öneri 10) bunu "erişim sertifikasında hizmet kimliği yok" diye kaydetti.
  • Kimlik servisi sertifikası. ADR-0050 K3: kimlik numarası kayda girince kimlik servisine yeni anahtar ve organizationIdentifier'lı sertifika verilir. Numara 2026-10-19'da kayda girdi, ama bu numara geçici işletmecinindir; ağın işletmesi vakfa devredildiğinde numara yine değişir. Kimlik servisinin anahtarı değişince bütün kimlik belgeleri yeni anahtarla yeniden alınmalıdır (belgenin imzacısı değişir). Bugün yapılırsa kişiler kimliklerini iki kez yeniden almak zorunda kalır.

Karar ​

K1 — Erişim sertifikasının konu alanı ​

  • organizationIdentifier ve C zorunludur (değişmedi, ADR-0026 K3); O kurumun resmî adıdır.
  • CN: kişinin tanıyacağı ticari ad ya da hizmet adı (kayıttaki trade_name ya da hizmetin adı). Alan adını CN'e yazmak artık gerekmez; kalıcı kimlik SAN'daki alan adıdır (ADR-0034).

K2 — SAN: alan adı + iletişim ​

  • SAN, kayıttaki alan adını (dNSName, ADR-0034 CI3) ve en az bir iletişim bilgisini taşır. Tamga'da bu, kayıttaki destek adresidir (support_uri, ADR-0024) ve uniformResourceIdentifier olarak yazılır. Telefon ya da e-posta ek olarak yazılabilir; kişisel e-posta ya da kişisel telefon yazılmaz.
  • Değer kayıttaki veriden türetilir (GEN-6.6.1-10); kayıtta destek adresi yoksa gerçek ağda erişim sertifikası verilmez.

K3 — Hizmete bağlı erişim sertifikası ​

  • Bir doğrulayıcı aynı kurum altında ayrı işletilen hizmetler için ayrı erişim sertifikası isterse, her sertifika hizmet kimliğini OU alanında taşır (GEN-6.6.1-08). Değer kayıttaki hizmet kimliğidir (kayıt sertifikasındaki service_id ile aynı). Bunlar güven listesinde ayrı relying_parties[] kayıtlarıdır, her biri kendi alan adıyla.
  • Tek erişim sertifikasıyla birden çok kullanım (kapsam) işleten doğrulayıcıda (ağın kendi doğrulayıcıları gibi) OU yazılmaz; hizmet kimliği istek başına kayıt sertifikasında taşınır (ADR-0026 K4).

K4 — Politika tanımlayıcısı ve CPS (ertelenir) ​

  • Erişim sertifikasına ETSI'nin NCP-l-eudiwrp tanımlayıcısı yazılmaz: bu tanımlayıcı, sertifikayı bir AB güven hizmeti sağlayıcısının ETSI EN 319 411-1 denetimiyle verdiği beyanıdır; Tamga bunu beyan edemez.
  • Ağın kendi politika tanımlayıcısı ve CPS adresi, ağın sertifika uygulama beyanı yayımlandığında (vakıf kuruluşuyla) eklenir.

K5 — Kimlik servisi sertifikasının geçiş zamanı (ADR-0050 K3'ün zamanlaması) ​

  • Kimlik servisinin belge ve iptal listesi imza sertifikasına organizationIdentifier ağın işletmesi vakfa devredilirken verilir: yeni anahtar (issuer-id-2 ve -status), vakfın kimlik numarası, yeni issuer_id; eski sertifika örtüşme süresince yalnız eski belgeleri doğrulamak için listede kalır (ADR-0050 K3, SPEC-ID-0002 §4).
  • O zamana kadar yayıncı uyarısı (ADR-0050 K4) sürer; kayıt sertifikası (WRPRC) üretimi etkilenmez.
  • Daha önce yapılması gereken bir durum çıkarsa (anahtar sızıntısı, sertifika süresi, AB tarafının resmî isteği) geçiş aynı prosedürle o gün yapılır ve geçici işletmecinin numarası yazılır.

Değerlendirilen seçenekler ​

SeçenekSonuçNeden
Hizmet kimliğini her erişim sertifikasına zorunlu yazmakretTS5'te isteğe bağlı; tek sertifikayla çok kullanım işleten doğrulayıcı için hizmet kimliği istek başına kayıt sertifikasındadır
Hizmet kimliğini yeni bir X.509 uzantısında taşımakretAB'de tanımlı uzantı yok; 411-8 OU'yu gösteriyor
NCP-l-eudiwrp yazmakretDenetlenmiş bir AB güven hizmeti sağlayıcısı beyanıdır
Kimlik servisi anahtarını bugün değiştirmekretNumara geçici işletmecinin; devirde yine değişir, kişiler kimliklerini iki kez yeniden alır

Değişmezler ​

KodKural
AC1Gerçek ağda erişim sertifikasının SAN'ı kayıttaki alan adını ve en az bir iletişim bilgisini (destek adresi) taşır.
AC2Hizmete bağlı erişim sertifikasında hizmet kimliği OU alanındadır ve kayıttaki hizmet kimliğiyle aynıdır.
AC3Erişim sertifikası, Tamga'nın beyan edemeyeceği bir AB sertifika politikası tanımlayıcısı taşımaz.

Uygulama ​

  • ops/pki-issue.ts: --contact-uri <adres> (SAN uniformResourceIdentifier) ve --service-id <kimlik> (OU). Bu karar öneri iken --prod erişim sertifikasında --contact-uri yoksa uyarı verilir; kabulden sonra zorunlu olur (AC1).
  • Kabulden sonra: gerçek ve sandbox doğrulayıcılarının erişim sertifikaları aynı anahtarla yeniden verilir (CN ticari ad, SAN destek adresi). Sertifika değiştiği için client_id (x509_hash) değişir; kayıt güncellenir, liste yayımlanır, dağıtılır. Önce cüzdanın takma ad site anahtarı ADR-0031 K2'ye göre dns_name olmalıdır (bugün client_id; SPEC-WALLET-0001 §5.4.1 sapma notu) — yoksa o sitelerdeki takma adlar değişir.
  • Liste yayıncısı (sonraki sürüm): erişim sertifikasında SAN iletişim bilgisi denetimi (AC1) ve OU ↔ kayıttaki hizmet kimliği (AC2).
  • K5: vakıf devri iş listesine eklenir (operatörün prosedürü ops/README.md).

Kararı bekleyen sorular (proje yönetimi) ​

  1. K1–K3 (erişim sertifikası profili) ve kabulden sonra ağın doğrulayıcı sertifikalarının aynı anahtarla yeniden verilmesi.
  2. K4: AB politika tanımlayıcısının yazılmaması, ağın kendi tanımlayıcısının vakıfla gelmesi.
  3. K5: kimlik servisi sertifikasının vakıf devrinde değiştirilmesi.

Durum ​

Öneri — 2026-10-21. Proje yönetimi onayını bekler. Araç desteği (--contact-uri, --service-id) hazırdır ve isteğe bağlıdır; mevcut sertifikalar değişmedi.