Tamga Docs

Türkçe

English

Türkçe

English

Appearance

ADR-0004Mimari karar kaydıKabul edildisürüm 1.0.02 Ekim 2026

ADR-0004 — Kurumsal Kimlik: X.509 ​

Durum: Accepted Tarih: 2026-08-06 Karar veren: Tamga Network proje yönetimi Kaynak: docs/tamga-network-cuzdan-odeme-agent.md (X.509 girdi taslağı; PM-AUTH-0001'de X.509 lehine argüman olarak değerlendirildi). Bu ADR, DECISIONS D-ID-1'i kapatır.

Bağlam ​

SPEC-ID-0001 kimlik tanımlamasını iki profille kurmuştu: Entity (did:tamga:<state>:<id>, zincir-kayıtlı kurumsal kimlik) ve takma ad (pseudonym)Cüzdanın her web sitesi için ayrı türettiği kararlı hesap kimliği; iki site aynı kişiyi eşleştiremez. (did:tamga:p:<key>, self-certifying, pairwise). DECISIONS D-ID-1, entity tarafının X.509 sertifikalarına taşınıp taşınmayacağını en öncelikli açık karar olarak izliyordu. Proje yönetiminin çalışma dosyaları X.509'u savundu; karar verildi.

Karar ​

Kurumsal/entity kimlik = X.509 sertifikası. did:tamga entity profili SUPERSEDED.

Üç katman (PM-AUTH-0001 §Üç Katman) şöyle netleşir:

KatmanTanımlayıcı (yeni)Değişti mi?
A. Zincir hesabıEVM adresi (secp256k1)Hayır — Besu EVM, her zaman öyleydi
B. Kurumsal kimlikX.509 sertifikası + zincirde issuerId = keccak256(stateCode, certFingerprint)Evet — did:tamga entity yerine
C. Kişisel kimlikBelge (SD-JWT VC) + ilişkiye özgü takma adHayır — takma ad profili korunur

İlkeler:

  1. Güven zinciri ulusal kök otoritelere dayanır. Her üye devletin kök sertifikası (root CA)Bir sertifika zincirinin dayandığı en üst sertifika otoritesi; Tamga'da güven listesi üzerinden sabitlenir. zincire çıpalanır (güven çapası (trust anchor)Doğrulayıcının ilk güvendiği kök anahtar ya da sertifika; geri kalan her şey ona kadar denetlenir.); kurumun sertifikası bu köke kadar doğrulanabilir. issuerId kurumun sertifika fingerprint'ine + devlet koduna bağlanır (SPEC-BC-0001 Issuer Registry, onlyOwnerState: kurumu yalnızca kendi devleti kaydeder).

  2. Vatandaşa küresel tanımlayıcı verilmez. Sabit bir global ID, kişinin sağlık/eğitim/lojistik/ödeme işlemlerini tek ipe dizerdi. Kişisel ilişkiler ilişkiye özgü takma ad (pairwise pseudonym) ile kurulur — her ilişkide farklı, birbirine bağlanamaz (SPEC-ID-0001 takma ad profili + PM-ID-0002 accountable disclosure).

  3. Zincir işlemleri EVM adresidir — kimlik belgesinden (credential)Belge verenin imzaladığı ve kişinin cüzdanında duran dijital belge; kişi yalnız istenen alanları gösterir. ayrı (ADR-0003 anahtar-alanı ayrımı). X.509 kararı A katmanını etkilemez.

Gerekçe ​

  1. Kurumsal taraf zaten sertifikalı. Ödeme/kurumsal akışta karşı taraf genelde bir kurumdur (banka, gümrük müşaviri, liman, sigorta) — hepsinin zaten X.509 sertifikaları ve düzenleyici kayıtları var. Lisanslı kurumu doğrulamak X.509 dünyasında mevcut altyapıyla çözülür; DID dünyasında sıfırdan tanıma rejimi gerekir.

  2. Düzenleyici okunabilirlik. "Kimlik nitelikli sertifikayla doğrulandı" cümlesinin mevzuatta karşılığı var; "DID ile doğrulandı" cümlesinin yok. Ödemede denetim yükü kimlikten ağır olduğu için bu avantaj değerli (PM-AUTH-0001).

  3. eIDAS (electronic IDentification, Authentication and trust Services)AB'nin elektronik kimlik ve güven hizmetleri tüzüğü; eIDAS 2.0 Avrupa Dijital Kimlik Cüzdanı'nı getirir./QSCD (Qualified Signature Creation Device)Nitelikli imza anahtarını koruyan sertifikalı donanım ya da uzak hizmet. uyumu. Nitelikli sertifika/QSCD zaten X.509 tabanlı; "uyumlu ama bağımsız" ilkesiyle (PM-PH-0001) hizalı.

  4. Değer katmanına etkisiz. X.509, A katmanını (EVM) etkilemediğinden ödeme/agent kabiliyetinden hiçbir şey eksiltmez (ADR-0003 geçerliliğini korur).

Sonuçlar ​

Değişen:

  • did:tamga:<state>:<id> entity profili kullanılmaz; kurum kimliği X.509 + issuerId fingerprint ile.
  • SPEC-BC-0002 guardian entityId ve court-token imza zinciri X.509'a bağlanır (mahkeme/guardian imzaları sertifika zinciriyle doğrulanır). §7 "x509 izlenecek" maddesi kapandı.
  • SPEC-ID-0001 entity bölümü superseded; SPEC-ID-0002 (X.509 metot spesifikasyonu, planlı) yazılacak: kök sertifika çıpalama, sertifika→issuerId eşlemesi, kök yenileme (rollover), zincir doğrulama.

Değişmeyen:

  • Takma ad profili (SPEC-ID-0001), accountable disclosure (SPEC-BC-0002 escrow), EVM hesap modeli, değer katmanı kancaları (ADR-0003), yönetişim (ADR-0002).

Yeni açık konular: Ulusal kök sertifikaların zincire çıpalanması + kök yenileme (rollover) mekanizması → SPEC-ID-0002 / RS-X509 (planlı). Kurumların mevcut did:web kimlikleriyle köprü gerekli mi (interop) → SPEC-ID-0002.

İlişkiler ​

  • SPEC-ID-0001 — entity profili superseded; takma ad korunur.
  • SPEC-BC-0001 — Issuer Registry (issuerId = certFingerprint, onlyOwnerState).
  • SPEC-BC-0002 — guardian entityId + court-token X.509 imza zincirine bağlanır.
  • ADR-0002 — devlet namespace / onlyOwnerState (kök sertifika sahipliği).
  • ADR-0003 — değer katmanı (X.509'dan bağımsız, korunur).
  • PM-AUTH-0001 — üç katman + düzenleyici okunabilirlik gerekçesi.
  • SPEC-ID-0002 (planlı) — tam X.509 metot spesifikasyonu.

X.509 kararı verildi (2026-08-06); D-ID-1 kapandı. Entity kimlik X.509'a taşındı; takma ad ve değer katmanı korunur. Tam metot spesifikasyonu (SPEC-ID-0001 revizyonu / SPEC-ID-0002) izleyen iş.