Özet (sade)

1. Belge veren kurumlar hiçbir şey değiştirmez; belgeler bugünkü gibi imzalanır.
2. Cüzdan "18 yaşından büyüğüm" gibi bir cümleyi, doğum tarihini ve belgeyi göstermeden ispatlar.
3. Aynı kişinin iki gösterimi birbirine bağlanamaz; belge kopyası sınırı kalkar.
4. Yöntem Avrupa'nın yaş doğrulamada kabul ettiği Longfellow ZK'dır; yalnız incelenmiş ve özetiyle sabitlenmiş devreler geçerlidir.
5. İspat yapılamazsa (eski telefon, desteklemeyen doğrulayıcı) toplu kopya yöntemi sürer.

Bağlam

• Bağlanamazlık toplu kopyalarla da sağlanıyor: kimlik belgesinden (credential)Belge verenin imzaladığı ve kişinin cüzdanında duran dijital belge; kişi yalnız istenen alanları gösterir. 10 kopya, doğrulayıcı (verifier)Gösterilen belgeyi denetleyen taraf: imza, belge verenin güven listesindeki kaydı, durum ve politika. Relying party diye de anılır. başına yapışkan kopya (WL5) ve age_over_18 alanı (ADR-0012, ADR-0013). Bu AB'nin bugünkü yöntemidir; kopyalar tükenir ve yenilenir, belge veren (issuer)Belgeyi imzalayıp veren kurum: üniversite, meslek kuruluşu, kamu kurumu ya da şirket. imzası her kopyada görünür.
• Proje yönetimi 2026-09-28'de yönü belirledi (backlog Z5): kurum belgeleri değişmeden, cüzdanda zk-SNARK; BBS izlenmez (kurum anahtarı değişimi ister; AB onaylı algoritma listesinde yok).
• Longfellow ZKmdoc belgeleri için açık bir sıfır bilgi ispatı sistemi; Tamga doğum tarihini göstermeden "18 yaşından büyük" gibi bilgileri kanıtlamak için kullanır.: Google'ın açık kaynak (Apache-2.0) mdocISO/IEC 18013-5 mobil belge biçimi, CBOR ile kodlanır; yüz yüze gösterme ve mobil ehliyet için kullanılır./ECDSA ispat sistemi; 2026-09'da bağımsız vakfa taşındı (github.com/longfellow-zk/longfellow-zk), üç bağımsız güvenlik incelemesinden geçti, AB yaş doğrulama profili ve TS13 bu sistem üzerine kurulu. Güvenilir kurulum (trusted setup) gerektirmez. Devre sürümü 8 docType'ı ispatta bağlar; namespace'i bağlamaz (Aşama 1 ölçümü).
• Z5 Aşama 1 — gerçek ispat (2026-10-01, tools/zk-circuit/): Tamga kimlik belgeyi (urn:tamga:id:IdentityAttestation:1, namespace tamga.id.1, MSO'da status, bytewise CBOR sırası) üzerinde age_over_18 = true ispatı üretildi ve doğrulandı; belgede değişiklik gerekmedi. Masaüstü (işlemciye özel derleme, 5 çalıştırma ortancası): ispat 518 ms, doğrulama 211 ms, ispat ~343 KB, ispat belleği ~92 MB; devre (v8, 1 alan) belirlenimci, kimlik 5a893815…3c9291. Genel x86-64 derlemede ispat 3,6 s / doğrulama 1,4 s (PCLMUL/AVX2 kapalı) — mobil derlemede hedef işlemci özellikleri açık olmalı. Negatif testler: kurcalanmış değer, yanlış kurum anahtarı, başka oturum/ nonceBir kez kullanılan rastgele değer; doğrulayıcı gönderir, cüzdan imzalar, böylece eski bir gösterme yeniden kullanılamaz., başka doğrulayıcı, "false" belgeden "true", başka docType, bozulmuş ispat → hepsi RED. Namespace ispata bağlı değil (başka namespace ile doğrulama KABUL): v8 çalışma zamanında namespace yalnız ön denetimde kullanılıyor.

Karar

K1 — İspat sistemi (proje yönetimi: kabul, 2026-10-01)

Longfellow ZK (longfellow-libzk-v1), devre sürümü ≥ 8. Referans uygulama Google Rust (rust/applications/mdoc_zk); ISRG zk-cred-longfellow ikinci uygulama olarak karşılıklı testte.

K2 — Kabul edilen devreler

Doğrulayıcı yalnız imzalı güven listesinde (trust list)Bir ülkenin kök sertifikalarını, belge verenlerini ve kayıtlı relying party'lerini taşıyan imzalı liste. Bugün Tamga'da güven bu listelere dayanır; ortak defter sonra gelir. (lotl.jws) yayımlanan devre özetlerini (combined_hash, alan sayısı başına) kabul eder. Devre güncellemesi = liste güncellemesi (ADR gerektirmez, CHANGELOG'da duyurulur).

K3 — İlk yüklem ve kapsam (proje yönetimi: önce 18 yaş, 2026-10-01)

İlk yüklem kimlik belgesinde age_over_18 = true. Sonra: age_over_21, nationality, eğitim belgelerinde öğrencilik / mezuniyet (eşitlik yüklemleri). Aralık ve "herhangi bir akredite kurum" (kurumu gizleme) Longfellow'da henüz yok — kapsam dışı.

K4 — Taşıma

OpenID4VP (OpenID for Verifiable Presentations)Doğrulayıcının cüzdandan belge istediği ve gösterimi aldığı protokol. DCQL (Digital Credentials Query Language)Doğrulayıcının OpenID4VP'de hangi belgeleri ve hangi alanları istediğini yazdığı sorgu dili. format: "mso_mdoc_zk" (AB TS13 isteği) ve Digital Credentials API (AB yaş doğrulama profili). İspat ~350 KB: QR ile taşınmaz; yakın alanda (BLE) ölçüm sonrası karar.

K5 — Yedek yol

Cüzdan ispat üretemezse ya da doğrulayıcı mso_mdoc_zk istemezse mso_mdoc / dc+sd-jwt sunumu (toplu kopya + WL5) aynen sürer. Toplu kopyalar kaldırılmaz.

K6 — İptal durumu

Devre iptal durumunu denetlemez; iptal listesi (status list)Her belgenin tek bir konumu olduğu sıkıştırılmış, imzalı liste; geçerli, askıda ya da iptal olduğunu söyler. indeksini açmak bağlanabilirliği geri getirir. Geçici çözüm: ZK ile sunulan belgeler kısa ömürlüdür (sessiz yenileme, ADR-0023); gizli iptal kanıtı AB TS13'ün iptal şeması netleşince ayrı ADR.

K7 — Cihaz bağlaması

İspat, cihaz anahtarının SessionTranscript üzerindeki ES256 imzasını içerir ve cihaz açık anahtarını gizler; anahtar güvenli donanımda kalır (Secure Enclave / StrongBox), imzalama akışı değişmez.

K8 — Namespace bağlanmaz: alan adı tekliği

Longfellow v8 ispatı kurum anahtarını, docType'ı, alan adını ve değeri bağlar; namespace'i bağlamaz. Doğrulayıcı "bu kurumun bu türdeki belgesinde, bir ad alanında age_over_18 = true var" öğrenir. Bu yüzden bir belge türünde aynı alan adı yalnız bir ad alanında bulunur; şema kataloğu (packages/schemas) bunu derlemede denetler.

K9 — Derleme

Mobil ve sunucu derlemesi hedef işlemcinin GF(2^128) çarpma komutlarıyla yapılır (x86-64: PCLMULQDQ; ARM: PMULL/NEON); aksi hâlde ispat ~7× yavaşlar (ölçüm).

Gerekçe / alternatifler

Seçenek	Sonuç	Neden
Longfellow ZK (bu ADR)	kabul	Kurum belgeyi değişmez; AB yaş doğrulama profili ve TS13 ile aynı; trusted setup yok; bağımsız incelenmiş
BBS / BBS# imzaları	ret	Kurum anahtarı ve imza biçimi değişir; AB onaylı mekanizma listesinde yok (D-yön 2026-09-28)
Microsoft Crescent	izle	Mevcut JWT/mdoc üzerinde ZK; AB profili değil
Yalnız toplu kopya	yedek (K5)	Çalışıyor ama kopya tükenir, kurum imzası her gösterimde aynı

Değişmezler

Kod	Kural
ZK1	Kurum belgesinin biçimi ve imzası ZK sunumu için değiştirilmez; ZK yalnız cüzdanda ve doğrulayıcıda.
ZK2	Doğrulayıcı yalnız imzalı güven listesinde yayımlanan devre özetlerini kabul eder; bilinmeyen devre = RED.
ZK3	ZK sunumu yalnız DCQL'de istenen alanları ispatlar; ispat dışı alan doğrulayıcıya gitmez.
ZK4	ZK sunumunda iptal listesi indeksi açılmaz; ZK ile sunulan belgenin geçerlilik süresi kısa tutulur (K6).
ZK5	ZK desteklenmezse sunum klasik kurallarla (WL5 dahil) yapılır; ispat hatası kullanıcıya "şu an bu yolla gösterilemiyor" diye yansır, veri sızdırmaz.
ZK6	Bir belge türünde bir alan adı yalnız bir ad alanında bulunur (K8).

Uygulama planı

Aşama	İş	Önkoşul
1	✅ Masaüstünde gerçek ispat + doğrulama, ölçümler, negatif testler, Node köprüsü prototipi (2026-10-01)	—
2	Cüzdan: Rust çekirdeği → UniFFI → Expo native modülü; ispat üretimi	Mağaza derlemesi (Z1)
3	✅ @tamga-network/verifier: mso_mdoc_zk doğrulama (paketle gelen WASM, /zk); devre özetleri güven listesinde (lotl.zk_circuits); politika format: "mso_mdoc_zk"; Tamga Verify age-over-18-zk (2026-10-01)	Aşama 1
4	Taşıma (DCQL + DC API), AB örnek doğrulayıcıyla karşılıklı test; /docs/selective-disclosure ve SPEC-WALLET-0001 güncellemesi	Aşama 3

Doğrulayıcı (Aşama 3)

Doğrulayıcı Longfellow'un yalnız DOĞRULAMA kodunu WebAssembly'e derler (packages/verifier/zk, upstream sabit commit d5e6be77; C bağımlılığı zstd saf Rust ara katmanla yamalı, upstream koduna dokunulmaz; derleme tekrarlanabilir, npm run zk:build -- --check). WASM 889 KB, dışa bağımlılık yok; doğrulama masaüstünde ~3 sn (yerel derleme 0,2 sn — K9; hız gerekirse VerifyInput.zk ile yerel arka uç). Format mso_mdoc_zk (TS13 ZkDocument), adım Z1 (SPEC-API-0001), devreler lotl.zk_circuits (SPEC-TRUST-0001). Testler gerçek ispat fikstürüyle (scripts/zk-fixtures.ts); Rust gerektirmez. "prefer" kipi (DCQL credential_sets ile ZK + klasik seçenek) cüzdan desteğiyle (Aşama 2) gelir; o zamana kadar ZK5 = doğrulayıcının klasik politikayla yeniden sorması.

Yerel arka uç (K9)

Aynı Rust kaynağından --features native ile tamga-zk-verify ikilisi (WASM çıktısı değişmez; rust-toolchain.toml 1.98.1 sabit). NativeZkBackend ikiliyi uzun ömürlü alt süreç olarak çalıştırır (stdin/stdout çerçeveli; ağ/dosya yok); ikili yoksa, çökerse ya da süre aşılırsa istek WASM'a düşer, hata "geçerli" sayılmaz; devre özeti (ZK2) iki yolda da Node tarafında denetlenir. Tamga Verify TAMGA_ZK_NATIVE_BIN ile kullanır; sunucuda derleme deploy.sh 4b (yalnız kaynak değişince). Ölçüm (masaüstü, tam hat): yerel ortanca 289 ms; WASM aynı yükte ~4 s.

Karara bağlanan sorular (proje yönetimi, 2026-10-01)

1. Longfellow ZK ispat sistemi olarak kabul (K1).
2. Kurulum: kullanıcı düzeyi araçlar (Rust + taşınabilir derleyici) yeterli oldu; yönetici kurulumu gerekmedi.
3. İlk yüklem: yalnız "18 yaş üstü"; öğrencilik sonraki turda.

Durum

Accepted — 2026-10-01 (proje yönetimi onayı: ispat sistemi Longfellow, ilk yüklem age_over_18). Aşama 1 masaüstü denemesi ve Aşama 3 (doğrulayıcı) tamam; Aşama 2 (telefon) mağaza derlemesinden (Z1) sonra. Deney: tools/zk-circuit/README.md.