Kısaca
Bir cüzdan, bir kurum ya da bir doğrulayıcı ağa katılmadan önce her şeyi denemek ister. Bugün bunun için ya kendi bilgisayarında yerel bir deneme ortamı kurmak ya da gerçek servisleri kullanmak gerekiyor. Ayrıca henüz resmî anlaşma yapılmış bir kurum yok; uçtan uca deneme için örnek kurumlara ve örnek belgelere ihtiyaç var.
Bu karar, ağın yanında ayrı bir test ağı açar: sandbox.tamga.network. Orada her şey gerçeğinin aynısıdır, yalnız güven kökü, anahtarlar, listeler ve veriler ayrıdır ve sahtedir.
Bağlam
- ADR-0037 ağın "çalışması, denenmesi ve kurumların katılması için" referans hizmetler işlettiğini söyler. Bir test ağı bu tanımın içindedir; satılmaz ve herkese aynı koşullarla açıktır.
- Ağa katılım bir uyum testi (conformance)Bir uygulamanın kurallara uyduğunun, yayınlanan test vektörlerini ve denetimleri geçerek gösterilmesi. şartına bağlıdır (Tamga ARF, Trust Framework §4.3). Uyumu sınamanın en doğal yolu, gerçek ağın davranışını taşıyan ama gerçek ağa dokunmayan bir ortamdır.
- AB'de de cüzdanlar ve doğrulayıcılar, gerçek güven listelerinden ayrı test ortamlarında ve birlikte çalışabilirlik etkinliklerinde sınanır.
- Bugünkü yerel geliştirme ortamı (geliştirme PKI'sı, yerel güven listeleri) yalnız tek bilgisayarda çalışır; telefondaki bir cüzdan, başka bir kurumun sunucusu ya da bir doğrulayıcı ona erişemez.
Karar
K1 — Ayrı bir test ağı. Tamga Network, gerçek ağdan ayrı bir test ağı işletir. Adresi sandbox.tamga.network (tanıtım sayfası ve rehber); içindeki hizmetler gerçek ağdaki düzenin aynısıyla bu adresin alt adlarındadır: trust.sandbox, issuer.sandbox, status.sandbox, verify.sandbox, wallet.sandbox, id.sandbox (….sandbox.tamga.network). Böylece hizmetler gerçek ağdaki gibi çalışır; bir cüzdan ya da doğrulayıcı yalnız alan adını değiştirerek geçer. Sandbox'ta kurum konsolu çalışmaz: örnek kurumlar, kişiler ve yetkiler tohum verisinden gelir.
K2 — Tam ayrım. Sandbox'ın kendi test kök sertifikası, kendi imza anahtarları ve kendi listelerin listesi (LOTL (List of Trusted Lists)Ülke güven listelerinin adreslerini, imzacılarını ve tanınma durumlarını gösteren imzalı liste.) vardır. Sandbox listesi kendini açıkça "test" olarak işaretler. Gerçek ağın kökü sandbox'ta hiçbir şey imzalamaz; sandbox kökü gerçek ağın hiçbir listesinde yer almaz. Gerçek ağdaki cüzdanlar ve doğrulayıcılar sandbox'a güvenmez; bir cüzdan sandbox'a ancak geliştirici ayarında açıkça geçildiğinde bağlanır ve bunu ekranda belli eder.
K3 — Görünür işaret. Sandbox'ta verilen her belge test belgesi olduğunu taşır (test kurumunun adı ve test listesi); sandbox sayfaları ve cüzdan ekranları "Sandbox · test" işaretini gösterir. Sandbox belgesi gerçek bir işlemde kullanılamaz, çünkü gerçek doğrulayıcı onun kökünü tanımaz.
K4 — Yalnız sahte veri. Sandbox'taki kurumlar, kişiler ve belgeler örnektir. Gerçek kişisel veri girilmez; kimlik doğrulama adımı sahte bir sağlayıcıyla yapılır. Örnek kişilerin kimlik numaraları açıkça sahtedir.
K5 — Sıfırlanabilirlik. Sandbox verileri istenen her an, düzenli olarak da kendiliğinden ilk hâline döner. Sandbox'ta kalıcılık beklenmez.
K6 — İçerik. Sandbox'ta en az şunlar bulunur: test listeleri ve çapa günlüğü; her belge türü için en az bir örnek kurum (eğitim, kimlik, etkinlik bileti, iletişim belgeleri); örnek kişiler; test doğrulayıcısı ve örnek doğrulama sayfaları ("Tamga ile giriş yap", yaş doğrulama, diploma doğrulama, bilet kapısı); test cüzdan sağlayıcısı; kullanım rehberi. Örnek kurumlar, deneme gerçekçi olsun diye gerçek kurum adlarını taşıyabilir. Bu durumda sandbox'ın her sayfası ve kullanım rehberi, adların yalnızca gerçekçi bir deneme ortamı için kullanıldığını, bu kurumlarla bir ilişki ya da anlaşma olmadığını ve belgelerin test anahtarıyla imzalandığı için hiçbir yerde geçerli olmadığını açıkça yazar; kurum logoları kullanılmaz.
K7 — Sonraki adımlar ayrı karar ister. Dış katılımcıların kendi kurumlarını, doğrulayıcılarını ya da cüzdan sağlayıcılarını sandbox listesine kendileri eklemesi (kendi kendine kayıt) ve cüzdanları otomatik sınayıp rapor veren bir uyum servisi sonraki aşamalardır; açılmadan önce ayrıca karara bağlanır.
Değişmezler
| Kod | Kural |
|---|---|
| SB1 | Sandbox kök sertifikası ve sandbox liste imzacıları gerçek ağın hiçbir listesinde yer almaz; gerçek ağın kök ve imza anahtarları sandbox'ta hiçbir şey imzalamaz. |
| SB2 | Sandbox listelerin listesi kendini test olarak işaretler; gerçek ağ için yapılandırılmış bir cüzdan ya da doğrulayıcı sandbox listesini kabul etmez. |
| SB3 | Sandbox'ta gerçek kişisel veri bulunmaz; kimlik doğrulama sahte sağlayıcıyla yapılır ve örnek kimlik numaraları geçersiz biçimdedir. |
| SB4 | Sandbox'ta verilen her belge ve sandbox'a bağlı her ekran test olduğunu görünür biçimde belirtir. |
| SB5 | Sandbox verileri her an sıfırlanabilir; sandbox'a bağlı hiçbir süreç kalıcılık varsaymaz. |
Gerekçe / alternatifler
| Seçenek | Sonuç | Neden |
|---|---|---|
| Yalnız yerel geliştirme ortamı | ret | Telefondaki cüzdan, başka kurumların sunucuları ve doğrulayıcılar erişemez; uçtan uca deneme yapılamaz. |
| Gerçek ağda "deneme" kurumları | ret | Test belgeleri gerçek doğrulayıcılarda geçerli olur; güven listesi kirlenir. |
| Ayrı kök ve listelerle test ağı | kabul | Gerçek ağın davranışını taşır, ama gerçek ağa hiçbir yoldan karışmaz; herkes aynı ortamda dener. |
Tek adres altında yollar (sandbox.tamga.network/issuer/…) | ret | Hizmetler kök adresle çalışacak biçimde yazılmış (sayfa bağlantıları, yönlendirmeler, çerezler, well-known adresleri); yol öneki her hizmette ayrı uyarlama ister ve gerçek ağdan farklı davranır. |
sandbox.tamga.network altında hizmet başına alt ad | kabul | Gerçek ağın düzeninin aynısı; hizmet kodu değişmez. |
Sonuçlar
- Sandbox, gerçek ağın servislerini (liste yayıncısı, belge veren, doğrulayıcı, cüzdan sağlayıcı, kimlik servisi) ayrı ayarlarla, ayrı anahtarlarla ve ayrı veritabanıyla çalıştırır. Kurum konsolu sandbox'ta yoktur; örnek kurumlar, kişiler ve yetkiler tohum verisinden kurulur ve her sıfırlamada ilk hâline döner.
- Tamga Wallet ve ağın kurallarına uyan her cüzdan, geliştirici ayarında sandbox'a geçebilir; sandbox kökü cüzdanın içinde ayrı tutulur, gerçek kökle karışmaz.
- Geliştirici belgelerine bir "Sandbox" rehberi, Learn'e kısa bir anlatım, ARF'ye test ağının gerçek ağın parçası olmadığını söyleyen bir not eklenir.
- Otomatik cüzdan analizi ve uyum raporu ileride ayrıca ele alınır.
Durum
Accepted — 2026-10-03 (proje yönetimi onayı; birebir alıntı özel onay kaydında).