Kısaca
Bir kurum (belge veren) güven listesinde askıya alınınca, bugüne kadar yalnız yeni belge vermesi duruyordu; daha önce verdiği belgeler kabul edilmeye devam ediyordu. AB çerçevesinde ise askıdaki kurumun belgelerine güvenilmez. Bu kararla Tamga da AB gibi davranır: kurum askıdayken o kurumun hiçbir belgesi kabul edilmez. Askı geçicidir: kurum yeniden etkinleşince askıdan önce verdiği belgeler yeniden kabul edilir.
Bağlam
- Önceki kural. C1 (
isCredentialAcceptable) belgeniniatanına bakar (ADR-0009 D-BC-3): kurum o andaACTIVEolmalıdır. Sonradan gelen askı, emeklilik ya da çıkarma eski belgeleri düşürmüyordu;SPEC-BC-0001/GV1'in ("çıkarma/çıkış mevcut kayıtları ve belgeleri geçersiz kılmaz") geniş okunuşu ve ADR-0073 K5 ("askıdaki kurumun askıdan önceki belgeleri geçerlidir") bu kuralı askıya da uyguluyordu. - AB kuralı. ARF 3.0 §4.6.5: belge verenin durumu kayıtlı ⇄ askıda → iptal; askıdaki ya da iptal edilmiş belge verenin belgeleri güvenen taraflarca kabul edilmez. §6.3.3: askı ya da iptalde belge verenin erişim sertifikaları iptal edilir; PID, QEAA ve PuB-EAA sağlayıcısı listede "Invalid" olur ve doğrulayıcılar o sağlayıcının belgelerine güvenmez; belge veren bütün belgelerini iptal eder.
- Fark. Aynı belge bir AB cüzdanında ya da doğrulayıcısında reddedilirken Tamga'da kabul ediliyordu; askı, bir olay ya da denetim bulgusunun ardından "bu kuruma şimdilik güvenmeyin" demenin aracıdır ve eski kural bu amacı karşılamıyordu.
- Proje yönetiminin yönü (2026-11-16). Askıda AB gibi yapılır: kurum askıdayken belgeleri kabul edilmez. İptal ve kayıt süresinin dolması için ayrı bir yön verilmedi; bu kayıt yalnız askıyı değiştirir ve ötekiler için kuralı açıkça yazar.
Karar
K1 — Askıdaki kurumun belgeleri kabul edilmez
- C1 iki soruyu birlikte sorar: (1) kurum belgenin
iatanında belge verebilir miydi (önceki kural, değişmedi) ve (2) kurum şu an (doğrulama anında) askıda mı. İkincisi evetse sonuçNO'dur — belgenin ne zaman verildiğine bakılmaz. - "Şu an askıda" kurumun durum geçmişinden okunur:
sincedeğeri doğrulama anından önce ya da ona eşit olan son girdiSUSPENDEDise kurum askıdadır. - Doğrulayıcının sonucu üç değerli modelde kalır (CMP9):
REJECTED,failed_step: "C1",failed_reason: "issuer suspended". Yeni bir sonuç değeri ya da adım kodu eklenmez. Liste bayatsa sonuçINDETERMINATEkalır (CMP4).
K2 — Askı kalkınca belgeler yeniden kabul edilir; askı iptal değildir
- Kurum yeniden
ACTIVEolunca askıdan önce verilmiş belgeler yeniden kabul edilir. Askı süresinde verilmiş belge (iat anında durumSUSPENDED) hiçbir zaman kabul edilmez — önceki kural. - Askı belgenin iptal listesindeki durumunu değiştirmez; kurum askı yüzünden belgelerini iptal etmez. Askı nedeni belgelerin güvenilirliğini kalıcı olarak bozuyorsa (örneğin imza anahtarının sızması) yol FW-POL-0001'deki gibi kurumun iptali ve belgelerin iptalidir.
K3 — İptal, emeklilik ve sürenin dolması: verilme anı kuralı sürer
| Kurumun durumu | Kural | ARF |
|---|---|---|
SUSPENDED (askı) | Değişti: askı sürdükçe bütün belgeler RED; askı kalkınca askıdan öncekiler kabul | §4.6.5: kabul edilmez — uyumlu |
REVOKED (yumuşak iptal, çıkarma) | Değişmedi: iptalden önce verilmiş belgeler kabul (GV1, ADR-0002 #4) | §4.6.5: kabul edilmez — bilinçli fark |
REVOKED + invalidates_from (ele geçirilme) | Değişmedi: o andan itibaren verilmiş belgeler RED | uyumlu |
RETIRED (gönüllü çıkış) | Değişmedi: önceden verilmiş belgeler kabul | ARF'de karşılığı yok |
Kayıt süresi doldu (valid_until) | Değişmedi: süre içinde verilmiş belgeler kabul | ARF'de karşılığı yok |
İptalde farkın gerekçesi: Tamga'daki belgelerin çoğu (diploma, öğrenim belgesi) kalıcıdır ve kurumun kapanması ya da ağdan çıkması geçmişte doğru verilmiş belgeyi geçersiz kılmamalıdır; AB'de bu durumda belge verenin belgelerini tek tek iptal etmesi beklenir, Tamga'da aynı sonuç gerekiyorsa sert iptal (invalidates_from) ve belge iptali kullanılır. Askıdaki bir kurum iptal edilirken iptalin yumuşak mı sert mi olacağı kayıt gerekçesine yazılır: yumuşak iptal askıdan önceki belgeleri yeniden kabul edilir kılar.
K4 — Zincir eşdeğerliği
Liste kaynağı (SPEC-TRUST-0001), kontrat (IssuerRegistry.isCredentialAcceptable: kurumun bugünkü durumu SUSPENDED ise false) ve indeksleyicinin güven kaynağı aynı kuralı uygular; eşdeğerlik testleri bunu kanıtlar (ADR-0073 K6). Doğrulama kararı yine yalnız listeden verilir (ADR-0084). Dış listelerdeki kurumların durumu o listenin kuralıyla değerlendirilir (ADR-0036); bu karar onları değiştirmez. Kök sertifika makamının askısı bu kararın kapsamı dışındadır (değişmedi).
K5 — Cüzdan
- Cüzdan askıdaki kurumun belgesini silmez ve kendiliğinden iptal saymaz; kartta "kurum askıda" uyarısıyla gösterir. Askı kalkınca uyarı kalkar.
- Askıdaki kurumdan yeni belge alınmaz (C1).
- Belgenin cüzdandaki gösterim durumu çekirdekte hesaplanır (
credentialValidity, durumissuer_suspended); güven listesi denetlenemiyorsa uyarı gösterilmez.
Değerlendirilen seçenekler
| Seçenek | Sonuç | Neden |
|---|---|---|
| Önceki kural (askı yalnız yeni belgeyi durdurur) + gerekçe notu | ret | AB cüzdanı ve doğrulayıcısıyla sonuç ayrışır; askının "şimdilik güvenmeyin" amacını karşılamaz |
Askıda ret, ayrı sonuç değeri (SUSPENDED sonucu) | ret | Üç değerli sonuç modeli (CMP9) ve kayıtlardaki okunuş bozulur; neden alanı yeterli |
Askıda INDETERMINATE | ret | Askı bilinen bir durumdur, "bilinmiyor" değildir; AB "kabul edilmez" der |
| Askı ve iptalde AB gibi (iptalde de bütün belgeler ret) | ret (bu kayıtta) | Kalıcı belgeler (diploma) kurum kapanınca düşerdi; proje yönetimi yalnız askı için yön verdi |
| Askıda verilme anından bağımsız ret, askı kalkınca kabul; iptalde verilme anı | seçildi | AB askı kuralı; askı geri alınabilir kalır; kalıcı belgeler korunur |
Değişmezler
| Kod | Kural |
|---|---|
| SI1 | Belge veren kurum doğrulama anında güven listesinde SUSPENDED ise o kurumun verdiği hiçbir belge kabul edilmez (C1 NO; doğrulayıcı sonucu REJECTED, neden "issuer suspended"); belgenin verilme anı sonucu değiştirmez. |
| SI2 | Askı belgeleri iptal etmez: kurum yeniden ACTIVE olunca askıdan önce verilmiş belgeler yeniden kabul edilir; askı süresinde verilmiş belge hiçbir zaman kabul edilmez. |
| SI3 | İptal edilmiş (REVOKED), emekli (RETIRED) ve kayıt süresi dolmuş kurum için verilme anı kuralı sürer: önceden verilmiş belgeler kabul edilir, ele geçirilmede invalidates_from'dan itibaren verilmiş belgeler reddedilir. |
| SI4 | Liste kaynağı, zincir kontratı ve zincir güven kaynağı askıda aynı cevabı verir. |
Sonuçlar
packages/trust:ListTrustSource.isCredentialAcceptableaskı denetimi; yeni isteğe bağlıTrustSource.isIssuerSuspended.packages/verifier: C1 nedeni "issuer suspended".packages/wallet-core:credentialValidity(issuer_suspended), alma sırasında askı iletisi.contracts/:IssuerRegistry.isCredentialAcceptableaskıdafalse;apps/chain-indexer: aynı kural.- Belgeler: SPEC-API-0001 §1.1,
SPEC-BC-0001§3.3 ve GV1 notu, ADR-0073 notu; çerçeve belgeleri Ek A §3.3, iptal politikası §3.5, Tamga Rulebook, katılım süreci §7.
Durum
Accepted — 2026-11-16 (proje yönetimi onayı; birebir alıntı özel onay kaydında). DECISIONS: D-TRUST-8. SI1–SI4 bağlayıcıdır.