Skip to content
ADR-0088Mimari karar kaydıKabul edildisürüm 1.0.016 Kasım 2026

Kısaca ​

Bir kurum (belge veren) güven listesinde askıya alınınca, bugüne kadar yalnız yeni belge vermesi duruyordu; daha önce verdiği belgeler kabul edilmeye devam ediyordu. AB çerçevesinde ise askıdaki kurumun belgelerine güvenilmez. Bu kararla Tamga da AB gibi davranır: kurum askıdayken o kurumun hiçbir belgesi kabul edilmez. Askı geçicidir: kurum yeniden etkinleşince askıdan önce verdiği belgeler yeniden kabul edilir.

Bağlam ​

  • Önceki kural. C1 (isCredentialAcceptable) belgenin iat anına bakar (ADR-0009 D-BC-3): kurum o anda ACTIVE olmalıdır. Sonradan gelen askı, emeklilik ya da çıkarma eski belgeleri düşürmüyordu; SPEC-BC-0001/GV1'in ("çıkarma/çıkış mevcut kayıtları ve belgeleri geçersiz kılmaz") geniş okunuşu ve ADR-0073 K5 ("askıdaki kurumun askıdan önceki belgeleri geçerlidir") bu kuralı askıya da uyguluyordu.
  • AB kuralı. ARF 3.0 §4.6.5: belge verenin durumu kayıtlı ⇄ askıda → iptal; askıdaki ya da iptal edilmiş belge verenin belgeleri güvenen taraflarca kabul edilmez. §6.3.3: askı ya da iptalde belge verenin erişim sertifikaları iptal edilir; PID, QEAA ve PuB-EAA sağlayıcısı listede "Invalid" olur ve doğrulayıcılar o sağlayıcının belgelerine güvenmez; belge veren bütün belgelerini iptal eder.
  • Fark. Aynı belge bir AB cüzdanında ya da doğrulayıcısında reddedilirken Tamga'da kabul ediliyordu; askı, bir olay ya da denetim bulgusunun ardından "bu kuruma şimdilik güvenmeyin" demenin aracıdır ve eski kural bu amacı karşılamıyordu.
  • Proje yönetiminin yönü (2026-11-16). Askıda AB gibi yapılır: kurum askıdayken belgeleri kabul edilmez. İptal ve kayıt süresinin dolması için ayrı bir yön verilmedi; bu kayıt yalnız askıyı değiştirir ve ötekiler için kuralı açıkça yazar.

Karar ​

K1 — Askıdaki kurumun belgeleri kabul edilmez ​

  • C1 iki soruyu birlikte sorar: (1) kurum belgenin iat anında belge verebilir miydi (önceki kural, değişmedi) ve (2) kurum şu an (doğrulama anında) askıda mı. İkincisi evetse sonuç NO'dur — belgenin ne zaman verildiğine bakılmaz.
  • "Şu an askıda" kurumun durum geçmişinden okunur: since değeri doğrulama anından önce ya da ona eşit olan son girdi SUSPENDED ise kurum askıdadır.
  • Doğrulayıcının sonucu üç değerli modelde kalır (CMP9): REJECTED, failed_step: "C1", failed_reason: "issuer suspended". Yeni bir sonuç değeri ya da adım kodu eklenmez. Liste bayatsa sonuç INDETERMINATE kalır (CMP4).

K2 — Askı kalkınca belgeler yeniden kabul edilir; askı iptal değildir ​

  • Kurum yeniden ACTIVE olunca askıdan önce verilmiş belgeler yeniden kabul edilir. Askı süresinde verilmiş belge (iat anında durum SUSPENDED) hiçbir zaman kabul edilmez — önceki kural.
  • Askı belgenin iptal listesindeki durumunu değiştirmez; kurum askı yüzünden belgelerini iptal etmez. Askı nedeni belgelerin güvenilirliğini kalıcı olarak bozuyorsa (örneğin imza anahtarının sızması) yol FW-POL-0001'deki gibi kurumun iptali ve belgelerin iptalidir.

K3 — İptal, emeklilik ve sürenin dolması: verilme anı kuralı sürer ​

Kurumun durumuKuralARF
SUSPENDED (askı)Değişti: askı sürdükçe bütün belgeler RED; askı kalkınca askıdan öncekiler kabul§4.6.5: kabul edilmez — uyumlu
REVOKED (yumuşak iptal, çıkarma)Değişmedi: iptalden önce verilmiş belgeler kabul (GV1, ADR-0002 #4)§4.6.5: kabul edilmez — bilinçli fark
REVOKED + invalidates_from (ele geçirilme)Değişmedi: o andan itibaren verilmiş belgeler REDuyumlu
RETIRED (gönüllü çıkış)Değişmedi: önceden verilmiş belgeler kabulARF'de karşılığı yok
Kayıt süresi doldu (valid_until)Değişmedi: süre içinde verilmiş belgeler kabulARF'de karşılığı yok

İptalde farkın gerekçesi: Tamga'daki belgelerin çoğu (diploma, öğrenim belgesi) kalıcıdır ve kurumun kapanması ya da ağdan çıkması geçmişte doğru verilmiş belgeyi geçersiz kılmamalıdır; AB'de bu durumda belge verenin belgelerini tek tek iptal etmesi beklenir, Tamga'da aynı sonuç gerekiyorsa sert iptal (invalidates_from) ve belge iptali kullanılır. Askıdaki bir kurum iptal edilirken iptalin yumuşak mı sert mi olacağı kayıt gerekçesine yazılır: yumuşak iptal askıdan önceki belgeleri yeniden kabul edilir kılar.

K4 — Zincir eşdeğerliği ​

Liste kaynağı (SPEC-TRUST-0001), kontrat (IssuerRegistry.isCredentialAcceptable: kurumun bugünkü durumu SUSPENDED ise false) ve indeksleyicinin güven kaynağı aynı kuralı uygular; eşdeğerlik testleri bunu kanıtlar (ADR-0073 K6). Doğrulama kararı yine yalnız listeden verilir (ADR-0084). Dış listelerdeki kurumların durumu o listenin kuralıyla değerlendirilir (ADR-0036); bu karar onları değiştirmez. Kök sertifika makamının askısı bu kararın kapsamı dışındadır (değişmedi).

K5 — Cüzdan ​

  • Cüzdan askıdaki kurumun belgesini silmez ve kendiliğinden iptal saymaz; kartta "kurum askıda" uyarısıyla gösterir. Askı kalkınca uyarı kalkar.
  • Askıdaki kurumdan yeni belge alınmaz (C1).
  • Belgenin cüzdandaki gösterim durumu çekirdekte hesaplanır (credentialValidity, durum issuer_suspended); güven listesi denetlenemiyorsa uyarı gösterilmez.

Değerlendirilen seçenekler ​

SeçenekSonuçNeden
Önceki kural (askı yalnız yeni belgeyi durdurur) + gerekçe noturetAB cüzdanı ve doğrulayıcısıyla sonuç ayrışır; askının "şimdilik güvenmeyin" amacını karşılamaz
Askıda ret, ayrı sonuç değeri (SUSPENDED sonucu)retÜç değerli sonuç modeli (CMP9) ve kayıtlardaki okunuş bozulur; neden alanı yeterli
Askıda INDETERMINATEretAskı bilinen bir durumdur, "bilinmiyor" değildir; AB "kabul edilmez" der
Askı ve iptalde AB gibi (iptalde de bütün belgeler ret)ret (bu kayıtta)Kalıcı belgeler (diploma) kurum kapanınca düşerdi; proje yönetimi yalnız askı için yön verdi
Askıda verilme anından bağımsız ret, askı kalkınca kabul; iptalde verilme anıseçildiAB askı kuralı; askı geri alınabilir kalır; kalıcı belgeler korunur

Değişmezler ​

KodKural
SI1Belge veren kurum doğrulama anında güven listesinde SUSPENDED ise o kurumun verdiği hiçbir belge kabul edilmez (C1 NO; doğrulayıcı sonucu REJECTED, neden "issuer suspended"); belgenin verilme anı sonucu değiştirmez.
SI2Askı belgeleri iptal etmez: kurum yeniden ACTIVE olunca askıdan önce verilmiş belgeler yeniden kabul edilir; askı süresinde verilmiş belge hiçbir zaman kabul edilmez.
SI3İptal edilmiş (REVOKED), emekli (RETIRED) ve kayıt süresi dolmuş kurum için verilme anı kuralı sürer: önceden verilmiş belgeler kabul edilir, ele geçirilmede invalidates_from'dan itibaren verilmiş belgeler reddedilir.
SI4Liste kaynağı, zincir kontratı ve zincir güven kaynağı askıda aynı cevabı verir.

Sonuçlar ​

  • packages/trust: ListTrustSource.isCredentialAcceptable askı denetimi; yeni isteğe bağlı TrustSource.isIssuerSuspended.
  • packages/verifier: C1 nedeni "issuer suspended".
  • packages/wallet-core: credentialValidity (issuer_suspended), alma sırasında askı iletisi.
  • contracts/: IssuerRegistry.isCredentialAcceptable askıda false; apps/chain-indexer: aynı kural.
  • Belgeler: SPEC-API-0001 §1.1, SPEC-BC-0001 §3.3 ve GV1 notu, ADR-0073 notu; çerçeve belgeleri Ek A §3.3, iptal politikası §3.5, Tamga Rulebook, katılım süreci §7.

Durum ​

Accepted — 2026-11-16 (proje yönetimi onayı; birebir alıntı özel onay kaydında). DECISIONS: D-TRUST-8. SI1–SI4 bağlayıcıdır.