Kısaca
Ağın ortak kararları (yeni üye kabulü, yükseltme, ağ şeması) en az iki üyenin oyuyla alınır. Ağda iki üye varken biri kendi isteğiyle çekilirse geriye tek üye kalır ve tek üye hiçbir kararı tek başına alamaz. Yeni üye de kabul edilemediği için ağ bu durumdan çıkamaz. Bu karar o noktaya düşmeyi engeller: iki üyeli ağda tek taraflı çıkış reddedilir; çıkmak isteyen üye önce üçüncü bir üyenin kabul edilmesini bekler, sonra oy gerekmeden çekilir.
Bağlam
- ADR-0002 #5: bir devlet tek taraflı
withdraw()ile çekilebilir; oy gerekmez, güvence kod düzeyindedir. SPEC-BC-0001§1 (bağımsız inceleme bulgusu R6): 2/3 kuralı üç üyeden azında anlamını yitirdiği içinrequiredVoteshiçbir zaman 2'nin altına inmez. Aynı bölüm iki üyeli ağda çıkarmanın imkânsız olduğunu, iki tarafın da "yalnızca gönüllüwithdrawedebileceğini" söyler.- Kontrat denetimi (2026-11-11), testle doğrulandı (karardan önceki davranış): etkin üye sayısı 2 iken
withdrawsayıyı 1'e düşürüyordu. Bundan sonra- kalan üyenin her önerisi
ThresholdNotMet(1, 2)ile düşer (yeni üye kabulü dahil); - kalan üye çekilemez (
LastValidator); - kontratlar yükseltilemez, ağ şeması yazılamaz, liste çapası yazıcıları ve göç kipi yönetilemez. Ulusal kayıtlar etkilenmez (kalan devlet kendi kayıtlarını yazmayı sürdürür); kilitlenen ağ düzeyi yönetişimdir ve geri dönüşü yoktur.
- kalan üyenin her önerisi
- Aynı durum kuruluşta da oluşabilir:
initializetek kurucuyu kabul eder; tek üyeyle hiçbir öneri yürütülemez. Bugün bu yalnız yerel geliştirme kurulumlarında kullanılır. Üretim zinciri yoktur ve en az iki bağımsız işletmeciyle açılır (ADR-0009 K4). - İki kapatılmış kural çatıştığı için kod karardan önce değiştirilmedi; kural bu belgeyle kondu.
Seçenekler
| Seçenek | Ne | Artı | Eksi |
|---|---|---|---|
| (a) İki üyede çıkış bekler | Etkin üye sayısı 2 iken withdraw reddedilir. Çıkmak isteyen üye önce üçüncü bir üyenin kabulünü bekler, sonra çekilir | Yönetişim hiçbir zaman kilitlenmez; küçük ve yerel bir kod değişikliği; R6 korunur | Çıkış hakkı iki üyeli ağda ertelenir: öteki üye yeni üye kabulüne oy vermezse çıkış zincirde gerçekleşmez (üye validator'ını durdurabilir ve kayıt yazmayı bırakabilir, ama üye sayılmaya devam eder) |
| (b) Tek üyede eşik 1 | withdraw serbest kalır. Etkin üye sayısı 1 iken requiredVotes 1 döner; kalan üye yeni üye kabul edebilir | Çıkış hakkı tam korunur; kilit oluşmaz; tek kuruculu kuruluş da çalışır | Kalan tek üye ağ düzeyindeki her kararı tek başına alır: 7 günlük beklemeden sonra kontratları yükseltebilir, çekilmiş devletlerin kayıtlarını da etkileyebilir. R6'nın "tek devlet tek başına karar veremez" güvencesi tek üyeli ağda kalkar |
| (c) İkisi birlikte | İki üyede çıkış reddedilir; tek üyeli kuruluşta eşik 1 | Kilit iki yoldan da kapanır | İki ayrı kural; tek üyeli ağ üretimde zaten istenmiyor (ADR-0009 K4) |
| Hiçbir şey yapmamak | Kural işletim belgesinde kalır: "iki üyeli ağda çekilmeden önce üçüncü üye kabul edilir" | Kod değişmez | Tek bir işlem ağı geri dönüşsüz kilitler; hata ya da anlaşmazlıkta koruma yok |
Öneri
(a). Gerekçe: iki üyeli ağ, şartnamenin kendi ifadesiyle bir ortaklık gibi davranır; ortaklardan birinin tek işlemle ağın ortak yönetimini kalıcı olarak durdurabilmesi çıkış hakkının amacı değildir. (b) kilidi açar ama ağ düzeyindeki bütün yetkiyi tek devlete bırakır; çekilmiş devletlerin zincirdeki kayıtları o devletin yükseltme kararına açık kalır. (a)'da çıkış hakkı kalkmaz, sıraya bağlanır. Önerilen kurallar (kabul edilirse bağlayıcı tabloya taşınır):
- Etkin üye sayısı 2 ya da daha az iken
withdrawreddedilir (bugün yalnız son üye reddedilir). - ADR-0002 #5 şu kayıtla okunur: tek taraflı çıkış, ağda en az üç etkin üye varken oy gerektirmez; iki üyeli ağda üçüncü üyenin kabulünden sonra kullanılır.
- Tek kuruculu kuruluş yalnız yerel geliştirme içindir. Kuruluşun en az iki kurucu istemesi ayrıca kararlaştırılır: yerel geliştirme ve test ağı kurulumları bugün tek kurucuyla çalışabildiği için bu taslak onu değiştirmez.
- Hata adı ve şartname metni kabulde onaylanır.
Karar (2026-11-12)
(a) öneriyle kabul edildi. Bağlayıcı kurallar aşağıdaki GC1–GC3; ad tablonun altında. Kuruluşun en az iki kurucu istemesi o gün ayrı karara bırakılmıştı; aynı gün aşağıdaki ek kararla kapandı (GC4).
Ek karar (2026-11-12): en az iki kurucu
Ağ en az iki kurucuyla kurulur. Onaylanan yön: gerçek ağda zorunlu; tek kuruculu kurulum en çok yerel geliştirme ve test için, açık bir bayrakla. İki uygulama yolu değerlendirildi:
| Yol | Ne | Sonuç |
|---|---|---|
| (i) Kontratta zorunlu | Governance.initialize ikiden az kurucuyu reddeder; testler ve yerel betikler iki kurucuyla kurar | seçildi |
| (ii) Kurulum betiklerinde | Kontrat tek kurucuyu kabul etmeyi sürdürür; kurulum betikleri tek kurucuyu yalnız yerel zincir kimliklerinde ya da açık bir bayrakla kabul eder | seçilmedi |
Gerekçe: (ii) yalnız bu deponun betiklerini bağlar; kontratı başka bir araçla dağıtan kişi tek kurucuyla kurabilir ve kural kodda değil alışkanlıkta kalır. (i)'de kural, GC1 gibi, kontratın kendisindedir. Tek kurucu bayrağına gerek de kalmadı: yerel geliştirme zinciri, test ağı ve kontrat testleri zaten iki ya da üç kurucuyla kuruluyordu; tek kuruculu bir yönetişim hiçbir öneri yürütemediği için sınanacak bir davranışı yoktur. Bayrak açılmadı; ileride gerekirse yeni bir kararla eklenir. Yeni ad gerekmedi: mevcut FounderMismatch hatası kullanılır (kurucu tanıma önerisindeki "ikiden az kurucu" denetimiyle aynı hata).
Değişmezler
| Kod | Kural |
|---|---|
| GC1 | Tek taraflı çıkış (Governance.withdraw) yalnız ağda en az üç etkin üye varken geçer; etkin üye sayısı 2 ya da daha az iken reddedilir (TooFewMembers). Çıkış da çıkarma da etkin üye sayısını asgari mutlak oyun (2) altına indiremez: yönetişim her zaman karar alabilir durumda kalır. |
| GC2 | İki üyeli ağda çıkmak isteyen üyenin yolu sıralıdır: önce üçüncü bir üye kabul edilir (proposeStateAdmission, iki üyenin oyuyla), sonra üye withdraw ile çekilir; bu ikinci adım oy gerektirmez. Kabul gerçekleşene kadar üye validator'ını durdurabilir ve kayıt yazmayı bırakabilir; üyeliği sürer. |
| GC3 | ADR-0002 #5 bu kayıtla okunur: çıkış hakkı kalkmaz, sıraya bağlanır. En az üç etkin üyeli ağda tek taraflıdır, oy gerektirmez ve kodla güvence altındadır. Çıkışın belgeler üzerindeki etkisi değişmez: verilmiş belgeler ve mevcut kayıtlar geçerli kalır (ADR-0002 #4). |
| GC4 | Ağ en az iki kurucuyla kurulur: Governance.initialize ikiden az kurucuyu reddeder (FounderMismatch). Kurulum betikleri ve anahtar haritası aynı kuralı dağıtımdan önce denetler; tek kuruculu kurulum için bayrak ya da istisna yoktur. |
Ad (kamuya açık ABI; mevcut hata adlandırma düzenine göre — TooManyDelegates(count, max) deseni):
| Yer | Ad |
|---|---|
Governance hatası | TooFewMembers(uint32 active, uint32 required) — active: çağrı anındaki etkin üye sayısı; required: tek taraflı çıkış için gereken en az etkin üye sayısı (3) |
Sonuçlar
Governance.withdraw: tek satırlık koşul değişikliği (activeMemberCount ≤ 2→ ret). Depolama düzeni ve fonksiyon imzaları değişmez; ABI'ye bir hata eklenir.LastValidatoryalnız çıkarma önerisinde kalır.- GC4:
Governance.initializekoşulu (founders.length < 2→FounderMismatch); ABI ve depolama düzeni değişmez. Kurulum kodu aynı kuralı dağıtımdan önce, açık iletiyle denetler (contracts/scripts/lib/deploy.ts,network-setup.ts; anahtar haritasıapps/chain-indexer/src/chain-keys.ts,network/testnet/testnet.mjs).network/testnet/make-network.shtek doğrulayıcılı ağ için anahtar haritası yazmaz (yalnız düğüm düzeyi denetimler). QBFT doğrulayıcı sayısı ile kurucu sayısı ayrı şeylerdir: yerel tek doğrulayıcılı geliştirme zinciri de kontratları iki kurucuyla (TR, KZ) kurar. - Testler (
contracts/test/review-2026-11-11-governance.test.ts,contracts/test/governance.test.ts): üç üyeden biri çekilir (3 → 2), iki üyeli ağda çıkış reddedilir (2 → 1), üçüncü üye kabul edilince çıkış geçer ve kalan iki üye karar almayı sürdürür. SPEC-BC-0001§1 ve §14 madde 8 (kapandı); ADR-0002'ye uygulama notu.- Kalan sınır (bilinçli): iki üyeli ağda öteki üye yeni üye kabulüne oy vermezse çıkış zincirde gerçekleşmez. Üye validator'ını durdurabilir ve kayıt yazmayı bırakabilir; üyelik kaydı sürer. Bu, iki üyeli ağın ortaklık gibi davranmasının sonucudur (
SPEC-BC-0001§1). - Uygulama notu (2026-11-12; karar içeriği değişmedi) — iki üyeli dönemde anahtar yedeği. İki üyeli ağda bir üyenin yönetişim anahtarı (bugün validator düğüm anahtarıyla aynı anahtardır) kaybolursa o üye oy veremez. Kalan üye tek başına hiçbir öneriyi geçiremez (asgari mutlak oy 2); anahtarını kaybeden üye çıkarılamaz (iki üyeli ağda çıkarma yoktur,
SPEC-BC-0001§1) ve çekilemez (GC1; çekilme de aynı anahtarı ister). Validator adresini değiştirmenin tek yolu yeniden kabuldür, o da iki oy ister. Yönetişim, GC1'in önlediği kilitlenmeye bu yoldan düşer ve geri dönüşü yoktur. Bu yüzden, proje yönetiminin onayıyla (2026-11-12), işletim kuralı: üçüncü üye katılana kadar her üyenin yönetişim anahtarının, asıl anahtardan ayrı bir yerde saklanan ve geri yüklenerek sınanmış bir yedeği zorunludur. Kural işletim düzeyindedir (kontrat bunu denetleyemez); işletim belgesindeki yeriARCH-0002Adım 11. Üç ve daha çok üyeli ağda anahtarını kaybeden üye öteki üyelerin oyuyla çıkarılıp yeni adresle yeniden kabul edilebilir; yedek orada da önerilir.
Durum
Accepted — 2026-11-12. Proje yönetiminin onayıyla (2026-11-12): seçenek (a), öneriyle; aynı gün ek karar GC4 (en az iki kurucu). DECISIONS: D-GOV-12. GC1–GC4 bağlayıcıdır. Uygulama: Governance.withdraw, Governance.initialize (SPEC-BC-0001 sürüm notları).