Kısaca

Kayıt sertifikası, bir doğrulayıcının ya da belge verenin ağda neyi istemeye veya vermeye kayıtlı olduğunu söyleyen imzalı belgedir. Bugüne kadar iki eksiği vardı: hangi kurallara göre verildiğini söylemiyordu ve iptal edilemiyordu. Sıkı çalışan bir AB cüzdanı bu yüzden Tamga doğrulayıcısının bütün isteklerini reddediyordu. Bu kararla her kayıt sertifikası kendi politikasının kimliğini ve adresini taşır, kayıt kurumu da bir iptal listesi yayımlar. Cüzdan iptal edilmiş sertifikayı kabul etmez.

Bağlam

• Standart. ETSI TS 119 475 V1.2.1 Tablo 7 her kayıt sertifikasında policy_id, certificate_policy ve status ister. §6.1.3 politikanın makine okunur ve insan okunur biçimde gösterilmesini ister (OVR-6.1.3-01/02); §6.1.4 PKI hiyerarşisinin ve güven çapasının açıkça tarif edilmesini (OVR-6.1.4-02). §6.2.3.9–10 ve §6.2.6 iptali bir durum listesiyle ister: kayıt silinince, askıya alınınca, değişince ya da içerik artık doğru değilse sertifika gecikmeden iptal edilir; liste herkese açık, imzalı ve sıkıştırılmış bit dizisidir; anlamlar "geçerli" ve "iptal" (REV-6.2.6.2-04); status alanı idx ve uri taşır (GEN-6.2.6.1-04). ETSI'nin kendi politika OID'i 0.4.0.19475.3.1 "revize eIDAS'a göre AB cüzdanına güvenen taraflara verilen" sertifika anlamındadır.
• ARF. RPRC_01a kayıt sertifikası sağlayıcısının 24 saatten uzun geçerli sertifikayı iptal edebilmesini, RPRC_01b iptal koşullarını gösteren bir politikası olmasını ister. RPACANot_03b iptal listelerinin bildirilen güven çapalarıyla doğrulanmasını ister. RPRC_17'ye göre cüzdan sertifikanın biçimini, gerçekliğini ve geçerliliğini denetler; denetim başarısızsa kişiyi uyarır, paylaşıma izin verilip verilmeyeceğine cüzdan sağlayıcı karar verir. §6.6.3.3: belge veren için "iptal edilmemiş" koşulu sağlanmazsa belge istenmez.
• Bugün. ADR-0026 sertifikaları kayıttan üretir ve kayıt kurumu anahtarıyla imzalar; geçerlilik en çok 12 aydır, ama iptal yolu yoktur (yalnız kısa geçerlilik ve listenin yeniden yayını). Bağımsız bir AB test cüzdanıyla sandbox denemesinde (2026-10-29) sıkı kip, doğrulayıcının 13 politikasının 13'ünü yalnız bu üç alan yüzünden reddetti.
• Proje yönetiminin yönü. Eksik kapatılır; politika kimliği ve adresler kamuya açık yeni ad olduğu için önce sandbox'ta uygulanır, gerçek ağ adları ayrıca onaylanır.

Karar

K1 — Politika kimliği (policy_id) ve adresi (certificate_policy)

• Her kayıt sertifikası policy_id (OID dizisi, nokta ayrımlı metin; ETSI Ek C örneğindeki biçim) ve certificate_policy (politika belgesinin HTTPS adresi) taşır. Tamga ETSI'nin AB OID'ini (0.4.0.19475.3.1) kullanmaz: Tamga bir AB kayıt kurumu değildir ve o OID bu iddiayı taşır. Yayıncı bu değeri ayarda görürse yayını durdurur.

• OID seçenekleri:

  Seçenek	Kayıt	Değerlendirme
  IANA özel kuruluş numarası (PEN) altında: 1.3.6.1.4.1.<PEN>.1.1	Ücretsiz başvuru, birkaç hafta	Gerçek ağ için önerilen. Kısa, kurumun kendi dalı; erişim sertifikası politikası ve sonraki politikalar aynı dalda
  UUID tabanlı OID 2.25.<UUID> (ITU-T X.667)	Gerekmez	Hemen benzersiz ama uzun ve kuruma bağlı değil. Sandbox için kullanılır
  Yalnız adres (OID yok)	—	Ret: ETSI örneği ve X.509 alışkanlığı OID; AB cüzdanları OID bekleyebilir
  ETSI'nin AB OID'i	—	Ret: yanlış iddia

• Sandbox (bugün): policy_id = 2.25.220506472418443381081254370400837050484 (yalnız sandbox; gerçek ağda geçmez), certificate_policy = https://arf.tamga.network/policies/registration-certificate.

• Gerçek ağ: OID (PEN başvurusu kuruluş adına yapılır) ve adres onaylanınca kayıt defterine girer; kod değişmez.

• Değerler kayıt defterinin kayıt kurumu rolü ayarındadır (roles.registrar.wrprc); ayar yoksa sertifikaya bu alanlar ve status girmez. Ayar LOTL'e yazılmaz.

K2 — Politika belgesi (FW-POL-0003)

• İnsan okunur politika Tamga ARF'ın politikalarındadır: Kayıt Sertifikası Politikası (FW-POL-0003, arf.tamga.network/policies/registration-certificate). Belge karar üretmez, bu kararı ve ADR-0024, ADR-0026, ADR-0058'i derler: kapsam, sertifikanın içeriği ve kaynağı, PKI hiyerarşisi ve güven çapası (OVR-6.1.4-02), geçerlilik, iptal koşulları, iptal isteği, durum listesi, cüzdanın denetimi, politika kimlikleri.
• Politika belgesinin sürümü değişse de OID değişmez; politikanın anlamı değişirse yeni OID verilir.

K3 — Durum listesi

• Kayıt kurumu IETF Token Status List biçiminde (SPEC-CRED-0003 ile aynı biçim) bir liste yayımlar: statuslist+jwt, 1 bit (0 geçerli, 1 iptal; askı yoktur — askıya alınan kayıt iptal edilir, REV-6.2.3.9-04), kapasite 100.000, zlib.
• Liste, kayıt sertifikalarını imzalayan kayıt kurumu anahtarıyla imzalanır (x5c). Böylece LOTL'deki kayıt kurumu anahtarı hem sertifikaların hem iptal listesinin güven çapasıdır (ARF RPACANot_02 madde 3 ve RPACANot_03b); ayrı anahtar ve ayrı bildirim gerekmez. (SPEC-CRED-0003 S11'in "durum anahtarı belge anahtarından ayrı" kuralı belge verenler içindir: belge anahtarı çevrimiçi servistedir; kayıt kurumu anahtarı yalnız yayıncıda kullanılır.)
• Adres: yayın kökünde /status/wrprc/<n>; sandbox https://trust.sandbox.tamga.network/status/wrprc/1. Yanıt türü application/statuslist+jwt. iss = yayın kökü, sub = adres.
• Tazelik: ttl 1 saat, exp 24 saat; liste her saatlik heartbeat'te yeniden imzalanır, durum değişince hemen.
• İndeks kuralı: her sertifika içeriğine (yayın zamanı, bitiş ve status hariç) göre tanınır. Aynı yol ve aynı içerik yeniden yayımlandığında aynı indeksi korur (aynı sertifikanın yeniden imzalanması); içerik değişirse ya da bitiş kısalırsa yeni rastgele indeks alır ve eski indeks iptal edilir. İptal edilen indeks bir daha kullanılmaz. Durum kaydı yayın klasöründe kalıcıdır (wrprc-status.json; kurum ve kullanım yolları, indeks, durum, iptal nedeni — kişisel veri yok).
• Yakın alan biçimi (rc-wrp+cwt) aynı yükü, dolayısıyla aynı status girdisini taşır.

K4 — İptal

• Otomatik (her yayında, REV-6.2.3.9-04/07): kayıt ya da kullanım sona erdi, askıya alındı, iptal edildi ya da listeden kalktı → registration_ended; içerik değişti → superseded.
• Elle (REV-6.2.3.9-05/06): yayıncı komutu wrprc-revoke <sertifika yolu> --reason <gerekçe>. Gerekçe zorunludur ve serbest metindir. Elle iptal edilen içerik, değişmeden yeniden verilmez. İptal isteği yalnız kayıt kurumundan, doğrulayıcının ya da belge verenin kendisinden (yetkili temsilcisi dâhil) veya yetkili bir kamu makamından (ör. veri koruma kurumu) kabul edilir (REG-6.2.2.3-05); istek, kaydı değiştirme yetkisiyle aynı yoldan doğrulanır (REG-6.2.2.3-06).
• Her iptal, yayıncının herkese açık değişiklik kaydına indeks, yol ve nedenle yazılır. İsteyenin kimliği ve doğrulama kaydı operatörün iç kayıtlarında tutulur (REG-6.2.2.3-07); herkese açık gerekçeye kişi adı yazılmaz.

K5 — Cüzdan çekirdeği

• wallet-core sertifikadaki status girdisinin listesini çeker; listeyi imzalayan sertifika LOTL'deki kayıt kurumu anahtarlarından biri olmalıdır. Doğrulanan liste önbelleğe yazılır; ağ yoksa süresi (exp) dolmamış kopya kullanılır, süresi dolmuş kopya kullanılmaz.
• İptal → ret. İptal edilmiş kayıt sertifikası taşıyan istek geçersizdir; cüzdan veri göndermez (ADR-0026 WRC4). Belge veren metadata'sındaki sertifika iptal edilmişse belge istenmez (ARF §6.6.3.3).
• Denetlenemedi → uyarı. Liste alınamadı, doğrulanamadı ya da durum verilmedi: sonuç geçerli kalır ama registration_status_unknown işareti taşır; onay ekranı uyarır (ARF RPRC_17). Güvenli varsayılan: durumlar verilmezse işaret konur.
• Bozuk status ya da bozuk policy_id taşıyan sertifika geçersizdir. policy_id kabul edilir ama belirli bir değer aranmaz (başka kayıt kurumları kendi politikalarını taşır). Durum alanı olmayan sertifika (durum listesi tutmayan kayıt kurumu) bugün uyarısız kabul edilir.

K6 — Yayılım

• Sandbox: bugün açık (kayıt defteri ayarı, durum listesi, nginx yanıt türü).
• Gerçek ağ: K1'deki adlar onaylanınca kayıt defteri ayarı eklenir. Değişiklik geriye dönük güvenlidir: eski cüzdanlar yeni alanları yok sayar; ayar eklenmeden gerçek ağın sertifikaları değişmez.

Değerlendirilen seçenekler

Seçenek	Sonuç	Neden
Kısa geçerlilikle yetinmek, iptal listesi yok	ret	TS 119 475 ve ARF RPRC_01a iptali ister; sıkı AB cüzdanları status'suz sertifikayı reddeder
Ayrı durum listesi anahtarı	ret (bugün)	Yeni anahtar, yeni LOTL alanı ve ayrı bildirim; kazanç yok: iki anahtar da aynı yerde, yalnız yayıncıda
Her yayında her sertifikaya yeni indeks	ret	Liste her yayında büyür; aynı içeriğin iptali bir şey korumaz. İçerik değişince yeni indeks yeterli
2 bitlik liste (askı)	ret	ETSI yalnız geçerli/iptal tanımlar; askıya alınan kayıt iptal edilir (REV-6.2.3.9-04)
Denetlenemeyen durumda ret	ret (bugün)	Çevrimdışı ve yakın alanda gereksiz ret; ARF uyarı ister. İptal kesin ret olarak kalır
Doğrulayıcı isteğine registrar_dataset	ret	AB Uygulama Tüzüğü 2026/1731 RO-02…RO-12'yi kaldırdı; ADR-0026 2026-10-13 değişikliği "kullanılmaz" der
Kendi OID + politika belgesi + kayıt kurumu anahtarıyla 1 bitlik durum listesi	seçildi	Standardın üç alanı, ek anahtar yok, cüzdanda iptal kesin ret

Değişmezler

Kod	Kural
WRS1	Kayıt sertifikası Tamga'nın kendi politika OID'ini ve politika belgesinin adresini taşır; ETSI'nin AB politika OID'i (0.4.0.19475.3.1) Tamga sertifikasına yazılmaz.
WRS2	Kayıt kurumu kayıt sertifikaları için herkese açık, imzalı, 1 bitlik bir Token Status List yayımlar; liste LOTL'deki kayıt kurumu anahtarıyla imzalanır ve en geç 24 saatte bir yeniden imzalanır.
WRS3	Kayıt ya da kullanım sona erince, askıya alınınca, iptal edilince veya sertifika içeriği değişince eski kayıt sertifikası aynı yayında iptal edilir; iptal edilen indeks yeniden kullanılmaz.
WRS4	Cüzdan iptal edilmiş kayıt sertifikası taşıyan isteğe veri göndermez ve iptal edilmiş sertifikalı belge verenden belge istemez; durum denetlenemezse kişiyi uyarır.

Sonuçlar

• apps/trust-publisher: src/wrprc-status.ts (indeks, iptal, liste imzası), build, heartbeat, wrprc-status, wrprc-revoke; sandbox kayıt defteri ayarı.
• @tamga-network/wallet-core: fetchRegistrationStatuses, registrationStatusRefs, MemoryRegistrationStatusCache; checkRegistrationCerts, checkIssuerRegistration, checkProximityRegistration, relevantRegistrationCerts durumları isteğe bağlı son parametre olarak alır; yakın alanda registrationStatuses seçeneği. Paketlerin 0.7.4 sürümünde.
• Belgeler: FW-POL-0003 (yeni), FW-TF-0001 (kayıt sertifikası paragrafı), SPEC-TRUST-0001 (yayın dosyaları).
• Operatör: sandbox nginx'inde /status/ yanıt türü.
• Sonraki iş: gerçek ağ adları (K1) onaylanınca kayıt defteri ayarı; PEN başvurusu.
• Uygulama notu (gerçek ağ, 2026-10-29): proje yönetimi gerçek ağ için UUID tabanlı OID'i onayladı (PEN beklenmez): policy_id = 2.25.338612186327611064481769354006034529929 (UUID febe55bd-3449-434d-ab41-7097b21a3e89, bir kez üretildi), certificate_policy = https://arf.tamga.network/policies/registration-certificate, durum listesi https://trust.tamga.network/status/wrprc/1. Gerçek kayıt defterine roles.registrar.wrprc eklendi; kayıt sertifikaları üç alanla yeniden verildi, durum listesi yayında (K6). Bu OID değişmez; ileride PEN altında bir OID ancak yeni politika sürümüyle eklenebilir.

Durum

Accepted — 2026-10-29 (proje yönetimi onayı; birebir alıntı özel onay kaydında). DECISIONS: D-REG-4. WRS1–WRS4 bağlayıcıdır. Gerçek ağın politika kimliği ve adresleri 2026-10-29'da onaylandı ve yürürlükte (yukarıda uygulama notu).