Bağlam

SPEC-WALLET-0001/WL7 "otomatik yenileme yoktur" der. Gerekçe: cüzdan arka planda kuruma giderse kurum belgenin ne sıklıkta kullanıldığını öğrenir (SPEC-SCHEMA-0002 §2.1).

AB ARF (Architecture and Reference Framework)Rolleri, mimariyi, güven modelini ve kuralları anlatan belge seti. Tamga ARF, AB ARF'sinin düzenini izler. 3.0 ters yönde: yeniden ihraç mümkün olduğunca kullanıcı eylemi gerektirmemeli (ISSU_42). Tek kullanımlık paket yönteminde cüzdan, alt eşiğe inince yeni paket istemeli (ISSU_45). Cüzdan ve kurum, OpenID4VCI'ninBelge verenin belgeyi cüzdana teslim ettiği protokol. yeniden ihraç özelliklerini desteklemeli (ISSU_63).

Tamga kurumları eşikleri 2026-09-29'dan beri metadata'da ilan ediyor (credential_reuse_policy: 10'luk paket, 2 kopya kalınca, süre bitimine 7 gün kala). Proje yönetimi AB ile aynı davranışı onayladı.

Kısıt: sessiz yenileme, kurumun kullanıcıya sormadan yeniden imza atabilmesini gerektirir.

• Kurum belgeleri (öğrenci, diploma): kurum öznitelikleri kendi yetkili kaynağından (authentic source)Belgedeki bilginin asıl sahibi olan sistem; örneğin üniversitenin öğrenci bilgi sistemi. yeniden okur.
• Kimlik belgesi (ADR-0011 K4) ve iletişim belgeleri (ADR-0021 K3): servis, kişi alanlarını ihraçtan sonra tutmaz. Bunları sessizce yenilemek, kişi verisini saklamayı gerektirirdi. Bu yüzden kapsam dışıdır.

Karar

K1 — Ne zaman

Cüzdan bir kurum belgesini şu durumlardan biri gerçekleşince yeniler:

• kullanılmamış kopya sayısı kurumun reissue_trigger_unused değerine indi (Tamga: 2),
• belgenin bitişine reissue_trigger_lifetime_left kadar süre kaldı (Tamga: 7 gün).

Yenileme yalnız şu koşullar birlikteyken yapılır: uygulama önde, kilit açık, ağ var. Eşik aşıldıktan sonra rastgele bir gecikme (0–6 saat) beklenir; böylece yenileme anı bir sunumun anına bağlanamaz.

K2 — Nasıl: yenileme belirteci

• Kurum, ilk ihraçta token yanıtında bir refresh_token verir (OpenID4VCI 1.0, RFC 6749 §6).
• Belirteç o belge için üretilen DPoP (Demonstrating Proof of Possession)Erişim belirtecini bir anahtara bağlama yöntemi; çalınan belirteç o anahtar olmadan kullanılamaz. anahtarına bağlıdır (RFC 9449 §5). Cüzdan bu anahtarı belge ömrü boyunca saklar; her mantıksal belgenin anahtarı ayrıdır.
• Her yenilemede cüzdan onayı (WUA (Wallet Unit Attestation)Cüzdan sağlayıcısının bir cüzdan birimi ve anahtarlarının güvenliği hakkındaki attestation'ı; güncel AB metinlerinde WIA ve key attestation olarak ikiye ayrılır.) yeniden sunulur.
• Belirteç tek kullanımlıktır ve her kullanımda yenisiyle değişir (rotation). Ömrü belgenin azami geçerliliğini aşmaz.
• Yenileme sonunda yeni bir paket (10 kopya, yeni anahtarlar) alınır; eski kullanılmamış kopyalar silinir.

K3 — Kurum ne yapar

• Öznitelikleri yetkili kaynaktan yeniden okur. Değişen alan varsa cüzdan kullanıcıya gösterir (ARF ISSU_59).
• Kaynakta kayıt artık yoksa (mezuniyet, kayıt silme) yenileme reddedilir ve belirteç iptal edilir.
• Yeni paketin geçerlilik süresi türün kuralına göredir (öğrenci belgesi ≤ 90 gün). Böylece öğrenci belgesi, öğrencilik sürdükçe kendiliğinden tazelenir.

K4 — Kapsam dışı: kimlik ve iletişim belgeleri, biletler

Kimlik ve iletişim belgeleri yenileme belirteci almaz. Yenilemeleri kullanıcı eylemiyle olur (kimliği ya da adresi yeniden doğrulamak). Biletler tek kullanımlıktır, yenilenmez. Cüzdan bu belgelerde kopya azalınca bugünkü gibi uyarır.

K5 — Kullanıcı ayarı

Ayarlar'da "Kopyaları otomatik yenile" seçeneği bulunur. Varsayılan açıktır. Kapatılırsa bugünkü davranış (uyarı + elle yenileme) geçerlidir.

K6 — Mahremiyet dengesi

Kalıntı risk: kurum, yenileme sıklığından belgenin kaç yeni doğrulayıcıya (verifier)Gösterilen belgeyi denetleyen taraf: imza, belge verenin güven listesindeki kaydı, durum ve politika. Relying party diye de anılır. gösterildiğini kabaca çıkarabilir (her 8 yeni doğrulayıcıda bir istek). Azaltımlar:

• aynı doğrulayıcıya aynı kopya (WL5); tekrar sunumlar kopya tüketmez,
• rastgele gecikme,
• yenileme isteği hangi doğrulayıcıya sunulduğunu içermez,
• kullanıcı ayarı.

Bu, AB modeliyle aynı dengedir. Proje yönetimi kabul etti.

Değerlendirilen seçenekler

Seçenek	Sonuç	Neden
Otomatik yenileme yok (WL7 olduğu gibi)	ret	ARF ISSU_42/45 ile çelişir; kullanıcı kopya bitince yeni doğrulayıcıya belge gösteremez
Yeni kimlik sunumuyla sessiz yenileme	ret	Her yenilemede kimlik sunumu = kullanıcı onayı ve PIN; sessiz olamaz
Kimlik servisi kişi alanlarını şifreli saklar	ret	ADR-0011 K4 ve veri azaltımı ilkesiyle çelişir
Yenileme belirteci (DPoP + WUA bağlı)	kabul	OpenID4VCI'nin standart yolu; kurum yetkili kaynağa yeniden sorar

Değişmezler

Kod	Kural
AR1	Sessiz yenileme yalnız yenileme belirteci olan belgeler için, kurumun ilan ettiği eşikte, uygulama önde ve kilit açıkken ve rastgele gecikmeyle yapılır.
AR2	Yenileme belirteci belgeye özel DPoP anahtarına bağlıdır, tek kullanımlıktır ve her kullanımda değişir; her yenilemede cüzdan onayı doğrulanır.
AR3	Kurum yenilemede öznitelikleri yetkili kaynaktan yeniden okur; kaynakta kayıt yoksa belge verilmez ve belirteç iptal edilir.
AR4	Kişi alanlarını saklamayan servisler (kimlik, iletişim) yenileme belirteci vermez.

Sonuçlar

• SPEC-WALLET-0001/WL7 yeniden ifade edilir: "Kullanıcı eylemi olmadan yenileme yalnızca AR1–AR4 koşullarında yapılır."
• SPEC-PROTO-0001: token ucu refresh_token (kurum belge vereni (issuer)Belgeyi imzalayıp veren kurum: üniversite, meslek kuruluşu, kamu kurumu ya da şirket.); grant_type=refresh_token (DPoP + WUA); belirteç iptali.
• apps/issuer (operatör deposu): yenileme belirteci deposu (özet olarak), yetkili kaynaktan yeniden okuma.
• wallet-core: belge başına DPoP anahtarı + yenileme belirteci saklama; eşik denetimi. Cüzdan: arka plan yenileme, ayar, değişen alan bildirimi.

Durum

Accepted — 2026-09-29. Proje yönetimi onayıyla. DECISIONS: D-WALLET-1. Uygulama sırada.