Kısaca

Kimlik belgesi artık "18 yaşından büyük mü" sorusunun yanında "15 yaşından büyük mü" sorusuna da cevap verir: age_over_15. Ad ISO/IEC 18013-5'in yaş alanlarıyla aynı desendedir (age_over_NN). Doğrulayıcı yalnız evet/hayır görür; doğum tarihi paylaşılmaz. Sıfır bilgi ispatı da aynı devreyle çalışır. Yeni bir yaş eşiği ancak yeni bir kararla eklenir.

Bağlam

• Bugün. Ağın kimlik belgesi (urn:tamga:id:IdentityAttestation:1, ADR-0011) tek türetilmiş yaş alanı taşır: age_over_18. Ad ISO/IEC 18013-5'ten gelir ve iki biçimde aynıdır; AB PID kümesinde yaş alanı yoktur, alan Tamga'nın alanıdır (ADR-0045). Sıfır bilgi ispatının ilk yüklemi de bu alandır (ADR-0032, ADR-0044).
• Desen. ISO/IEC 18013-5 (mDL) yaş için age_over_NN öğelerini tanımlar: NN iki haneli yaştır, değer boolean'dır; belge veren hangi eşikleri taşıyacağını seçer. AB'nin yaş doğrulama çalışmaları aynı adlandırmayı kullanır. Ağın sektör şeması kuralı da türetilmiş boolean alanları baştan tanımlamayı ister (SPEC-SCHEMA-0003 SG3).
• Türkiye. 7578 sayılı Kanun (Resmî Gazete 2026-05-01) md. 22 ile 5651 sayılı Kanun Ek Madde 4'e eklenen fıkra, sosyal ağ sağlayıcısının 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunmamasını ve bunun için yaş doğrulama dâhil gerekli tedbirleri almasını öngörür; md. 27'ye göre bu hüküm yayımdan altı ay sonra, 2026-11-01'de yürürlüğe girer. Kanun sonucu belirler, yöntemi ikincil düzenlemeye bırakır. Bugün kimlik belgesi 15 yaş sorusunu doğum tarihini açmadan cevaplayamaz.
• Bu karar hukuki görüş değildir. Bir platformun yükümlülüğünü nasıl karşılayacağını, hangi yöntemin yeterli sayılacağını ya da ikincil düzenlemenin ne getireceğini belirlemez. Yalnız ağın kimlik belgesinin 15 yaş sorusuna en az veriyle cevap verebilmesini sağlar. Ağ yaş sınırı koymaz (ADR-0043); bu karar onu değiştirmez.

Karar

K1 — age_over_15

• Kimlik belgesi age_over_15 (boolean) taşır: SD-JWT VC'de claim, mdoc'ta tamga.id.1 ad alanında öğe, iki biçimde aynı ad.
• Değeri kimlik servisi ihraç anında doğum tarihinden türetir; kural age_over_18 ile aynıdır: servis saatinin UTC takvim günü, kişi 15. doğum gününün başladığı gün eşiği geçer, 29 Şubat doğumlular artık olmayan yıllarda 1 Mart'ta. 15 yaşından küçük kişinin belgesinde değer false'tur.
• Alan seçici açıklanır (sd: always), türetilmiş alanlar listesindedir, şemada zorunlu değildir (age_over_18 gibi).

K2 — age_over_NN deseni ve kapalı küme

• Ağın yaş alanları ISO/IEC 18013-5 age_over_NN desenine uyar: NN iki haneli yaş, değer boolean, iki biçimde aynı ad.
• Kimlik belgesinin yaş eşikleri kapalı bir kümedir: bugün {15, 18}. Yeni eşik (ör. 13, 16, 21) yalnız ADR ile eklenir. Kümede olmayan bir eşiği isteyen doğrulayıcı eşleşme bulamaz; cüzdan eşiği kendisi hesaplamaz.
• Sürücü belgesi bilgisi (ADR-0039) yalnız age_over_18 taşımaya devam eder; bu karar yalnız kimlik belgesini kapsar.

K3 — Gizlilik age_over_18 ile aynı

• Yaş alanı türetilmiş bir evet/hayır'dır; yaş doğrulamasında doğum tarihi açılmaz. Her eşik ayrı açıklanır; cüzdan yalnız istenen eşiği gösterir.
• İki eşiği birlikte açmak yaş aralığını (15–17) ele verebilir. Ağın doğrulayıcı politikaları bu yüzden tek eşik ister; iki eşiği birden isteyen kapsam, doğrulayıcı kaydında ayrıca gerekçelendirilmelidir.

K4 — Sıfır bilgi ispatı

• Longfellow devresi (sürüm 8, tek öznitelik; ADR-0032) bir eşitlik ispatıdır: "bu ad alanında bu öğe şu değerdir". Eşik devrede sabit değildir; aynı devre age_over_15 = true ispatlar. Yeni devre ya da yeni kurulum gerekmez; güven listesindeki devre kaydı değişmez.
• ZK kopyası (ADR-0044) kimlik belgesindeki yaş alanlarını taşır: age_over_18 ve age_over_15. Yenileme belirtecindeki asgari öğeler buna göredir; başka kişi alanı belirtece ve kopyaya girmez.

K5 — Doğrulayıcı ve cüzdan

• Tamga Verify iki genel politika açar: age-over-15-mdoc (ISO 18013-5 mdoc, yalnız evet/hayır) ve age-over-15-zk (ZK kopyası, sıfır bilgi ispatı). Güven listesinde Tamga Verify'ın kaydına age-over-15-1 ve age-over-15-zk-1 kapsamları eklenir. Tarayıcı deneme sayfası 15 yaş seçeneği sunar.
• Cüzdan alanı kişinin dilinde adlandırır ("15 yaş üstü"). Cüzdandan cüzdana gösterme ayrı bir cüzdan kararıdır; bugün age_over_18 ile sınırlı kalır.

K6 — Geçiş yok

• Tür, vct, mdoc docType ve ad alanı değişmez. Şema metadata'sı geliştirme evresi kuralıyla yerinde düzeltilir (ADR-0029); vct#integrity değeri değişir.
• Önceden verilmiş belgeler age_over_15 taşımaz; kişi belgeyi yeniden aldığında alan gelir. Geçiş kodu yazılmaz.

Değerlendirilen seçenekler

Seçenek	Sonuç	Neden
Doğrulayıcı doğum tarihini istesin, yaşı kendisi hesaplasın	ret	Gereğinden fazla veri; seçici açıklamanın amacına aykırı
Cüzdan eşiği doğum tarihinden kendisi hesaplasın	ret	Belge verenin imzası değeri kapsamaz; doğrulayıcı sonuca güvenemez
Kimlik belgesinde açık eşik kümesi (her NN serbest)	ret	Belgede sınırsız alan, doğrulayıcılar arasında tutarsızlık; eşik kümesi bilinçli büyümeli
Eşiği ZK devresinin parametresi yapmak (aralık ispatı)	ret (bugün)	Yeni devre ve doğrulayıcı değişikliği gerektirir; eşitlik devresi yeterli
13, 16 ve 21'i de şimdi eklemek	ret (bugün)	Somut ihtiyaç yok; her eşik ayrı ADR ile, ihtiyaç doğunca
age_over_15, ISO age_over_NN deseni, kapalı küme {15, 18}	seçildi	Standart ad, aynı gizlilik, aynı devre, küçük değişiklik

Değişmezler

Kod	Kural
YE1	Kimlik belgesinin yaş alanları ISO/IEC 18013-5 age_over_NN adıyla ve boolean değerle, SD-JWT VC'de ve mdoc'ta aynı adla taşınır. Eşik kümesi kapalıdır (bugün 15 ve 18); yeni eşik yalnız ADR ile eklenir.
YE2	Yaş alanı ihraç anında kimlik servisinde doğum tarihinden türetilir ve seçici açıklanır; yaş doğrulaması doğum tarihini açmaz; ağın doğrulayıcı politikaları tek eşik ister.
YE3	ZK kopyası kimlik belgesinin yaş alanlarından başka kişi alanı taşımaz; yeni bir yaş eşiği eşitlik devresiyle ispatlanır, devre kaydı değişmez.

Sonuçlar

• Şema kataloğu: kimlik belgesi ve ZK kopyası türlerine age_over_15 (packages/schemas).
• Kimlik servisi: türetme ve ZK kopyası öğeleri.
• Tamga Verify: age-over-15-mdoc, age-over-15-zk; güven listesi kapsamları (gerçek ağ ve sandbox); tarayıcı deneme sayfası.
• Cüzdan: alan adları (tr, en, tk).
• Belgeler: kimlik kural kitabı (FW-RB-0003) ve kimlik doğrulama şartnamesi (SPEC-ID-0003).
• Sonraki iş: cüzdandan cüzdana göstermede yaş eşiği seçimi (cüzdan kararı); başka eşikler ihtiyaç doğunca ayrı ADR ile.

Durum

Accepted — 2026-10-23 (proje yönetimi onayı; birebir alıntı özel onay kaydında). DECISIONS: D-ID-14. YE1–YE3 bağlayıcıdır.