Kısaca

Bugün bir diploma ya da üyelik belgesi, kişi onaylarsa güven listesindeki her doğrulayıcıya gösterilebilir. Cüzdan yalnız doğrulayıcının kayıtlı olduğundan fazlasını isteyip istemediğine bakar (ADR-0026 K5, fazla istek uyarısı). AB, belge verenin "bu belge yalnız şu doğrulayıcılara gösterilsin" diyebilmesini ve cüzdanın bunu denetlemesini ister. Bu karar o kuralın nerede taşınacağını, cüzdanın nasıl değerlendireceğini ve kişiye ne gösterileceğini belirler.

Bağlam

AB ne istiyor (ARF 3.0, Ek 2, Konu 43; ana metin §6.6.2.8, §6.6.3.4; Uygulama Tüzüğü (AB) 2024/2979 Ek III; ETSI TS 119 472-3 §4.2.5):

Madde	Özet
EDP_01	Cüzdan, belge verenin bir EAA için (QEAA, PuB-EAA, nitelikli olmayan EAA) isteğe bağlı bir gömülü açıklama politikası koymasına olanak tanır. PID için şart yok.
EDP_02	"Yalnız yetkili doğrulayıcılar" politikası: (doğrulayıcı kimliği, hizmet kimliği) ikilileri listesi. Cüzdan ikiliyi doğrulayıcının kayıt sertifikasından alır (erişim sertifikasından değil; aracı durumunda erişim sertifikası aracıyı gösterir); listede yoksa değerlendirme başarısızdır, kişiye söylenir.
EDP_03	"Belirli güven kökü" politikası: kök ya da ara sertifikalar listesi. Cüzdan kayıt sertifikasını imzalayan zincirdeki sertifikaları listeyle karşılaştırır; hiçbiri yoksa başarısız, kişiye söylenir.
EDP_05 (SHOULD + SHALL)	Politika, kuralı sade dille anlatan bir sayfaya bağlantı içermeli; varsa cüzdan bağlantıyı gösterir ve açtırır.
EDP_06	Cüzdan politikayı kayıt sertifikasındaki bilgilerle birlikte, ETSI TS 119 472-3'ün değerlendirme kurallarıyla değerlendirir.
EDP_07	Cüzdan, değerlendirmenin sonucuna göre kişinin gösterimi reddetmesine ya da izin vermesine olanak tanır.
EDP_08	Biçim ETSI TS 119 472-3'e uyar.
EDP_09	Belge veren politikayı (varsa) OpenID4VCI Credential Issuer metadata'sında değer olarak yayımlar.
EDP_10	Cüzdan politikayı belge alırken alır ve saklar (gösterimde, özellikle yakın alanda, yeniden sormadan değerlendirebilmek için).
EDP_11	Belge veren, politika eklenir, değişir ya da silinirse belgeyi iptal eder.

EDP_04 boştur; toplam 10 madde.

Tüzük Ek III'ün üç ortak politikası: (1) politika yok (varsayılan), (2) yalnız yetkili doğrulayıcılar, (3) belirli güven kökü. Politikalar belge düzeyindedir, alan düzeyinde değildir.

ETSI TS 119 472-3 §4.2.5.2 veri modeli (ISS-MDATA-EBD-01…13): benzersiz URI ile tanımlanır; isteğe bağlı açıklama ve sorumlu makam; "kısıt yok" diyebilir; yetkili doğrulayıcı listesi (a) erişim sertifikasının konu ayırt edici adı (RFC 4514 LDAP dizgesi; tüzel kişide commonName, organizationName, organizationIdentifier, countryName) ve/veya (b) kayıt sertifikasındaki TS 119 475 yetki (entitlement) URI'leri; güven kökü listesi (her öğe: verenin ayırt edici adı + sertifika seri numarası); uzantılar (cüzdan yok sayabilir); sade dil sayfası bağlantısı. Politika doğrulayıcıya açılmaz. ETSI JSON üye adlarını tanımlamaz.

ARF ile ETSI arasındaki fark: ARF yetkili doğrulayıcıyı kayıt sertifikasındaki (kimlik, hizmet) ikilisiyle ve güven kökünü kayıt sertifikası zinciriyle; ETSI ve Tüzük ise konu adıyla ya da yetkiyle ve erişim sertifikası köküyle tarif eder. Karar ikisini de kabul eder (K3).

Tamga'da bugün:

• Doğrulayıcı kayıt sertifikası (WRPRC, rc-wrp+jwt) her kullanım için üretilir, OpenID4VP isteğinde verifier_info ile gelir; cüzdan imzayı, süreyi ve erişim sertifikasındaki organizationIdentifier ile sub eşleşmesini denetler (ADR-0026 K5). Ayrı bir hizmet kimliği taşımaz (ARF RPRC_17a kısmen); kullanım kimliği intended_use_id vardır.
• Belge verenin Credential Issuer metadata'sı imzalıdır ve kurum WRPRC'sini issuer_info ile taşır.
• Belge yapılandırmasında credential_metadata altında display ve credential_reuse_policy var.
• Kodda gömülü açıklama politikası yok. EDP_02 "kısmen" sayılıyor, çünkü fazla istek denetimi benzer bir koruma sağlıyor.
• Yakın alanda (ISO 18013-5) ve cüzdandan cüzdana istekte kayıt sertifikası yoktur.
• ADR-0028 K5, meslek icra belgesi için yetkiye dayalı bir politika örneği verir ("yalnız kayıt sertifikasında sağlık hizmeti sunucusu yetkisi olan doğrulayıcılara") ve JSON adlarını bu karara bırakır.

Değerlendirilen seçenekler

1. Politikanın yeri

Seçenek	Sonuç	Neden
İmzalı Credential Issuer metadata'sında, belge yapılandırmasının credential_metadata nesnesinde, değer olarak	seçildi	EDP_09'un kendisi; belge biçimi değişmez; metadata zaten imzalı ve cüzdan belge alırken okuyor.
Belgenin içinde (SD-JWT claim'i ya da mdoc öğesi)	ret	Politika doğrulayıcıya açılmamalı (ETSI §4.2.5.1); belge biçimi değişir; ARF "belge biçiminde değişiklik gerekmez" der.
URL ile bağlantı, cüzdan gösterimde indirir	ret	ARF "bağlantı değil değer" der (§6.6.2.8.3); yakın alanda ve çevrimdışı çalışmaz; belge verene gösterim zamanını sızdırır.
Güven listesindeki kurum kaydında	ret	AB yolu değil; AB cüzdanları okumaz.

2. Değerlendirme başarısız olunca

Seçenek	Sonuç	Neden
Uyar, kararı kişiye bırak (varsayılan düğme "Paylaşma")	seçildi	EDP_07 kişiye "reddet ya da izin ver" seçimini verir; ADR-0026'nın fazla istek uyarısıyla aynı desen (WL8).
Kesin engelle	ret (soru 3)	EDP_07 ile çelişir; Tamga'ya özgü daha sıkı bir kural olur; AB cüzdanları uyarıyla yetinir.
Belge veren "uyar / engelle" seçsin	ret (soru 3)	Yeni ve AB'de karşılığı olmayan bir alan; aynı belge AB cüzdanında farklı davranır.

3. Yetkili doğrulayıcının nasıl tanımlandığı

Seçenek	Sonuç	Neden
ARF ikilisi + ETSI konu adı + ETSI yetki URI'si; listelenen herhangi biri tutarsa geçer	seçildi	ARF ve ETSI'nin ikisine de uyar; kurum kendi işine uygun olanı kullanır ("şu üç doğrulayıcı" ya da "şu yetkiye sahip herkes").
Yalnız ARF ikilisi	ret	ETSI biçiminde yazılmış AB politikalarını okuyamaz; yetkiye dayalı "kategori" kuralı kurulamaz.
Yalnız ETSI	ret	ARF'nin aracı notunu (kayıt sertifikasındaki kimlik esas) karşılamaz.

Karar

K1 — Politikanın yeri ve biçimi

Belge veren, politikası olan her belge yapılandırması için imzalı Credential Issuer metadata'sında şu nesneyi yayımlar (ad ve üye adları proje yönetimince onaylandı; ETSI JSON adı tanımlamadığı için Tamga'nın seçimidir ve ETSI veri modelini izler; AB ya da ETSI bir JSON kodlaması yayımlarsa ona geçilir, ADR-0029):

"credential_configurations_supported": {
  "<yapılandırma>": {
    "credential_metadata": {
      "embedded_disclosure_policy": {
        "id": "https://kurum.example/politika/diploma-1",
        "type": "authorized_relying_parties",
        "relying_parties": [{ "rp_id": "VATTR-1234567890", "service_id": "isealim" }],
        "subject_dns": ["ORGID=VATTR-1234567890,O=Örnek A.Ş.,C=TR"],
        "entitlements": ["<TS 119 475 yetki URI'si>"],
        "info_uri": "https://kurum.example/politika/diploma"
      }
    }
  }
}

• id (zorunlu): politikanın benzersiz URI'si (ETSI -01).
• type (zorunlu): none · authorized_relying_parties · specific_roots_of_trust (Tüzük Ek III'ün üç politikası).
• authorized_relying_parties için en az biri: relying_parties (ARF ikilisi; rp_id kayıt sertifikasındaki sub, service_id isteğe bağlı), subject_dns (ETSI -07a), entitlements (ETSI -07b).
• specific_roots_of_trust için roots_of_trust: [{ "issuer_dn": "<RFC 4514>", "serial_number": "<onaltılı>" }] (ETSI -09).
• İsteğe bağlı: info_uri (EDP_05, ETSI -13), authority (ETSI -05), description (ETSI -04).
• Bilinmeyen üyeler ve uzantılar yok sayılır (ETSI -10/-11). Alan düzeyinde politika uzantısı (ETSI -12) desteklenmez.
• Politika belgeye girmez; doğrulayıcıya gitmez.
• Kapsam: yalnız kurum belgeleri (EAA). Tamga kimlik belgesi (ve ZK kopyası), sürücü belgesi bilgisi ve iletişim belgeleri politika taşımaz; metadata üreticisi bu türlerde politikayı reddeder.

K2 — Cüzdan: belge alırken saklama (EDP_10)

Cüzdan, belgeyi alırken imzası doğrulanmış metadata'dan politikayı okur, biçimini denetler ve belge kaydının yanında saklar (politika + özeti). Gösterimde belge verene ya da başka bir sunucuya istek yapılmaz (WL9 ile aynı ilke). Biçimi bozuk politika belgeyi almayı durdurmaz, ama "değerlendirilemez" diye saklanır ve gösterimde K4'teki uyarıyı üretir.

K3 — Cüzdan: değerlendirme (EDP_02, EDP_03, EDP_06)

Gösterim isteği geldiğinde istenen her belge için, kayıt sertifikası ADR-0026 K5'e göre doğrulandıktan sonra:

Politika	Geçer, eğer
yok ya da none	her zaman
authorized_relying_parties	(a) kayıt sertifikasının sub'ı bir relying_parties öğesinin rp_id'sine eşit ve öğede service_id varsa kayıt sertifikasının hizmet kimliği de eşit; ya da (b) isteği imzalayan erişim sertifikasının konu adı bir subject_dns öğesine eşit (RFC 4514 normalleştirilmiş karşılaştırma); ya da (c) kayıt sertifikasının entitlements listesi bir entitlements öğesini içeriyor
specific_roots_of_trust	kayıt sertifikasını imzalayan zincirdeki (ARF EDP_03) ya da erişim sertifikası zincirindeki (Tüzük Ek III, ETSI -08) bir sertifikanın (veren adı, seri numarası) çifti listede

• Kayıt sertifikası yoksa (istekte gelmediyse; yakın alanda; cüzdandan cüzdana) değerlendirme yapılamaz ve başarısız sayılır.
• Aracılı istekte kayıt sertifikasındaki aracılanan doğrulayıcı esas alınır (ARF EDP_02 notu).
• Kayıt sertifikasının hizmet kimliği bugün yoktur (RPRC_17a kısmen). Hizmet kimliği eklenene kadar service_id içeren bir öğe eşleşmez; service_id'siz öğe doğrulayıcının bütün kullanımlarını kapsar. Hizmet kimliğinin WRPRC'ye eklenmesi bu kararın ön koşuludur ve aynı turda (paketler 0.5.0) yapılır.

K4 — Onay ekranı (EDP_05, EDP_07)

• Değerlendirme başarılıysa ekran değişmez.
• Başarısız ya da yapılamazsa: ayrı bir uyarı bloğu — "[belge veren] bu belgenin yalnız izin verdiği kurumlara gösterilmesini istiyor. [doğrulayıcı] bu izinli kurumlar arasında değil." (yapılamadıysa: "...izinli olup olmadığı denetlenemedi."). info_uri varsa "Kuralı oku" bağlantısı. Varsayılan düğme "Paylaşma"; "Yine de paylaş" kısa bir gecikmeyle açılır (WL8 deseni). Cüzdan kesin engel koymaz: son karar kişinindir (EDP_07).
• Birden çok belge isteniyorsa uyarı ilgili belgenin satırında; kişi o belgeyi çıkarıp kalanını paylaşabilir.

K5 — Belge veren: iptal (EDP_11)

• Bir yapılandırmanın politikası eklenir, değişir ya da kalkarsa belge veren o yapılandırmayla verilmiş, hâlâ geçerli bütün belgeleri iptal eder. Belge kaydı ihraç anındaki politika özetini tutar; iptal özete göre yapılır.
• Kurum Konsolu, politikayı değiştirmeden önce kaç belgenin iptal edileceğini gösterir ve onay ister. Kişiler belgeyi yeniden alır; otomatik yenileme koşulları (ADR-0023) izin veriyorsa yeni kopyalar yeni politikayla gelir. Bu bedel kabul edildi.

Değişmezler

Kod	Kural
EP1	Gömülü açıklama politikası yalnız imzalı Credential Issuer metadata'sında, kurum belgesi yapılandırmasında değer olarak taşınır; belgeye girmez ve doğrulayıcıya gönderilmez.
EP2	Cüzdan politikayı belge alırken saklar ve gösterimde ağ isteği yapmadan, kayıt sertifikası ve erişim sertifikasıyla değerlendirir.
EP3	Değerlendirme başarısızsa ya da yapılamıyorsa cüzdan onay ekranında ayrı bir uyarı gösterir; varsayılan seçim paylaşmamaktır, son karar kişinindir.
EP4	Politika eklenen, değişen ya da kaldırılan yapılandırmanın geçerli belgeleri iptal edilir.

ARF eşlemesi (10 madde)

Madde	Nasıl karşılanır
EDP_01	K1: kurum belgeleri için isteğe bağlı politika
EDP_02	K3 (a): kayıt sertifikasındaki (kimlik, hizmet) ikilisi; aracılı istekte aracılanan doğrulayıcı; hizmet kimliği WRPRC'ye eklenir
EDP_03	K3: kayıt sertifikası zinciri (ve erişim sertifikası zinciri)
EDP_05	K1 info_uri, K4 "Kuralı oku"
EDP_06	K3: kayıt sertifikasıyla birlikte, ETSI veri modeline göre
EDP_07	K4: uyarı + "Paylaşma" / "Yine de paylaş"
EDP_08	K1: ETSI TS 119 472-3 §4.2.5.2 veri modeli; JSON adları ETSI kodlaması çıkınca ona uyarlanır
EDP_09	K1: imzalı Credential Issuer metadata'sında değer olarak
EDP_10	K2
EDP_11	K5

Etkilenen paketler ve sürüm

Paketler 0.5.0 ile (yeni alan ve işlev = minör):

Paket	Değişiklik
@tamga-network/schemas	Politika nesnesinin JSON Schema'sı ve denetleyicisi
@tamga-network/issuer	Metadata üreticisine yapılandırma başına politika; politika özeti; biçim denetimi
@tamga-network/trust	RFC 4514 ayırt edici ad ayrıştırma ve normalleştirme; sertifikadan (veren adı, seri numarası) çıkarma
@tamga-network/wallet-core	Belge alırken saklama; evaluateDisclosurePolicy (sonuç: geçti / başarısız / yapılamadı + neden + bağlantı); onay görünümüne sonuç
@tamga-network/verifier	Değişiklik yok (politika doğrulayıcıya açılmaz)

Paketlerin dışında: kayıt sertifikasına hizmet kimliği (liste yayıncısı, RPRC_17a), barındırılan belge verme servisinde belge kaydına politika özeti ve değişiklikte toplu iptal, Kurum Konsolu'nda politika düzenleyici (operatör deposu), cüzdan uygulamalarında onay ekranı uyarısı.

Sonuçlar

• Şartnameler: SPEC-PROTO-0001 metadata alanı; SPEC-WALLET-0001 değerlendirme ve onay ekranı kuralı; FW-RB-0001 rulebook'ta "erişim kısıtı" kuralı (ARF notu: kısıt rulebook'ta da doğrulayıcılara duyurulur); Tamga ARF'de güven modeli ve gizlilik önlemleri satırları (kabulde güncellendi; kod 0.5.0 ile).
• Cüzdandan cüzdana ve yakın alan gösteriminde politika değerlendirilemez; politikası olan belge bu yollarda uyarıyla (yakın alan) gösterilir ya da hiç gösterilmez (cüzdandan cüzdana; cüzdanın kendi kararı).
• Politikayı değiştiren kurum, belgelerinin yeniden verilmesini göze alır; Kurum Konsolu bunu açıkça gösterir.

Plan ve tahmin

#	İş	Tahmin (mühendis-günü)
1	schemas: politika şeması + testler	0,5
2	issuer: metadata, politika özeti, biçim denetimi + testler	1
3	trust: RFC 4514 normalleştirme, (veren adı, seri numarası) + testler	1
4	Kayıt sertifikasına hizmet kimliği (liste yayıncısı + cüzdan denetimi, RPRC_17a)	1
5	wallet-core: saklama + değerlendirme + onay görünümü; politika türleri × kayıt sertifikası var/yok × aracılı istek test matrisi	2
6	Barındırılan belge verme: belge kaydında politika özeti, değişiklikte toplu iptal; Kurum Konsolu düzenleyici	2
7	Cüzdan uygulaması: onay ekranı uyarı bloğu, "Kuralı oku", i18n	1
8	Sandbox'ta uçtan uca sahne (politikalı bir deneme belgesi; izinli ve izinsiz doğrulayıcı)	0,5
9	Şartnameler, rulebook, Tamga ARF	1
	Toplam	≈ 10 gün

Bütün işler kod ve belge işidir; cihaz ya da sertifika gerekmez.

Yanıtlanan sorular (2026-10-11)

1. Ad onayı: embedded_disclosure_policy, türler none / authorized_relying_parties / specific_roots_of_trust ve üye adları — onaylandı (K1).
2. Kapsam: — Yalnız kurum belgeleri; Tamga kimlik ve iletişim belgeleri politika taşımaz (K1).
3. Uyarı mı engel mi: — Cüzdan uyarır, kararı kişi verir; varsayılan "Paylaşma" (K4).
4. Toplu iptal: — Kabul: politika değişince o türdeki geçerli belgeler iptal edilip yeniden verilir (K5).
5. Hizmet kimliği: — Kayıt sertifikasına hizmet kimliği aynı turda eklenir (K3).

Durum

Accepted — 2026-10-11. Proje yönetimi onayıyla. DECISIONS: D-TRUST-5. Kod paketlerin 0.5.0 sürümüyle.