Qısaca

Qeydiyyat sertifikatı yoxlayan tərəfin və ya sənəd verənin şəbəkədə nəyi istəməyə və ya verməyə qeydiyyatdan keçdiyini bildirən imzalı sənəddir. İndiyədək onun iki çatışmazlığı var idi: hansı qaydalara görə verildiyini demirdi və ləğv edilə bilmirdi. Ciddi rejimdə işləyən Aİ cüzdanı buna görə Tamga yoxlayıcısının bütün sorğularını rədd edirdi. Bu qərarla hər qeydiyyat sertifikatı öz siyasətinin identifikatorunu və ünvanını daşıyır, qeydiyyat orqanı isə ləğv siyahısı dərc edir. Cüzdan ləğv edilmiş sertifikatı qəbul etmir.

Kontekst

• Standart. ETSI TS 119 475 V1.2.1 Cədvəl 7 hər qeydiyyat sertifikatında policy_id, certificate_policy və status tələb edir. §6.1.3 siyasətin maşınla oxunan və insanla oxunan formada göstərilməsini (OVR-6.1.3-01/02), §6.1.4 PKI iyerarxiyasının və etibar lövbərinin aydın təsvirini (OVR-6.1.4-02) tələb edir. §6.2.3.9–10 və §6.2.6 ləğvi status siyahısı ilə tələb edir: qeydiyyat silinəndə, dayandırılanda, dəyişəndə və ya məzmun artıq düzgün deyilsə sertifikat gecikmədən ləğv edilir; siyahı açıq, imzalı və sıxılmış bit massividir; mənalar "etibarlı" və "ləğv edilib"dir (REV-6.2.6.2-04); status sahəsi idx və uri daşıyır (GEN-6.2.6.1-04). ETSI-nin öz siyasət OID-i 0.4.0.19475.3.1 "yenilənmiş eIDAS-a görə Aİ cüzdanına etibar edən tərəflərə verilən" sertifikat mənasındadır.
• ARF. RPRC_01a 24 saatdan uzun etibarlı sertifikatın ləğv edilə bilməsini, RPRC_01b ləğv şərtlərini göstərən siyasəti tələb edir. RPACANot_03b ləğv siyahılarının bildirilmiş etibar lövbərləri ilə yoxlanmasını tələb edir. RPRC_17-yə görə cüzdan sertifikatın formatını, həqiqiliyini və etibarlılığını yoxlayır; yoxlama uğursuzdursa istifadəçini xəbərdar edir, paylaşmaya icazə verilib-verilməməsinə cüzdan provayderi qərar verir. §6.6.3.3: sənəd verən üçün "ləğv edilməyib" şərti ödənmirsə sənəd istənmir.
• Bu gün. ADR-0026 sertifikatları reyestrdən yaradır və qeydiyyat orqanının açarı ilə imzalayır; etibarlılıq ən çox 12 aydır, lakin ləğv yolu yoxdur. Müstəqil Aİ test cüzdanı ilə sandbox sınağında (2026-10-29) ciddi rejim yoxlayıcının 13 siyasətindən 13-nü yalnız bu üç sahəyə görə rədd etdi.
• Layihə rəhbərliyinin istiqaməti. Çatışmazlıq aradan qaldırılır; siyasət identifikatoru və ünvanlar yeni açıq ad olduğu üçün əvvəlcə sandbox-da tətbiq olunur, real şəbəkənin adları ayrıca təsdiqlənir.

Qərar

K1 — Siyasət identifikatoru (policy_id) və ünvanı (certificate_policy)

• Hər qeydiyyat sertifikatı policy_id (OID massivi, nöqtə ilə ayrılmış mətn) və certificate_policy (siyasət sənədinin HTTPS ünvanı) daşıyır. Tamga ETSI-nin Aİ OID-ini (0.4.0.19475.3.1) istifadə etmir: Tamga Aİ qeydiyyat orqanı deyil və o OID bu iddianı daşıyır. Dərc edən bu dəyəri parametrlərdə görsə dərci dayandırır.

• OID seçimləri:

  Seçim	Qeydiyyat	Qiymətləndirmə
  IANA xüsusi müəssisə nömrəsi (PEN) altında: 1.3.6.1.4.1.<PEN>.1.1	Pulsuz müraciət, bir neçə həftə	Real şəbəkə üçün tövsiyə olunur. Qısa, təşkilatın öz qolu
  UUID əsaslı OID 2.25.<UUID> (ITU-T X.667)	Lazım deyil	Dərhal unikal, lakin uzun və təşkilata bağlı deyil. Sandbox üçün istifadə olunur
  Yalnız ünvan (OID yoxdur)	—	Rədd: ETSI nümunəsi və X.509 təcrübəsi OID istifadə edir
  ETSI-nin Aİ OID-i	—	Rədd: yanlış iddia

• Sandbox (bu gün): policy_id = 2.25.220506472418443381081254370400837050484 (yalnız sandbox), certificate_policy = https://arf.tamga.network/policies/registration-certificate.

• Real şəbəkə: OID və ünvan təsdiqlənəndə reyestrə daxil olur; kod dəyişmir.

• Dəyərlər reyestrin qeydiyyat orqanı rolunun parametrlərindədir (roles.registrar.wrprc); parametr yoxdursa sertifikata bu sahələr və status daxil olmur. Parametr LOTL-a yazılmır.

K2 — Siyasət sənədi (FW-POL-0003)

• İnsanla oxunan siyasət Tamga ARF-in siyasətlərindədir: Qeydiyyat Sertifikatı Siyasəti (FW-POL-0003, arf.tamga.network/policies/registration-certificate). Sənəd qərar vermir, bu qərarı və ADR-0024, ADR-0026, ADR-0058-i toplayır.
• Sənədin versiyası dəyişsə də OID dəyişmir; siyasətin mənası dəyişərsə yeni OID verilir.

K3 — Status siyahısı

• Qeydiyyat orqanı IETF Token Status List formatında (SPEC-CRED-0003 ilə eyni format) siyahı dərc edir: statuslist+jwt, 1 bit (0 etibarlı, 1 ləğv edilib; dayandırma yoxdur — dayandırılan qeydiyyat ləğv edilir), tutum 100 000, zlib.
• Siyahı qeydiyyat sertifikatlarını imzalayan qeydiyyat orqanı açarı ilə imzalanır (x5c); LOTL-dakı bu açar həm sertifikatların, həm də ləğv siyahısının etibar lövbəridir (ARF RPACANot_03b).
• Ünvan: dərc kökündə /status/wrprc/<n>; sandbox https://trust.sandbox.tamga.network/status/wrprc/1. Cavab tipi application/statuslist+jwt.
• Təzəlik: ttl 1 saat, exp 24 saat; siyahı hər saatlıq heartbeat-də yenidən imzalanır, status dəyişəndə dərhal.
• İndeks qaydası: eyni yol və eyni məzmun eyni indeksi saxlayır; məzmun dəyişərsə və ya bitmə tarixi qısalarsa yeni təsadüfi indeks verilir və köhnə indeks ləğv edilir. Ləğv edilmiş indeks bir daha istifadə olunmur. Status qeydi dərc qovluğunda daimidir (wrprc-status.json; şəxsi məlumat yoxdur).

K4 — Ləğv

• Avtomatik (hər dərcdə): qeydiyyat və ya istifadə bitdi, dayandırıldı, ləğv edildi və ya siyahıdan çıxdı → registration_ended; məzmun dəyişdi → superseded.
• Əl ilə: dərc edənin əmri wrprc-revoke <sertifikat yolu> --reason <səbəb>; səbəb məcburidir. Ləğv sorğusu yalnız qeydiyyat orqanından, tərəfin özündən (səlahiyyətli nümayəndəsi daxil) və ya səlahiyyətli dövlət orqanından qəbul edilir (REG-6.2.2.3-05).
• Hər ləğv dərc edənin açıq dəyişiklik qeydinə indeks, yol və səbəblə yazılır; sorğu edənin kimliyi operatorun daxili qeydlərində saxlanılır, açıq səbəbdə şəxs adı yazılmır.

K5 — Cüzdan nüvəsi

• wallet-core sertifikatın status qeydinin siyahısını alır; siyahını imzalayan sertifikat LOTL-dakı qeydiyyat orqanı açarlarından biri olmalıdır. Yoxlanmış siyahı keşə yazılır; şəbəkə yoxdursa müddəti (exp) bitməmiş nüsxə istifadə olunur.
• Ləğv → rədd. Ləğv edilmiş qeydiyyat sertifikatı daşıyan sorğu etibarsızdır; cüzdan məlumat göndərmir (WRC4). Sənəd verənin sertifikatı ləğv edilibsə sənəd istənmir.
• Yoxlana bilmədi → xəbərdarlıq. Nəticə etibarlı qalır, lakin registration_status_unknown işarəsi daşıyır; razılıq ekranı xəbərdar edir (ARF RPRC_17).
• Xarab status və ya policy_id daşıyan sertifikat etibarsızdır. policy_id qəbul edilir, lakin konkret dəyər tələb olunmur.

K6 — Yayılma

• Sandbox: bu gün açıqdır. Real şəbəkə: K1-dəki adlar təsdiqlənəndə reyestr parametri əlavə olunur. Dəyişiklik geriyə doğru təhlükəsizdir.

Nəzərdən keçirilən seçimlər

Seçim	Nəticə	Səbəb
Qısa etibarlılıqla kifayətlənmək	rədd	TS 119 475 və ARF RPRC_01a ləğv tələb edir
Ayrı status siyahısı açarı	rədd (bu gün)	Yeni açar və bildiriş; fayda yoxdur
Hər dərcdə yeni indeks	rədd	Siyahı hər dərcdə böyüyür; eyni məzmunun ləğvi heç nəyi qorumur
2 bitlik siyahı (dayandırma)	rədd	ETSI yalnız etibarlı/ləğv tanıyır
Status yoxlana bilməyəndə rədd	rədd (bu gün)	Oflayn və yaxın sahədə lüzumsuz rədd; ARF xəbərdarlıq istəyir
Yoxlayıcı sorğusunda registrar_dataset	rədd	Aİ İcra Reqlamenti 2026/1731 RO-02…RO-12-ni ləğv etdi
Öz OID + siyasət sənədi + qeydiyyat orqanı açarı ilə 1 bitlik status siyahısı	seçildi	Standartın üç sahəsi, əlavə açar yoxdur

Dəyişməzlər

Kod	Qayda
WRS1	Qeydiyyat sertifikatı Tamga-nın öz siyasət OID-ini və siyasət sənədinin ünvanını daşıyır; ETSI-nin Aİ siyasət OID-i (0.4.0.19475.3.1) Tamga sertifikatına yazılmır.
WRS2	Qeydiyyat orqanı qeydiyyat sertifikatları üçün açıq, imzalı, 1 bitlik Token Status List dərc edir; siyahı LOTL-dakı qeydiyyat orqanı açarı ilə imzalanır və ən geci 24 saatda bir yenidən imzalanır.
WRS3	Qeydiyyat və ya istifadə bitəndə, dayandırılanda, ləğv ediləndə və ya sertifikat məzmunu dəyişəndə köhnə qeydiyyat sertifikatı eyni dərcdə ləğv edilir; ləğv edilmiş indeks yenidən istifadə olunmur.
WRS4	Cüzdan ləğv edilmiş qeydiyyat sertifikatı daşıyan sorğuya məlumat göndərmir və sertifikatı ləğv edilmiş sənəd verəndən sənəd istəmir; status yoxlana bilmirsə istifadəçini xəbərdar edir.

Nəticələr

• apps/trust-publisher: src/wrprc-status.ts, build, heartbeat, wrprc-status, wrprc-revoke; sandbox reyestr parametri.
• @tamga-network/wallet-core: fetchRegistrationStatuses, registrationStatusRefs, MemoryRegistrationStatusCache; yoxlama funksiyaları statusları isteğe bağlı son parametr kimi qəbul edir. Paketlərin 0.7.4 buraxılışında.
• Sənədlər: FW-POL-0003 (yeni), FW-TF-0001, SPEC-TRUST-0001.
• Tətbiq qeydi (real şəbəkə, 2026-10-29): layihə rəhbərliyi real şəbəkə üçün UUID əsaslı OID-i təsdiqlədi (PEN gözlənilmir): policy_id = 2.25.338612186327611064481769354006034529929 (UUID febe55bd-3449-434d-ab41-7097b21a3e89, bir dəfə yaradıldı), certificate_policy = https://arf.tamga.network/policies/registration-certificate, status siyahısı https://trust.tamga.network/status/wrprc/1. Real reyestrə roles.registrar.wrprc əlavə olundu; qeydiyyat sertifikatları üç sahə ilə yenidən verildi, status siyahısı dərcdədir (K6). Bu OID dəyişmir; PEN altında OID gələcəkdə yalnız yeni siyasət versiyası ilə əlavə oluna bilər.

Status

Qəbul edildi — 2026-10-29 (layihə rəhbərliyinin təsdiqi; hərfi sitat xüsusi təsdiq qeydindədir). DECISIONS: D-REG-4. WRS1–WRS4 məcburidir. Real şəbəkənin siyasət identifikatoru və ünvanları 2026-10-29-da təsdiqləndi və qüvvədədir (yuxarıda tətbiq qeydi).