Qısaca

Bu gün diplom və ya üzvlük sənədi şəxs təsdiq edərsə, etibar siyahısındakı istənilən yoxlayan tərəfə təqdim edilə bilər. Cüzdan yalnız yoxlayan tərəfin qeydiyyatda olduğundan artıq məlumat tələb edib-etmədiyini yoxlayır (ADR-0026 K5, artıq sorğu xəbərdarlığı). Avropa İttifaqı (Aİ) sənədi verənin "bu sənəd yalnız bu yoxlayan tərəflərə təqdim edilsin" deyə bilməsini və cüzdanın bunu yoxlamasını tələb edir. Bu qərar həmin qaydanın harada ötürüləcəyini, cüzdanın onu necə qiymətləndirəcəyini və şəxsə nə göstəriləcəyini müəyyən edir.

Kontekst

Aİ nə tələb edir (ARF 3.0, Əlavə 2, Mövzu 43; əsas mətn §6.6.2.8, §6.6.3.4; İcra Reqlamenti (Aİ) 2024/2979 Əlavə III; ETSI TS 119 472-3 §4.2.5):

Bənd	Xülasə
EDP_01	Cüzdan sənədi verənə EAA üçün (QEAA, PuB-EAA, qeyri-kvalifikasiyalı EAA) isteğe bağlı daxili açıqlama siyasəti təyin etmək imkanı verir. PID üçün tələb yoxdur.
EDP_02	"Yalnız səlahiyyətli yoxlayan tərəflər" siyasəti: (yoxlayan tərəfin identifikatoru, xidmət identifikatoru) cütlərinin siyahısı. Cüzdan cütü yoxlayan tərəfin qeydiyyat sertifikatından götürür (giriş sertifikatından deyil; vasitəçi olduqda giriş sertifikatı vasitəçini göstərir); siyahıda yoxdursa, qiymətləndirmə uğursuz sayılır və bu barədə şəxsə bildirilir.
EDP_03	"Müəyyən etibar kökü" siyasəti: kök və ya aralıq sertifikatların siyahısı. Cüzdan qeydiyyat sertifikatını imzalayan zəncirdəki sertifikatları siyahı ilə müqayisə edir; heç biri yoxdursa, uğursuz sayılır və bu barədə şəxsə bildirilir.
EDP_05 (SHOULD + SHALL)	Siyasət qaydanı sadə dildə izah edən səhifəyə keçid ehtiva etməlidir; keçid varsa, cüzdan onu göstərir və açılmasına imkan verir.
EDP_06	Cüzdan siyasəti qeydiyyat sertifikatındakı məlumatlarla birlikdə, ETSI TS 119 472-3-ün qiymətləndirmə qaydalarına əsasən qiymətləndirir.
EDP_07	Cüzdan qiymətləndirmənin nəticəsinə görə şəxsə təqdimatı rədd etmək və ya icazə vermək imkanı verir.
EDP_08	Format ETSI TS 119 472-3-ə uyğundur.
EDP_09	Sənədi verən siyasəti (varsa) OpenID4VCI Credential Issuer metadata-sında dəyər kimi dərc edir.
EDP_10	Cüzdan siyasəti sənədi alarkən əldə edir və saxlayır (təqdimat zamanı, xüsusən yaxın məsafədə, yenidən sorğu göndərmədən qiymətləndirə bilmək üçün).
EDP_11	Siyasət əlavə edildikdə, dəyişdirildikdə və ya silindikdə sənədi verən sənədi ləğv edir.

EDP_04 boşdur; cəmi 10 bənd.

Reqlamentin Əlavə III-ündəki üç ümumi siyasət: (1) siyasət yoxdur (defolt), (2) yalnız səlahiyyətli yoxlayan tərəflər, (3) müəyyən etibar kökü. Siyasətlər sahə səviyyəsində deyil, sənəd səviyyəsindədir.

ETSI TS 119 472-3 §4.2.5.2 məlumat modeli (ISS-MDATA-EBD-01…13): unikal URI ilə müəyyən edilir; isteğe bağlı təsvir və məsul orqan; "məhdudiyyət yoxdur" göstərə bilər; səlahiyyətli yoxlayan tərəflərin siyahısı: (a) giriş sertifikatının subyektinin fərqləndirici adı (RFC 4514 LDAP sətri; hüquqi şəxs üçün commonName, organizationName, organizationIdentifier, countryName) və/və ya (b) qeydiyyat sertifikatındakı TS 119 475 səlahiyyət (entitlement) URI-ləri; etibar kökləri siyahısı (hər element: verənin fərqləndirici adı + sertifikatın seriya nömrəsi); genişlənmələr (cüzdan nəzərə almaya bilər); sadə dildə izah səhifəsinə keçid. Siyasət yoxlayan tərəfə açıqlanmır. ETSI JSON üzv adlarını müəyyən etmir.

ARF ilə ETSI arasındakı fərq: ARF səlahiyyətli yoxlayan tərəfi qeydiyyat sertifikatındakı (identifikator, xidmət) cütü ilə, etibar kökünü isə qeydiyyat sertifikatı zənciri ilə; ETSI və Reqlament isə subyekt adı və ya səlahiyyətlə və giriş sertifikatının kökü ilə təsvir edir. Qərar hər ikisini qəbul edir (K3).

Tamga-da bu gün:

• Yoxlayan tərəfin qeydiyyat sertifikatı (WRPRC, rc-wrp+jwt) hər istifadə halı üçün yaradılır, OpenID4VP sorğusunda verifier_info ilə gəlir; cüzdan imzanı, müddəti və giriş sertifikatındakı organizationIdentifier ilə sub uyğunluğunu yoxlayır (ADR-0026 K5). Ayrıca xidmət identifikatoru daşımır (ARF RPRC_17a qismən); istifadə halı identifikatoru intended_use_id mövcuddur.
• Sənədi verənin Credential Issuer metadata-sı imzalıdır və qurumun WRPRC-sini issuer_info ilə daşıyır.
• Sənəd konfiqurasiyasında credential_metadata altında display və credential_reuse_policy var.
• Kodda daxili açıqlama siyasəti yoxdur. EDP_02 "qismən" sayılır, çünki artıq sorğu yoxlaması oxşar qoruma təmin edir.
• Yaxın məsafədə (ISO 18013-5) və cüzdandan cüzdana sorğuda qeydiyyat sertifikatı yoxdur.
• ADR-0028 K5 peşə fəaliyyəti sənədi üçün səlahiyyətə əsaslanan siyasət nümunəsi verir ("yalnız qeydiyyat sertifikatında səhiyyə xidməti göstərən səlahiyyəti olan yoxlayan tərəflərə") və JSON adlarını bu qərara həvalə edir.

Nəzərdən keçirilmiş variantlar

1. Siyasətin yeri

Variant	Nəticə	Səbəb
İmzalı Credential Issuer metadata-sında, sənəd konfiqurasiyasının credential_metadata obyektində, dəyər kimi	seçildi	EDP_09-un özüdür; sənəd formatı dəyişmir; metadata onsuz da imzalıdır və cüzdan onu sənədi alarkən oxuyur.
Sənədin daxilində (SD-JWT claim-i və ya mdoc elementi)	rədd	Siyasət yoxlayan tərəfə açıqlanmamalıdır (ETSI §4.2.5.1); sənəd formatı dəyişir; ARF "sənəd formatında dəyişiklik tələb olunmur" deyir.
URL ilə keçid, cüzdan təqdimat zamanı yükləyir	rədd	ARF "keçid deyil, dəyər" deyir (§6.6.2.8.3); yaxın məsafədə və oflayn rejimdə işləmir; təqdimat vaxtını sənədi verənə sızdırır.
Etibar siyahısındakı qurum qeydində	rədd	Aİ yolu deyil; Aİ cüzdanları bunu oxumur.

2. Qiymətləndirmə uğursuz olduqda

Variant	Nəticə	Səbəb
Xəbərdarlıq et, qərarı şəxsə burax (defolt düymə "Paylaşma")	seçildi	EDP_07 şəxsə "rədd et və ya icazə ver" seçimi verir; ADR-0026-nın artıq sorğu xəbərdarlığı ilə eyni model (WL8).
Qəti blokla	rədd (sual 3)	EDP_07 ilə ziddiyyət təşkil edir; Tamga-ya xas daha sərt qayda olur; Aİ cüzdanları xəbərdarlıqla kifayətlənir.
Sənədi verən "xəbərdarlıq et / blokla" seçsin	rədd (sual 3)	Yeni və Aİ-də qarşılığı olmayan sahədir; eyni sənəd Aİ cüzdanında fərqli davranır.

3. Səlahiyyətli yoxlayan tərəfin necə müəyyən edildiyi

Variant	Nəticə	Səbəb
ARF cütü + ETSI subyekt adı + ETSI səlahiyyət URI-si; sadalananlardan hər hansı biri uyğun gələrsə, keçir	seçildi	Həm ARF-ə, həm ETSI-yə uyğundur; qurum öz ehtiyacına uyğun olanı istifadə edir ("bu üç yoxlayan tərəf" və ya "bu səlahiyyətə malik hər kəs").
Yalnız ARF cütü	rədd	ETSI formatında yazılmış Aİ siyasətlərini oxuya bilmir; səlahiyyətə əsaslanan "kateqoriya" qaydası qurula bilmir.
Yalnız ETSI	rədd	ARF-in vasitəçi qeydini (qeydiyyat sertifikatındakı identifikator əsasdır) qarşılamır.

Qərar

K1 — Siyasətin yeri və formatı

Sənədi verən siyasəti olan hər sənəd konfiqurasiyası üçün imzalı Credential Issuer metadata-sında aşağıdakı obyekti dərc edir (ad və üzv adları layihə rəhbərliyi tərəfindən təsdiqlənib; ETSI JSON adlarını müəyyən etmədiyi üçün bu, Tamga-nın seçimidir və ETSI məlumat modelini izləyir; Aİ və ya ETSI JSON kodlaşdırması dərc edərsə, ona keçilir, ADR-0029):

"credential_configurations_supported": {
  "<configuration>": {
    "credential_metadata": {
      "embedded_disclosure_policy": {
        "id": "https://institution.example/policy/diploma-1",
        "type": "authorized_relying_parties",
        "relying_parties": [{ "rp_id": "VATTR-1234567890", "service_id": "hiring" }],
        "subject_dns": ["ORGID=VATTR-1234567890,O=Example Ltd,C=TR"],
        "entitlements": ["<TS 119 475 entitlement URI>"],
        "info_uri": "https://institution.example/policy/diploma"
      }
    }
  }
}

• id (məcburi): siyasətin unikal URI-si (ETSI -01).
• type (məcburi): none · authorized_relying_parties · specific_roots_of_trust (Reqlamentin Əlavə III-ündəki üç siyasət).
• authorized_relying_parties üçün ən azı biri: relying_parties (ARF cütü; rp_id qeydiyyat sertifikatındakı sub, service_id isteğe bağlı), subject_dns (ETSI -07a), entitlements (ETSI -07b).
• specific_roots_of_trust üçün roots_of_trust: [{ "issuer_dn": "<RFC 4514>", "serial_number": "<onaltılı>" }] (ETSI -09).
• İsteğe bağlı: info_uri (EDP_05, ETSI -13), authority (ETSI -05), description (ETSI -04).
• Naməlum üzvlər və genişlənmələr nəzərə alınmır (ETSI -10/-11). Sahə səviyyəsində siyasət genişlənməsi (ETSI -12) dəstəklənmir.
• Siyasət sənədə daxil edilmir; yoxlayan tərəfə ötürülmür.
• Əhatə dairəsi: yalnız qurum sənədləri (EAA). Tamga şəxsiyyət sənədi (və onun ZK nüsxəsi), sürücülük vəsiqəsi məlumatları və əlaqə sənədləri siyasət daşımır; metadata generatoru bu növlərdə siyasəti rədd edir.

K2 — Cüzdan: sənədi alarkən saxlama (EDP_10)

Cüzdan sənədi alarkən imzası yoxlanılmış metadata-dan siyasəti oxuyur, formatını yoxlayır və sənəd qeydinin yanında saxlayır (siyasət + onun heşi). Təqdimat zamanı sənədi verənə və ya başqa serverə sorğu göndərilmir (WL9 ilə eyni prinsip). Formatı pozulmuş siyasət sənədin alınmasını dayandırmır, lakin "qiymətləndirilə bilməz" kimi saxlanılır və təqdimat zamanı K4-dəki xəbərdarlığı yaradır.

K3 — Cüzdan: qiymətləndirmə (EDP_02, EDP_03, EDP_06)

Təqdimat sorğusu daxil olduqda tələb olunan hər sənəd üçün, qeydiyyat sertifikatı ADR-0026 K5-ə uyğun olaraq yoxlanıldıqdan sonra:

Siyasət	Keçir, əgər
yoxdur və ya none	həmişə
authorized_relying_parties	(a) qeydiyyat sertifikatının sub-ı hər hansı relying_parties elementinin rp_id-sinə bərabərdirsə və elementdə service_id varsa, qeydiyyat sertifikatının xidmət identifikatoru da bərabərdirsə; və ya (b) sorğunu imzalayan giriş sertifikatının subyekt adı hər hansı subject_dns elementinə bərabərdirsə (RFC 4514 normallaşdırılmış müqayisə); və ya (c) qeydiyyat sertifikatının entitlements siyahısı hər hansı entitlements elementini ehtiva edirsə
specific_roots_of_trust	qeydiyyat sertifikatını imzalayan zəncirdəki (ARF EDP_03) və ya giriş sertifikatı zəncirindəki (Reqlament Əlavə III, ETSI -08) hər hansı sertifikatın (verənin adı, seriya nömrəsi) cütü siyahıdadırsa

• Qeydiyyat sertifikatı yoxdursa (sorğuda gəlməyibsə; yaxın məsafədə; cüzdandan cüzdana) qiymətləndirmə aparıla bilməz və uğursuz sayılır.
• Vasitəçi sorğuda qeydiyyat sertifikatında göstərilən, vasitəçilik edilən yoxlayan tərəf əsas götürülür (ARF EDP_02 qeydi).
• Qeydiyyat sertifikatında xidmət identifikatoru hazırda yoxdur (RPRC_17a qismən). Xidmət identifikatoru əlavə edilənə qədər service_id olan element uyğun gəlmir; service_id olmayan element yoxlayan tərəfin bütün istifadələrini əhatə edir. Xidmət identifikatorunun WRPRC-yə əlavə edilməsi bu qərarın ilkin şərtidir və eyni mərhələdə (paketlər 0.5.0) həyata keçirilir.

K4 — Təsdiq ekranı (EDP_05, EDP_07)

• Qiymətləndirmə uğurludursa, ekran dəyişmir.
• Uğursuzdursa və ya aparıla bilmirsə: ayrıca xəbərdarlıq bloku — "[sənədi verən qurum] bu rəqəmsal sənədin yalnız icazə verdiyi qurumlara təqdim edilməsini istəyir. [yoxlayan tərəf] bu icazəli qurumlar arasında deyil." (aparıla bilmədikdə: "...icazəli olub-olmadığı yoxlanıla bilmədi."). info_uri varsa, "Qaydanı oxuyun" keçidi. Defolt düymə "Paylaşmayın"; "Yenə də paylaşın" qısa gecikmə ilə aktivləşir (WL8 nümunəsi). Rəqəmsal cüzdan qəti əngəl qoymur: son qərar şəxsə məxsusdur (EDP_07).
• Bir neçə rəqəmsal sənəd tələb olunursa, xəbərdarlıq müvafiq sənədin sətrində göstərilir; şəxs həmin sənədi çıxarıb qalanlarını paylaşa bilər.

K5 — Sənədi verən qurum: ləğv (EDP_11)

• Konfiqurasiyanın siyasəti əlavə edildikdə, dəyişdikdə və ya ləğv edildikdə sənədi verən qurum həmin konfiqurasiya ilə verilmiş, hələ də etibarlı olan bütün rəqəmsal sənədləri ləğv edir. Sənəd qeydi buraxılış anındakı siyasət xülasəsini saxlayır; ləğv xülasəyə əsasən aparılır.
• Qurum Konsolu siyasəti dəyişdirməzdən əvvəl neçə rəqəmsal sənədin ləğv ediləcəyini göstərir və təsdiq istəyir. Şəxslər sənədi yenidən alır; avtomatik yeniləmə şərtləri (ADR-0023) imkan verirsə, yeni nüsxələr yeni siyasətlə gəlir. Bu xərc qəbul edilib.

Dəyişməzlər

Kod	Qayda
EP1	Daxili açıqlama siyasəti yalnız imzalanmış Credential Issuer metadata-sında, qurum sənədi konfiqurasiyasında dəyər kimi daşınır; rəqəmsal sənədə daxil edilmir və yoxlayan tərəfə göndərilmir.
EP2	Rəqəmsal cüzdan siyasəti sənədi alarkən saxlayır və təqdimat zamanı şəbəkə sorğusu etmədən, qeydiyyat sertifikatı və giriş sertifikatı əsasında qiymətləndirir.
EP3	Qiymətləndirmə uğursuzdursa və ya aparıla bilmirsə, rəqəmsal cüzdan təsdiq ekranında ayrıca xəbərdarlıq göstərir; defolt seçim paylaşmamaqdır, son qərar şəxsə məxsusdur.
EP4	Siyasəti əlavə edilən, dəyişdirilən və ya ləğv edilən konfiqurasiyanın etibarlı rəqəmsal sənədləri ləğv edilir.

ARF uyğunlaşdırması (10 bənd)

Bənd	Necə təmin edilir
EDP_01	K1: qurum sənədləri üçün könüllü siyasət
EDP_02	K3 (a): qeydiyyat sertifikatındakı (identifikator, xidmət) cütü; vasitəçi sorğuda vasitəçilik edilən yoxlayan tərəf; xidmət identifikatoru WRPRC-yə əlavə edilir
EDP_03	K3: qeydiyyat sertifikatı zənciri (və giriş sertifikatı zənciri)
EDP_05	K1 info_uri, K4 "Qaydanı oxuyun"
EDP_06	K3: qeydiyyat sertifikatı ilə birlikdə, ETSI məlumat modelinə əsasən
EDP_07	K4: xəbərdarlıq + "Paylaşmayın" / "Yenə də paylaşın"
EDP_08	K1: ETSI TS 119 472-3 §4.2.5.2 məlumat modeli; JSON adları ETSI kodlaşdırması dərc edildikdə ona uyğunlaşdırılır
EDP_09	K1: imzalanmış Credential Issuer metadata-sında dəyər kimi
EDP_10	K2
EDP_11	K5

Təsirə məruz qalan paketlər və versiya

Paketlər 0.5.0 ilə (yeni sahə və funksiya = minor):

Paket	Dəyişiklik
@tamga-network/schemas	Siyasət obyektinin JSON Schema-sı və yoxlayıcısı
@tamga-network/issuer	Metadata generatoruna hər konfiqurasiya üçün siyasət; siyasət xülasəsi; format yoxlaması
@tamga-network/trust	RFC 4514 fərqləndirici adın təhlili və normallaşdırılması; sertifikatdan (verənin adı, seriya nömrəsi) çıxarılması
@tamga-network/wallet-core	Rəqəmsal sənədi alarkən saxlama; evaluateDisclosurePolicy (nəticə: keçdi / uğursuz / aparıla bilmədi + səbəb + keçid); nəticənin təsdiq görünüşünə ötürülməsi
@tamga-network/verifier	Dəyişiklik yoxdur (siyasət yoxlayan tərəfə açıqlanmır)

Paketlərdən kənar: qeydiyyat sertifikatına xidmət identifikatoru (siyahı nəşriyyatçısı, RPRC_17a), host edilən sənəd vermə xidmətində sənəd qeydinə siyasət xülasəsi və dəyişiklik zamanı toplu ləğv, Qurum Konsolunda siyasət redaktoru (operator reposu), cüzdan tətbiqlərində təsdiq ekranı xəbərdarlığı.

Nəticələr

• Spesifikasiyalar: SPEC-PROTO-0001 metadata sahəsi; SPEC-WALLET-0001 qiymətləndirmə və təsdiq ekranı qaydası; FW-RB-0001 rulebook-da "giriş məhdudiyyəti" qaydası (ARF qeydi: məhdudiyyət rulebook-da da yoxlayan tərəflərə elan edilir); Tamga ARF-də etibar modeli və məxfilik tədbirləri sətirləri (qəbul zamanı yeniləndi; kod 0.5.0 ilə).
• Cüzdandan cüzdana və yaxın məsafədə təqdimatda siyasət qiymətləndirilə bilmir; siyasəti olan rəqəmsal sənəd bu yollarla xəbərdarlıqla (yaxın məsafə) təqdim edilir və ya ümumiyyətlə təqdim edilmir (cüzdandan cüzdana; cüzdanın öz qərarı).
• Siyasəti dəyişən qurum rəqəmsal sənədlərinin yenidən verilməsini qəbul edir; Qurum Konsolu bunu açıq şəkildə göstərir.

Plan və qiymətləndirmə

#	İş	Təxmini həcm (mühəndis-gün)
1	schemas: siyasət sxemi + testlər	0,5
2	issuer: metadata, siyasət xülasəsi, format yoxlaması + testlər	1
3	trust: RFC 4514 normallaşdırma, (verənin adı, seriya nömrəsi) + testlər	1
4	Qeydiyyat sertifikatına xidmət identifikatoru (siyahı nəşriyyatçısı + cüzdan yoxlaması, RPRC_17a)	1
5	wallet-core: saxlama + qiymətləndirmə + təsdiq görünüşü; siyasət növləri × qeydiyyat sertifikatı var/yox × vasitəçi sorğu test matrisi	2
6	Host edilən sənəd vermə: sənəd qeydində siyasət xülasəsi, dəyişiklik zamanı toplu ləğv; Qurum Konsolu redaktoru	2
7	Cüzdan tətbiqi: təsdiq ekranında xəbərdarlıq bloku, "Qaydanı oxuyun", i18n	1
8	Sandbox-da başdan-sona ssenari (siyasəti olan sınaq rəqəmsal sənədi; icazəli və icazəsiz yoxlayan tərəf)	0,5
9	Spesifikasiyalar, rulebook, Tamga ARF	1
	Cəmi	≈ 10 gün

Bütün işlər kod və sənədləşdirmə işidir; cihaz və ya sertifikat tələb olunmur.

Cavablandırılmış suallar (2026-10-11)

1. Adların təsdiqi: embedded_disclosure_policy, növlər none / authorized_relying_parties / specific_roots_of_trust və üzv adları — təsdiqləndi (K1).
2. Əhatə dairəsi: — Yalnız qurum sənədləri; Tamga şəxsiyyət və əlaqə sənədləri siyasət daşımır (K1).
3. Xəbərdarlıq, yoxsa əngəl: — Rəqəmsal cüzdan xəbərdarlıq edir, qərarı şəxs verir; defolt "Paylaşmayın" (K4).
4. Toplu ləğv: — Qəbul edildi: siyasət dəyişdikdə həmin növdəki etibarlı rəqəmsal sənədlər ləğv edilir və yenidən verilir (K5).
5. Xidmət identifikatoru: — Qeydiyyat sertifikatına xidmət identifikatoru eyni mərhələdə əlavə edilir (K3).

Status

Accepted — 2026-10-11. Layihə rəhbərliyinin təsdiqi ilə. DECISIONS: D-TRUST-5. Kod paketlərin 0.5.0 versiyası ilə.