Qısaca

Şəxsiyyət xidmətinin sənədləri artıq dayandırıla bilməz: ya etibarlıdır, ya da ləğv edilib. Qurumlar dayandırmadan yalnız növün sxemi icazə verirsə istifadə edir (məsələn, diplom). Şəxsiyyət sənədinin mdoc nüsxəsi ləğv statusunu eyni siyahının CWT formatındakı nüsxəsindən oxuyur. Bu, ilk Aİ uyğunluq turunun (2026-10-13) təklifidir; layihə rəhbərliyi onu həmin gün qəbul etdi.

Kontekst

• Mövcud qayda. Bütün Tamga ləğv siyahıları bits = 2 ilə dərc olunur (etibarlı, ləğv edilmiş, dayandırılmış; SPEC-CRED-0003 §3.3, S2). Identity Rulebook şəxsiyyət sənədi üçün "etibarlı, ləğv edilmiş, dayandırılmış" deyir (FW-RB-0003 §6.2); RB-AP-ID-11 "əsas sənəd ləğv edilib və ya dayandırılıbsa" ZK nüsxəsinin verilmədiyini bildirir. Şəxsiyyət xidmətinin kodu isə heç vaxt dayandırmır, yalnız ləğv edir. Qurum Konsolu hər sənəd növündə dayandırmaya icazə verir.
• Aİ qaydası. İcra Reqlamenti (Aİ) 2024/2979, Əlavə II (2026/1731 ilə dəyişdirilmiş) ETSI TS 119 472-1-i aşağıdakı uyğunlaşdırma ilə məcburi edir: PID, kvalifikasiyalı EAA və dövlət qurumunun EAA-sında status yalnız "ləğv edilmiş / ləğv edilməmiş"dir, dayandırma yoxdur, ləğv qalıcıdır. Şəxsiyyət sənədimiz PID deyil (ADR-0022: kvalifikasiyalı olmayan EAA), lakin Aİ PID-inin adlarından və kodlaşdırmasından istifadə edir (ADR-0045) və dövlət PID-i gəldikdə onu əvəz etməyə ən yaxın növdür. Dayandırmanın şəxsiyyət kontekstində qarşılığı da yoxdur: şəxsiyyət haqqında "yoxlama müddətində müvəqqəti etibarsız" deyiləcək bir vəziyyət yaranmır; şübhə olduqda sənəd ləğv edilir və şəxs yenidən yoxlanılır.
• mdoc status istinadı. Şəxsiyyət sənədinin mdoc nüsxəsinin MSO-su bu gün SD-JWT nüsxəsi ilə eyni ünvana, yəni JWT formatındakı siyahıya istinad edir. ISO/IEC 18013-5 və Aİ reqlamenti mdoc üçün CBOR/COSE formatını (CWT) gözləyir; mdoc oxuyucusu JWT parserini daşımağa məcbur qalmamalıdır. SPEC-CRED-0003 §3.2 CWT-ni "dövlət mərhələsində qiymətləndiriləcək" deyə açıq qoymuşdu.

Qərar

K1 — Şəxsiyyət xidmətinin növlərində dayandırma yoxdur

• Şəxsiyyət xidmətinin verdiyi və ləğv siyahısından istifadə edən hər növdə (şəxsiyyət sənədi urn:tamga:id:IdentityAttestation:1, sürücülük vəsiqəsi məlumatı urn:tamga:id:DrivingLicenceAttestation:1, əlaqə sənədləri urn:tamga:contact:EmailAddress:1 və urn:tamga:contact:PhoneNumber:1) status yalnız etibarlı (0x00) və ya ləğv edilmiş (0x01) olur. Ləğv qalıcıdır.
• Bu növlərin ləğv siyahıları bits = 1 ilə dərc olunur. Siyahılar hər növ üçün ayrı olduğundan (S9) bir siyahıda dayandırmalı və dayandırmasız növlər qarışmır.
• Şəxsiyyət xidməti sənədi dayandırmır; şübhə olduqda ləğv edir. Əsas sənəd ləğv edilibsə, ZK nüsxəsi verilmir (RB-AP-ID-11-in "və ya dayandırılıbsa" hissəsi çıxarılır).
• Dayandırması olmayan növün siyahısında 0x00 və 0x01 xaricindəki hər dəyər yoxlayan tərəf üçün RƏDD deməkdir (pozulmuş siyahı); bits = 1 siyahısında onsuz da başqa dəyər yoxdur.

K2 — Qurum növlərində dayandırma yalnız sxem icazə verirsə

• Sxem metaməlumatlarının tamga blokuna ixtiyari suspension_allowed (boolean, defolt false) sahəsi əlavə olunur (SPEC-SCHEMA-0001 §2.4).
• Dayandırma (0x02) yalnız sxemi suspension_allowed: true olan növlərin sənədlərində istifadə olunur. Təhsil növlərindən diplom (urn:tamga:edu:DiplomaCredential:1) bunu daşıyır: plagiat və ya saxtakarlıq araşdırması davam edərkən sənəd dayandırılır. Digər növlər bu sahəni daşımır; sənədi verən qurum bu növlərdə dayandırmanı tətbiq etməməlidir (MUST NOT).
• Qurum siyahıları bits = 2 olaraq qalır (dayandırması olmayan növdə də; 0x02 dəyəri yazılmır). Beləliklə, gələcəkdə bir növə dayandırma icazəsi verilərsə, siyahının formatı dəyişmir.
• Qurum Konsolu "Dayandır" əməliyyatını yalnız suspension_allowed: true növlərdə təqdim edir. Öz sənəd vermə xidmətini idarə edən qurum da eyni qaydaya əməl edir (RB-AP).
• Şəxsiyyət xidmətinin növləri suspension_allowed daşımır (K1).

K3 — mdoc status istinadı CWT təqdimatına

• Sənədi verən qurum ləğv siyahısından istifadə edən və mdoc kimi də verilən hər növ üçün eyni məntiqi siyahını iki təqdimatda dərc edir: JWT (application/statuslist+jwt, mövcud) və CWT (application/statuslist+cwt; IETF Token Status List-in CWT formatı: COSE_Sign1, ES256, qorunan başlıqda typ = application/statuslist+cwt və x5chain; iddialar sub (2), iat (6), exp (4), ttl (65534), status_list (65533) {bits, lst}).
• İki təqdimat ayrı ünvanlarda yerləşir, çünki hər tokenin sub-ı öz ünvanı ilə tam eyni olmalıdır (SPEC-CRED-0003 Ş4). CWT ünvanı da qeyri-şəffafdır (S8) və qurumu, ili və ya qrupu kodlaşdırmır.
• İki təqdimat eyni bitləri daşıyır, eyni dərc dövründə eyni açarla imzalanır (eyni iat, exp, ttl), eyni lövbər jurnalına iki ayrı sətir kimi yazılır. Bir sənədin SD-JWT və mdoc nüsxələri eyni idx-dən istifadə edir.
• SD-JWT VC nüsxəsi JWT ünvanına, mdoc nüsxəsinin MSO-su (status.status_list {idx, uri}) CWT ünvanına istinad edir. mdoc yoxlayan tərəfi CWT təqdimatını SPEC-CRED-0003 §7-dəki addımların CBOR qarşılığı ilə yoxlayır.
• mdoc kimi verilməyən növlərdə CWT təqdimatı dərc olunmur.

K4 — Tətbiq və keçid

• Tətbiq @tamga-network/* paketlərinin 0.6.0 versiyasında və şəxsiyyət xidmətindədir. İnkişaf mərhələsi qaydasına görə (ADR-0029) keçid kodu yazılmır: şəxsiyyət xidməti yeni (bits = 1) siyahıları açır, rəqəmsal cüzdanlardakı şəxsiyyət sənədləri yenidən alınır.
• Qurum Konsolunun qayda mətni bu gündən bu qərara uyğun yazılır; düymənin növə görə gizlədilməsi 0.6.0-dadır.

Nəzərdən keçirilmiş variantlar

Variant	Nəticə	Səbəb
Bütün siyahılar bits = 2 qalsın, şəxsiyyət xidməti sadəcə dayandırmadan istifadə etməsin	rədd	Siyahı formatı qaydanı ifadə etmir; yoxlayan tərəf 0x02 görərsə nə edəcəyini bilməz. Aİ PID-i kimi oxunması üçün format da "ləğv edilmiş / ləğv edilməmiş" olmalıdır
Dayandırmanı şəbəkənin bütün növlərində aradan qaldırmaq	rədd	Diplomda yoxlama müddətində dayandırma real ehtiyacdır (SPEC-CRED-0003 §3.3); kvalifikasiyalı olmayan EAA-da Aİ bunu sərbəst buraxır
Dayandırma icazəsi sənədi verən qurumun qeydində (hər qurum üzrə)	rədd	Dayandırma qurumun seçiminə deyil, növün mənasına bağlıdır; sxem hamı üçün eyni qaydanı müəyyən edir
mdoc-da JWT ünvanında qalmaq	rədd	mdoc oxuyucusuna JWT parseri yükləyir; ISO və Aİ CWT gözləyir
Tək ünvanda məzmun razılaşdırması (Accept başlığına görə JWT və ya CWT)	rədd	Tokenin sub-ı ünvanla tam eyni olmalıdır; eyni ünvanda iki format əvvəlcədən yükləmə keşində qarışır
İdentifikator siyahısı (Attestation Revocation List)	rədd (bu gün)	Tamga-da sənədi verən qurumlar Status List dərc edir; biri kifayətdir (Aİ VCR_11); yoxlayan tərəf identifikator siyahısını yenə də oxuyur

Dəyişməzlər

Kod	Qayda
SU1	Şəxsiyyət xidmətinin növlərində sənəd dayandırılmır; status yalnız etibarlı və ya ləğv edilmişdir və bu növlərin ləğv siyahıları bits = 1 ilə dərc olunur.
SU2	Dayandırma (0x02) yalnız sxemi suspension_allowed: true olan növlərdə istifadə olunur; digər növlərdə sənədi verən qurum dayandırma dəyəri yazmır.
SU3	mdoc kimi də verilən növün ləğv siyahısı JWT və CWT olaraq ayrı, qeyri-şəffaf ünvanlarda eyni bitlərlə dərc olunur; mdoc nüsxəsi CWT ünvanına, SD-JWT nüsxəsi JWT ünvanına istinad edir.

Nəticələr

• SPEC-CRED-0003: S2 bu qərara uyğun yenidən yazılır; §3.2 CWT təqdimatı, §3.3 hər növ üçün bits, §7 Ş8–Ş9.
• SPEC-SCHEMA-0001 §2.4: suspension_allowed.
• Çərçivə: FW-RB-0003 §3.1 və §6.2; FW-RB-0001 RB-AP-18, RB-AP-ID-11, yeni RB-AP-28 və RB-AP-ID-13; FW-POL-0001 §5; Education Rulebook §6.2.
• Paketlər (0.6.0): @tamga-network/issuer siyahı dərcedicisi (hər növ üçün bits, CWT təqdimatı), @tamga-network/mdoc (MSO status istinadı), @tamga-network/verifier və wallet-core (CWT oxuma), sxem kataloqu (suspension_allowed).
• Şəxsiyyət xidməti və Qurum Konsolu (operator repozitoriyası): yeni siyahılar; dayandırma düyməsi növə görə.

Status

Accepted — 2026-10-13. Layihə rəhbərliyinin təsdiqi ilə (ilk Aİ uyğunluq turu, qərar 5). DECISIONS: D-CRED-9.