Skip to content
ADR-0089Mimari karar kaydıKabul edildisürüm 1.0.016 Kasım 2026

Kısaca ​

Kimlik belgesinin iki biçimi (SD-JWT VC ve mdoc) bugüne kadar tek bir isteğin yanıtında, standart dışı bir alanla birlikte veriliyordu; Tamga Wallet ikisini de alıyor, başka bir cüzdan yalnız SD-JWT'yi alabiliyordu. Kopyalar 2 yıl geçerliydi ve yenilenmiyordu: on doğrulayıcıdan sonra cüzdan aynı kopyayı başka doğrulayıcılara da göstermek zorunda kalıyordu. Bu kararla mdoc kopyası standart yoldan istenir, kopyalar en çok 30 gün geçerli olur ve cüzdan onları kendiliğinden yeniler; kimlik servisi ise cüzdan sağlayıcısı listede askıya alınınca ya da iptal edilince o sağlayıcının birimlerindeki belgeler için gereğini yapar.

Bağlam ​

  • Standart dışı alan (R41). OpenID4VCI 1.0 §8.3 credentials[] nesnesinde yalnız credential tanımlar. Kimlik servisi mdoc'u her nesneye ek bir mso_mdoc alanıyla koyuyordu (ADR-0013, SPEC-PROTO-0001 PR16); metadata'da kimlik için mso_mdoc yapılandırması yoktu (yalnız ZK kopyası için). Gerekçe, kişi alanlarının ilk ihraçtan hemen sonra silinmesiydi. ADR-0059'dan beri erişim belirteci ömrü içinde birden çok belge isteği yapılabildiği için bu gerekçe kalktı. OpenID4VCI 1.0 §12.2.4 aynı scope değerinin birden çok yapılandırmada kullanılmasına izin verir; AB'de PID iki biçimde, iki ayrı yapılandırmayla verilir.
  • Mantıksal ve teknik belge (ARF 3.0 §5.3, §6.6.6.2; PID Kural Kitabı). Bir mantıksal belge birden çok teknik kopyayla temsil edilir; kopyaların teknik geçerliliği kısadır (günler, haftalar) ve mantıksal belgenin ömrü boyunca düzenli yeniden verilir; idari geçerlilik ayrı bir alandır (PID date_of_expiry / mdoc expiry_date). Bizde kopyalar 730 gün geçerliydi, idari ve teknik süre aynıydı ve kimlik belgesi yenilenmiyordu (yalnız 24 saatlik ZK kopyaları, ADR-0044). 10 kopya bitince cüzdan en az kullanılan kopyayı uyarıyla yeniden kullanıyor, bu da doğrulayıcıların kişiyi eşleyebilmesi demek.
  • Kişi alanları saklanmaz. Kimlik servisi ihraçtan sonra kişi alanlarını tutmaz (ADR-0011 K4, IDP9). ADR-0023 AR4 bu yüzden kimlik belgesinin sessiz yenilenmesini dışarıda bırakmıştı. Alanların tek kaynağı cüzdandaki, servisin kendi imzasını taşıyan kopyadır.
  • Cüzdan sağlayıcısı geçersiz olunca (ARF 6.6.2.5-c, CIR 2024/2977). PID sağlayıcısı, cüzdan sağlayıcısının listede askıya alınıp alınmadığını da düzenli denetler. Bugün sağlayıcı ACTIVE değilse anahtarı güvenilmez sayılıyor, iptal listesi doğrulanamıyor ve sonuç "bilinmiyor" oluyordu: hiçbir şey değişmiyordu.
  • Proje yönetiminin yönü (2026-11-16, ARF 3.0.0 okuma kararları): kimlik belgesinin mdoc kopyası standart yoldan ve kimlik kopyalarının düzenli yenilenmesi şimdi; askı AB gibi ve geri alınabilir.

Karar ​

K1 — mdoc kopyası standart yapılandırmayla ​

  • Kimlik servisinin metadata'sı kimlik belgesi için ikinci bir yapılandırma ilan eder: format: mso_mdoc, doctype ve ad alanı değişmez (ADR-0013 K2: urn:tamga:id:IdentityAttestation:1, tamga.id.1), scope SD-JWT yapılandırmasınınkiyle aynıdır (urn:tamga:id:IdentityAttestation:1). Yapılandırma kimliği urn:tamga:id:IdentityAttestation:1:mso_mdoc (kodda tek sabit; kamuya açık ad onayı bekliyor, değişirse yalnız sabit değişir).
  • Tek yetki iki biçimi kapsar. Cüzdan aynı erişim belirteciyle iki standart belge isteği yapar (ADR-0059); sıra serbesttir. mdoc yanıtı standarttır: credentials[i].credential = base64url IssuerSigned.
  • Kopya hakkı yapılandırma başınadır: bir belirteçle her biçimde en çok 10 kopya (ADR-0059 AT2 yapılandırma başına okunur).
  • İki biçimin kopyaları aynı kayda girer (aynı iptal izleme), iat/exp aynıdır (ADR-0013 MD1). Aynı belirteçle aynı anahtara verilen iki biçimin kopyası aynı iptal indeksini taşır; eşleşme yalnız belirtecin ömrü içinde, bellekte yapılır, anahtar parmak izi kalıcı yazılmaz (ISSU_35b). Başka anahtarla istenen kopya yeni indeks alır.
  • ADR-0013 MD2 ("mdoc deviceKey = SD-JWT cnf") cüzdan kuralı olur: Tamga Wallet mdoc isteğinde SD-JWT kopyalarının anahtarlarını aynı sırayla kullanır; servis anahtar saklamadığı için bunu zorlamaz.
  • Belge yanıtındaki standart dışı mso_mdoc alanı kalkar (SPEC-PROTO-0001 PR16). Geliştirme evresi olduğu için geçiş yolu yazılmaz (ADR-0029).
  • Kişi alanları iki yapılandırmanın da kopya hakkı dolunca ya da belirtecin ömrü bitince silinir (ADR-0059 AT5).

K2 — Mantıksal belge ve teknik kopya: idari ve teknik geçerlilik ​

  • Kimlik servisindeki kayıt mantıksal belgedir. Kaydın bitişi idari geçerliliktir: bugünkü kural aynen (730 gün, WIA ve KA iptal bakım süresiyle sınırlı — ADR-0047 K1, ISSU_12c).
  • İdari bitiş her kopyada ayrı alan olarak taşınır: SD-JWT date_of_expiry, mdoc expiry_date (AB PID adları, full-date; değer kaydın bitişinin UTC günü), seçici açıklamalıdır (sd: always). Kimlik şemasına isteğe bağlı alan olarak eklenir.
  • Her kopyanın teknik geçerliliği (exp / validUntil) en çok 30 gündür (ayar TAMGA_ID_COPY_TTL_DAYS, varsayılan 30; idari süreyi aşamaz) ve kaydın bitişini geçmez. Zaman alanları bugünkü gibi saat başına yuvarlanır.
  • Kapsam: yalnız yenileme belirteciyle verilen kimlik belgesi. Mağaza incelemesi DEMO belgesi (ADR-0033), iletişim belgeleri ve sürücü belgesi bilgisi yenilenmez; onların kopyaları bugünkü gibi idari süre kadar geçerlidir.
  • 30 gün, ARF'nin "kısa teknik geçerlilik" ilkesi ile iki gerçek arasındaki dengedir: telefonu bir süre ağa bağlanmayan kişi (çevrim dışı) ve her yenilemenin iptal listesinde yeni indeks tüketmesi. 24 saat yalnız ZK kopyası içindir (iptal listesi olmadan, ADR-0044).

K3 — Yenileme yolu (kişi alanları saklanmadan) ​

  • Kimlik belgesi verilirken token yanıtı her zaman bir yenileme belirteci taşır (yalnız ZK kopyası kapsamı istendiğinde değil — ADR-0062 ZS1 genişler). Belirteç ADR-0044'teki biçimdedir: yalnız kimlik servisinin açabileceği şifreli içerik (bağlı kayıt, kuşak, istemci örneği anahtarı — ADR-0060, bitiş, verilen kapsamlar, ZK kopyasının asgari öğeleri), tek kullanımlık ve her kullanımda döner. Kişi alanları belirtece girmez.
  • Yenileme isteği: grant_type=refresh_token + DPoP + aynı istemci örneği anahtarına verilmiş geçerli WIA + identity_presentation (cüzdandaki bu kayda ait bir kopyanın bütün alanları açık sunumu: SD-JWT VC + KB-JWT, aud = kimlik servisi, nonce = servisin /nonce ucundan, tek kullanımlık). Parametre adı mevcuttur (ADR-0039).
  • Kimlik servisi sırayla denetler: belirteç (açılıyor, süresi dolmamış, örnek anahtarı aynı, kuşak geçerli); sunum (kendi imzası, KB-JWT ve belge sahibi anahtarı, tür, iptal listesi adresi, indeks bu kayda ait, açılmamış alan yok); kayıt (var, iptal edilmemiş, idari süresi dolmamış, bütün iptal bitleri 0, sağlayıcısı askıda değil — K5). Yeni kopyaların anahtarları credential ucunda yeni anahtar kanıtıyla (KA) bugünkü gibi denetlenir.
  • Teknik süresi dolmuş kopya yenilemede kabul edilir (kayıt idari olarak geçerliyse): telefonu bir aydan uzun ağa bağlanmayan kişi yeniden kimlik doğrulaması yapmadan belgesini yeniler. Belge sahibi anahtarı ve WIA bu durumda da şarttır.
  • Yeni kopyaların alanları sunulan kopyadakiyle aynıdır; tek fark: yaş alanları (age_over_18, age_over_15, ADR-0064) doğum tarihinden yenileme anında yeniden hesaplanır, date_of_expiry kayıttan yazılır. Sunumdan okunan alanlar yalnız yeni erişim belirtecinin ömrü içinde bellektedir (ADR-0059 AT5); diske, günlüğe ve belirtece yazılmaz.
  • Yeni kopyalar aynı kayda eklenir; eski kopyalar iptal edilmez, teknik süreleri dolunca biter. Kaydın WIA ve KA iptal girişleri en son ihraçtakilerle yenilenir (zincirleme iptal en yeni birim kanıtını izler).
  • Hata kodları cüzdanın ne yapacağını belirler: belirteç geçersiz, kayıt iptal edilmiş ya da süresi dolmuş → invalid_grant (yenileme bağı kalkar); sunum kusurlu (nonce, alan eksik) → invalid_request (bağ kalır, cüzdan yeniden dener); sağlayıcı askıda → temporarily_unavailable (bağ kalır, askı kalkınca sürer).
  • ZK kopyası aynı belirteçle alınır, yalnız ZK kopyası kapsamı verilmişse (ADR-0062); ZK isteği sunum taşımaz.

K4 — Ne zaman yenilenir ​

  • Cüzdan, servisin ilan ettiği kopya politikasının eşiklerinde yeniler (ETSI TS 119 472-3 credential_reuse_policy: kullanılmamış kopya ≤ 2 ya da teknik bitişe ≤ 7 gün) — ADR-0023 K1'in koşullarıyla: kullanıcıya sormadan, rastgele gecikmeyle (en çok 6 saat, bitişten önce bitecek biçimde), ayar ("kopyaları otomatik yenile") açıkken.
  • Ayar kapalıysa ya da kopyaların hepsinin süresi dolmuşsa cüzdan kişiye "kimlik belgesini yenile" seçeneğini gösterir; yenileme aynı yoldan kişinin dokunuşuyla yapılır.
  • Kayıt iptal edilmişse ya da idari süresi dolmuşsa yenileme yoktur; kişi yeniden kimlik doğrulaması yapar.

K5 — Cüzdan sağlayıcısı listede askıda ya da iptal edilmiş ​

  • Kimlik servisi her kayda, ihraçtaki WIA'yı imzalayan cüzdan sağlayıcısının güven listesindeki kimliğini yazar (kurum kimliği, kişisel veri değil); yenilemede en son WIA'nınkiyle günceller.

  • 6 saatlik birim denetiminde (açılışta da, ADR-0047 K1) her kayıt için önce sağlayıcının imzalı listedeki durumuna bakılır:

    Liste ne diyorKimlik servisi ne yapar
    Liste okunamıyor ya da bayatHiçbir şey değişmez (bilinmiyor); sonraki turda yeniden bakılır
    Sağlayıcı ACTIVE (ya da ROLLING_OVER)Olağan WIA ve KA denetimi; askı işareti varsa kalkar
    Sağlayıcı SUSPENDEDKayıt askıya alınır: yeni kopya, yenileme ve ZK kopyası verilmez; var olan kopyalar teknik süreleri dolunca (en geç 30 gün; ZK kopyası 24 saat) kullanılamaz olur
    Sağlayıcı REVOKED, RETIRED ya da listede yokKayıt iptal edilir (neden wallet-provider-invalid); bağlı sürücü belgesi bilgisi de
    Başka bir durumBilinmiyor; hiçbir şey değişmez
  • Askı geri alınabilir: sağlayıcı yeniden ACTIVE olunca işaret kalkar ve yenileme kendiliğinden sürer; kişi yeniden kimlik doğrulaması yapmaz. Kimlik servisinin iptal listesinde askı biti yoktur (ADR-0048); askı, kısa teknik geçerlilikle ve yenilemenin durmasıyla sağlanır. Ağın askıdaki kurum kararıyla (ADR-0088) aynı ilke: askıdayken kullanılmaz, askı kalkınca döner.

  • Sağlayıcı kimliği olmayan eski kayıtlar ve dış listedeki (federasyon) sağlayıcılar bu denetime girmez; olağan WIA/KA denetimi sürer.

Değerlendirilen seçenekler ​

SeçenekSonuçNeden
mdoc standart dışı alanla kalsın (PR16)retBaşka cüzdan kimliğin mdoc'unu alamaz; iPhone tarayıcısı ve yakın alan yalnız mdoc konuşur
mdoc'a ayrı yetki (ayrı scope)retKişi iki kez kimlik doğrulaması yapardı; AB'de PID'in iki biçimi tek yetkiyle alınır
Kopyalar 2 yıl kalsın, gerekçe yazılsınret10 doğrulayıcıdan sonra kopya yeniden kullanılır; ARF §5.3'e ters
Kişi alanlarını şifreli olarak yenileme belirtecine koymakretKişi alanlarının sunucunun anahtarıyla açılabilen bir kopyası cüzdanda dolaşırdı; ADR-0044 belirtece yalnız asgari öğeleri koydu. Alanların kaynağı zaten cüzdandaki imzalı kopyadır
Kişi alanlarını kimlik servisinde saklamakretADR-0011 K4, IDP9
Her yenilemede yeniden kimlik doğrulamasıretKişiye ayda bir yüz taraması; AB'de yeniden verme kullanıcı eylemi gerektirmez (ISSU_42)
7 günlük kopyalarretİptal listesi indeksleri dört kat hızlı tükenir
Sağlayıcı askısında kayıtları hemen iptal etmekretAskı geri alınamaz olurdu; kişi yeniden kimlik doğrulaması yapmak zorunda kalırdı. Ciddi durumda sağlayıcı REVOKED yapılır
Kimlik listesine askı biti (bits = 2)retADR-0048: kimlikte askı yok (PID kuralı); kısa teknik süre aynı sonucu iptal listesine durum eklemeden verir

Değişmezler ​

KodKural
IR1Kimlik belgesinin mdoc kopyası metadata'da ilan edilen ayrı mso_mdoc yapılandırmasıyla standart belge isteğinden verilir; belge yanıtında standart dışı alan yoktur; tek yetki iki biçimi kapsar ve kopya hakkı yapılandırma başınadır.
IR2Yenileme belirteciyle verilen kimlik belgesinde her kopyanın teknik geçerliliği en çok 30 gündür ve kaydın idari bitişini aşmaz; idari bitiş her kopyada date_of_expiry (mdoc expiry_date) olarak taşınır.
IR3Kimlik belgesinin yenilenmesi kişi alanlarını sunucuda saklamadan yapılır: alanlar cüzdanın bu kayda ait, bütün alanları açık ve belge sahibi anahtarıyla bağlı kopya sunumundan okunur ve yalnız erişim belirtecinin ömrü içinde bellekte durur.
IR4Yenileme yalnız kayıt iptal edilmemiş, idari süresi dolmamış, bütün iptal bitleri 0 ve sağlayıcısı askıda değilken; aynı istemci örneği anahtarına verilmiş geçerli WIA ve tek kullanımlık, döndürülen yenileme belirteciyle yapılır.
IR5Yenilenen kopyada yaş alanları doğum tarihinden yenileme anında yeniden hesaplanır; öteki kişi alanları sunulan kopyadakiyle aynıdır.
IR6Cüzdan sağlayıcısı güven listesinde REVOKED, RETIRED ya da listede yoksa kimlik servisi o sağlayıcının birimlerine bağlı kayıtları iptal eder; SUSPENDED ise kayıtları askıya alır (yeni kopya, yenileme ve ZK kopyası yok) ve askı kalkınca yenileme sürer; liste okunamıyorsa hiçbir şey değişmez.
IR7Aynı erişim belirteciyle aynı anahtara verilen iki biçimin kopyası aynı iptal indeksini taşır; eşleşme yalnız belirtecin ömrü içinde bellekte yapılır, anahtar parmak izi kalıcı yazılmaz.

Sonuçlar ​

  • Değişen kararlar: ADR-0013 K1 ve MD2 (K1), ADR-0023 AR4 ve ADR-0044 K3 (kimlik belgesi artık sunumla yenilenir — kişi alanları yine saklanmaz), ADR-0059 AT2 (yapılandırma başına), ADR-0062 ZS1 (yenileme belirteci her kimlik yetkisinde). Her birine "Değişti" notu.
  • Şartnameler: SPEC-PROTO-0001 (PR16 kalkar; kimlik mdoc yapılandırması, yenileme isteği), SPEC-ID-0003 (teknik ve idari geçerlilik, sağlayıcı denetimi), SPEC-WALLET-0001 (kimlik yenilemesi). Çerçeve: FW-RB-0003 §6.1 (geçerlilik).
  • Şema: kimlik türüne isteğe bağlı date_of_expiry (tür metadata'sı ve vct#integrity değişir; güven listeleri yeniden yayımlanır).
  • Kod: kimlik servisi (operatör deposu: metadata, belge ucu, belirteç ucu, birim denetimi); @tamga-network/issuer (mdoc yapılandırmasında kapsam ve kopya politikası), @tamga-network/trust (walletProviderOfKey), @tamga-network/mdoc (expiry_date full-date), @tamga-network/wallet-core (standart mdoc isteği, renewIdentityCredential, scheduleIdentityRenewals); Tamga Wallet uygulaması yeni işlevleri çağırır.
  • Kalan risk ve açık iş: her yenileme iptal listesinde 10 yeni indeks tüketir (iki biçim aynı indeksi paylaşır). Kimlik servisinin tek listesi 100.000 indeksli ve %80'de doluyor; liste dolunca yeni liste açma (SPEC-CRED-0003 §6) kimlik servisinde henüz yok ve ölçek öncesi yapılmalıdır. Kimlik servisi yenileme sıklığından cüzdanın etkin olduğunu öğrenir (ayda bir), hangi doğrulayıcıya ne gösterildiğini öğrenmez (ADR-0044 ile aynı denge).

Durum ​

Accepted — 2026-11-16 (proje yönetimi onayı; ARF 3.0.0 okuma kararları, birebir alıntı özel onay kaydında). DECISIONS: D-ID-17. IR1–IR7 bağlayıcıdır. Yapılandırma kimliği urn:tamga:id:IdentityAttestation:1:mso_mdoc ve iptal nedeni wallet-provider-invalid kamuya açık ad onayı bekler.