Kısaca
Kimlik belgesinin iki biçimi (SD-JWT VC ve mdoc) bugüne kadar tek bir isteğin yanıtında, standart dışı bir alanla birlikte veriliyordu; Tamga Wallet ikisini de alıyor, başka bir cüzdan yalnız SD-JWT'yi alabiliyordu. Kopyalar 2 yıl geçerliydi ve yenilenmiyordu: on doğrulayıcıdan sonra cüzdan aynı kopyayı başka doğrulayıcılara da göstermek zorunda kalıyordu. Bu kararla mdoc kopyası standart yoldan istenir, kopyalar en çok 30 gün geçerli olur ve cüzdan onları kendiliğinden yeniler; kimlik servisi ise cüzdan sağlayıcısı listede askıya alınınca ya da iptal edilince o sağlayıcının birimlerindeki belgeler için gereğini yapar.
Bağlam
- Standart dışı alan (R41). OpenID4VCI 1.0 §8.3
credentials[]nesnesinde yalnızcredentialtanımlar. Kimlik servisi mdoc'u her nesneye ek birmso_mdocalanıyla koyuyordu (ADR-0013, SPEC-PROTO-0001 PR16); metadata'da kimlik içinmso_mdocyapılandırması yoktu (yalnız ZK kopyası için). Gerekçe, kişi alanlarının ilk ihraçtan hemen sonra silinmesiydi. ADR-0059'dan beri erişim belirteci ömrü içinde birden çok belge isteği yapılabildiği için bu gerekçe kalktı. OpenID4VCI 1.0 §12.2.4 aynıscopedeğerinin birden çok yapılandırmada kullanılmasına izin verir; AB'de PID iki biçimde, iki ayrı yapılandırmayla verilir. - Mantıksal ve teknik belge (ARF 3.0 §5.3, §6.6.6.2; PID Kural Kitabı). Bir mantıksal belge birden çok teknik kopyayla temsil edilir; kopyaların teknik geçerliliği kısadır (günler, haftalar) ve mantıksal belgenin ömrü boyunca düzenli yeniden verilir; idari geçerlilik ayrı bir alandır (PID
date_of_expiry/ mdocexpiry_date). Bizde kopyalar 730 gün geçerliydi, idari ve teknik süre aynıydı ve kimlik belgesi yenilenmiyordu (yalnız 24 saatlik ZK kopyaları, ADR-0044). 10 kopya bitince cüzdan en az kullanılan kopyayı uyarıyla yeniden kullanıyor, bu da doğrulayıcıların kişiyi eşleyebilmesi demek. - Kişi alanları saklanmaz. Kimlik servisi ihraçtan sonra kişi alanlarını tutmaz (ADR-0011 K4, IDP9). ADR-0023 AR4 bu yüzden kimlik belgesinin sessiz yenilenmesini dışarıda bırakmıştı. Alanların tek kaynağı cüzdandaki, servisin kendi imzasını taşıyan kopyadır.
- Cüzdan sağlayıcısı geçersiz olunca (ARF 6.6.2.5-c, CIR 2024/2977). PID sağlayıcısı, cüzdan sağlayıcısının listede askıya alınıp alınmadığını da düzenli denetler. Bugün sağlayıcı
ACTIVEdeğilse anahtarı güvenilmez sayılıyor, iptal listesi doğrulanamıyor ve sonuç "bilinmiyor" oluyordu: hiçbir şey değişmiyordu. - Proje yönetiminin yönü (2026-11-16, ARF 3.0.0 okuma kararları): kimlik belgesinin mdoc kopyası standart yoldan ve kimlik kopyalarının düzenli yenilenmesi şimdi; askı AB gibi ve geri alınabilir.
Karar
K1 — mdoc kopyası standart yapılandırmayla
- Kimlik servisinin metadata'sı kimlik belgesi için ikinci bir yapılandırma ilan eder:
format: mso_mdoc,doctypeve ad alanı değişmez (ADR-0013 K2:urn:tamga:id:IdentityAttestation:1,tamga.id.1),scopeSD-JWT yapılandırmasınınkiyle aynıdır (urn:tamga:id:IdentityAttestation:1). Yapılandırma kimliğiurn:tamga:id:IdentityAttestation:1:mso_mdoc(kodda tek sabit; kamuya açık ad onayı bekliyor, değişirse yalnız sabit değişir). - Tek yetki iki biçimi kapsar. Cüzdan aynı erişim belirteciyle iki standart belge isteği yapar (ADR-0059); sıra serbesttir. mdoc yanıtı standarttır:
credentials[i].credential= base64url IssuerSigned. - Kopya hakkı yapılandırma başınadır: bir belirteçle her biçimde en çok 10 kopya (ADR-0059 AT2 yapılandırma başına okunur).
- İki biçimin kopyaları aynı kayda girer (aynı iptal izleme),
iat/expaynıdır (ADR-0013 MD1). Aynı belirteçle aynı anahtara verilen iki biçimin kopyası aynı iptal indeksini taşır; eşleşme yalnız belirtecin ömrü içinde, bellekte yapılır, anahtar parmak izi kalıcı yazılmaz (ISSU_35b). Başka anahtarla istenen kopya yeni indeks alır. - ADR-0013 MD2 ("mdoc
deviceKey= SD-JWTcnf") cüzdan kuralı olur: Tamga Wallet mdoc isteğinde SD-JWT kopyalarının anahtarlarını aynı sırayla kullanır; servis anahtar saklamadığı için bunu zorlamaz. - Belge yanıtındaki standart dışı
mso_mdocalanı kalkar (SPEC-PROTO-0001 PR16). Geliştirme evresi olduğu için geçiş yolu yazılmaz (ADR-0029). - Kişi alanları iki yapılandırmanın da kopya hakkı dolunca ya da belirtecin ömrü bitince silinir (ADR-0059 AT5).
K2 — Mantıksal belge ve teknik kopya: idari ve teknik geçerlilik
- Kimlik servisindeki kayıt mantıksal belgedir. Kaydın bitişi idari geçerliliktir: bugünkü kural aynen (730 gün, WIA ve KA iptal bakım süresiyle sınırlı — ADR-0047 K1, ISSU_12c).
- İdari bitiş her kopyada ayrı alan olarak taşınır: SD-JWT
date_of_expiry, mdocexpiry_date(AB PID adları,full-date; değer kaydın bitişinin UTC günü), seçici açıklamalıdır (sd: always). Kimlik şemasına isteğe bağlı alan olarak eklenir. - Her kopyanın teknik geçerliliği (
exp/validUntil) en çok 30 gündür (ayarTAMGA_ID_COPY_TTL_DAYS, varsayılan 30; idari süreyi aşamaz) ve kaydın bitişini geçmez. Zaman alanları bugünkü gibi saat başına yuvarlanır. - Kapsam: yalnız yenileme belirteciyle verilen kimlik belgesi. Mağaza incelemesi DEMO belgesi (ADR-0033), iletişim belgeleri ve sürücü belgesi bilgisi yenilenmez; onların kopyaları bugünkü gibi idari süre kadar geçerlidir.
- 30 gün, ARF'nin "kısa teknik geçerlilik" ilkesi ile iki gerçek arasındaki dengedir: telefonu bir süre ağa bağlanmayan kişi (çevrim dışı) ve her yenilemenin iptal listesinde yeni indeks tüketmesi. 24 saat yalnız ZK kopyası içindir (iptal listesi olmadan, ADR-0044).
K3 — Yenileme yolu (kişi alanları saklanmadan)
- Kimlik belgesi verilirken token yanıtı her zaman bir yenileme belirteci taşır (yalnız ZK kopyası kapsamı istendiğinde değil — ADR-0062 ZS1 genişler). Belirteç ADR-0044'teki biçimdedir: yalnız kimlik servisinin açabileceği şifreli içerik (bağlı kayıt, kuşak, istemci örneği anahtarı — ADR-0060, bitiş, verilen kapsamlar, ZK kopyasının asgari öğeleri), tek kullanımlık ve her kullanımda döner. Kişi alanları belirtece girmez.
- Yenileme isteği:
grant_type=refresh_token+ DPoP + aynı istemci örneği anahtarına verilmiş geçerli WIA +identity_presentation(cüzdandaki bu kayda ait bir kopyanın bütün alanları açık sunumu: SD-JWT VC + KB-JWT,aud= kimlik servisi,nonce= servisin/nonceucundan, tek kullanımlık). Parametre adı mevcuttur (ADR-0039). - Kimlik servisi sırayla denetler: belirteç (açılıyor, süresi dolmamış, örnek anahtarı aynı, kuşak geçerli); sunum (kendi imzası, KB-JWT ve belge sahibi anahtarı, tür, iptal listesi adresi, indeks bu kayda ait, açılmamış alan yok); kayıt (var, iptal edilmemiş, idari süresi dolmamış, bütün iptal bitleri 0, sağlayıcısı askıda değil — K5). Yeni kopyaların anahtarları credential ucunda yeni anahtar kanıtıyla (KA) bugünkü gibi denetlenir.
- Teknik süresi dolmuş kopya yenilemede kabul edilir (kayıt idari olarak geçerliyse): telefonu bir aydan uzun ağa bağlanmayan kişi yeniden kimlik doğrulaması yapmadan belgesini yeniler. Belge sahibi anahtarı ve WIA bu durumda da şarttır.
- Yeni kopyaların alanları sunulan kopyadakiyle aynıdır; tek fark: yaş alanları (
age_over_18,age_over_15, ADR-0064) doğum tarihinden yenileme anında yeniden hesaplanır,date_of_expirykayıttan yazılır. Sunumdan okunan alanlar yalnız yeni erişim belirtecinin ömrü içinde bellektedir (ADR-0059 AT5); diske, günlüğe ve belirtece yazılmaz. - Yeni kopyalar aynı kayda eklenir; eski kopyalar iptal edilmez, teknik süreleri dolunca biter. Kaydın WIA ve KA iptal girişleri en son ihraçtakilerle yenilenir (zincirleme iptal en yeni birim kanıtını izler).
- Hata kodları cüzdanın ne yapacağını belirler: belirteç geçersiz, kayıt iptal edilmiş ya da süresi dolmuş →
invalid_grant(yenileme bağı kalkar); sunum kusurlu (nonce, alan eksik) →invalid_request(bağ kalır, cüzdan yeniden dener); sağlayıcı askıda →temporarily_unavailable(bağ kalır, askı kalkınca sürer). - ZK kopyası aynı belirteçle alınır, yalnız ZK kopyası kapsamı verilmişse (ADR-0062); ZK isteği sunum taşımaz.
K4 — Ne zaman yenilenir
- Cüzdan, servisin ilan ettiği kopya politikasının eşiklerinde yeniler (ETSI TS 119 472-3
credential_reuse_policy: kullanılmamış kopya ≤ 2 ya da teknik bitişe ≤ 7 gün) — ADR-0023 K1'in koşullarıyla: kullanıcıya sormadan, rastgele gecikmeyle (en çok 6 saat, bitişten önce bitecek biçimde), ayar ("kopyaları otomatik yenile") açıkken. - Ayar kapalıysa ya da kopyaların hepsinin süresi dolmuşsa cüzdan kişiye "kimlik belgesini yenile" seçeneğini gösterir; yenileme aynı yoldan kişinin dokunuşuyla yapılır.
- Kayıt iptal edilmişse ya da idari süresi dolmuşsa yenileme yoktur; kişi yeniden kimlik doğrulaması yapar.
K5 — Cüzdan sağlayıcısı listede askıda ya da iptal edilmiş
Kimlik servisi her kayda, ihraçtaki WIA'yı imzalayan cüzdan sağlayıcısının güven listesindeki kimliğini yazar (kurum kimliği, kişisel veri değil); yenilemede en son WIA'nınkiyle günceller.
6 saatlik birim denetiminde (açılışta da, ADR-0047 K1) her kayıt için önce sağlayıcının imzalı listedeki durumuna bakılır:
Liste ne diyor Kimlik servisi ne yapar Liste okunamıyor ya da bayat Hiçbir şey değişmez (bilinmiyor); sonraki turda yeniden bakılır Sağlayıcı ACTIVE(ya daROLLING_OVER)Olağan WIA ve KA denetimi; askı işareti varsa kalkar Sağlayıcı SUSPENDEDKayıt askıya alınır: yeni kopya, yenileme ve ZK kopyası verilmez; var olan kopyalar teknik süreleri dolunca (en geç 30 gün; ZK kopyası 24 saat) kullanılamaz olur Sağlayıcı REVOKED,RETIREDya da listede yokKayıt iptal edilir (neden wallet-provider-invalid); bağlı sürücü belgesi bilgisi deBaşka bir durum Bilinmiyor; hiçbir şey değişmez Askı geri alınabilir: sağlayıcı yeniden
ACTIVEolunca işaret kalkar ve yenileme kendiliğinden sürer; kişi yeniden kimlik doğrulaması yapmaz. Kimlik servisinin iptal listesinde askı biti yoktur (ADR-0048); askı, kısa teknik geçerlilikle ve yenilemenin durmasıyla sağlanır. Ağın askıdaki kurum kararıyla (ADR-0088) aynı ilke: askıdayken kullanılmaz, askı kalkınca döner.Sağlayıcı kimliği olmayan eski kayıtlar ve dış listedeki (federasyon) sağlayıcılar bu denetime girmez; olağan WIA/KA denetimi sürer.
Değerlendirilen seçenekler
| Seçenek | Sonuç | Neden |
|---|---|---|
| mdoc standart dışı alanla kalsın (PR16) | ret | Başka cüzdan kimliğin mdoc'unu alamaz; iPhone tarayıcısı ve yakın alan yalnız mdoc konuşur |
mdoc'a ayrı yetki (ayrı scope) | ret | Kişi iki kez kimlik doğrulaması yapardı; AB'de PID'in iki biçimi tek yetkiyle alınır |
| Kopyalar 2 yıl kalsın, gerekçe yazılsın | ret | 10 doğrulayıcıdan sonra kopya yeniden kullanılır; ARF §5.3'e ters |
| Kişi alanlarını şifreli olarak yenileme belirtecine koymak | ret | Kişi alanlarının sunucunun anahtarıyla açılabilen bir kopyası cüzdanda dolaşırdı; ADR-0044 belirtece yalnız asgari öğeleri koydu. Alanların kaynağı zaten cüzdandaki imzalı kopyadır |
| Kişi alanlarını kimlik servisinde saklamak | ret | ADR-0011 K4, IDP9 |
| Her yenilemede yeniden kimlik doğrulaması | ret | Kişiye ayda bir yüz taraması; AB'de yeniden verme kullanıcı eylemi gerektirmez (ISSU_42) |
| 7 günlük kopyalar | ret | İptal listesi indeksleri dört kat hızlı tükenir |
| Sağlayıcı askısında kayıtları hemen iptal etmek | ret | Askı geri alınamaz olurdu; kişi yeniden kimlik doğrulaması yapmak zorunda kalırdı. Ciddi durumda sağlayıcı REVOKED yapılır |
Kimlik listesine askı biti (bits = 2) | ret | ADR-0048: kimlikte askı yok (PID kuralı); kısa teknik süre aynı sonucu iptal listesine durum eklemeden verir |
Değişmezler
| Kod | Kural |
|---|---|
| IR1 | Kimlik belgesinin mdoc kopyası metadata'da ilan edilen ayrı mso_mdoc yapılandırmasıyla standart belge isteğinden verilir; belge yanıtında standart dışı alan yoktur; tek yetki iki biçimi kapsar ve kopya hakkı yapılandırma başınadır. |
| IR2 | Yenileme belirteciyle verilen kimlik belgesinde her kopyanın teknik geçerliliği en çok 30 gündür ve kaydın idari bitişini aşmaz; idari bitiş her kopyada date_of_expiry (mdoc expiry_date) olarak taşınır. |
| IR3 | Kimlik belgesinin yenilenmesi kişi alanlarını sunucuda saklamadan yapılır: alanlar cüzdanın bu kayda ait, bütün alanları açık ve belge sahibi anahtarıyla bağlı kopya sunumundan okunur ve yalnız erişim belirtecinin ömrü içinde bellekte durur. |
| IR4 | Yenileme yalnız kayıt iptal edilmemiş, idari süresi dolmamış, bütün iptal bitleri 0 ve sağlayıcısı askıda değilken; aynı istemci örneği anahtarına verilmiş geçerli WIA ve tek kullanımlık, döndürülen yenileme belirteciyle yapılır. |
| IR5 | Yenilenen kopyada yaş alanları doğum tarihinden yenileme anında yeniden hesaplanır; öteki kişi alanları sunulan kopyadakiyle aynıdır. |
| IR6 | Cüzdan sağlayıcısı güven listesinde REVOKED, RETIRED ya da listede yoksa kimlik servisi o sağlayıcının birimlerine bağlı kayıtları iptal eder; SUSPENDED ise kayıtları askıya alır (yeni kopya, yenileme ve ZK kopyası yok) ve askı kalkınca yenileme sürer; liste okunamıyorsa hiçbir şey değişmez. |
| IR7 | Aynı erişim belirteciyle aynı anahtara verilen iki biçimin kopyası aynı iptal indeksini taşır; eşleşme yalnız belirtecin ömrü içinde bellekte yapılır, anahtar parmak izi kalıcı yazılmaz. |
Sonuçlar
- Değişen kararlar: ADR-0013 K1 ve MD2 (K1), ADR-0023 AR4 ve ADR-0044 K3 (kimlik belgesi artık sunumla yenilenir — kişi alanları yine saklanmaz), ADR-0059 AT2 (yapılandırma başına), ADR-0062 ZS1 (yenileme belirteci her kimlik yetkisinde). Her birine "Değişti" notu.
- Şartnameler: SPEC-PROTO-0001 (PR16 kalkar; kimlik mdoc yapılandırması, yenileme isteği), SPEC-ID-0003 (teknik ve idari geçerlilik, sağlayıcı denetimi), SPEC-WALLET-0001 (kimlik yenilemesi). Çerçeve: FW-RB-0003 §6.1 (geçerlilik).
- Şema: kimlik türüne isteğe bağlı
date_of_expiry(tür metadata'sı vevct#integritydeğişir; güven listeleri yeniden yayımlanır). - Kod: kimlik servisi (operatör deposu: metadata, belge ucu, belirteç ucu, birim denetimi);
@tamga-network/issuer(mdoc yapılandırmasında kapsam ve kopya politikası),@tamga-network/trust(walletProviderOfKey),@tamga-network/mdoc(expiry_datefull-date),@tamga-network/wallet-core(standart mdoc isteği,renewIdentityCredential,scheduleIdentityRenewals); Tamga Wallet uygulaması yeni işlevleri çağırır. - Kalan risk ve açık iş: her yenileme iptal listesinde 10 yeni indeks tüketir (iki biçim aynı indeksi paylaşır). Kimlik servisinin tek listesi 100.000 indeksli ve %80'de doluyor; liste dolunca yeni liste açma (SPEC-CRED-0003 §6) kimlik servisinde henüz yok ve ölçek öncesi yapılmalıdır. Kimlik servisi yenileme sıklığından cüzdanın etkin olduğunu öğrenir (ayda bir), hangi doğrulayıcıya ne gösterildiğini öğrenmez (ADR-0044 ile aynı denge).
Durum
Accepted — 2026-11-16 (proje yönetimi onayı; ARF 3.0.0 okuma kararları, birebir alıntı özel onay kaydında). DECISIONS: D-ID-17. IR1–IR7 bağlayıcıdır. Yapılandırma kimliği urn:tamga:id:IdentityAttestation:1:mso_mdoc ve iptal nedeni wallet-provider-invalid kamuya açık ad onayı bekler.