Skip to content

Bu səhifə avtomatik tərcümə olunub. Səhv görsəniz, info@tamga.network ünvanına yazın.

ADR-0089Memarlıq qərarıQəbul edilibversiya 1.0.016 noyabr 2026

Qısaca ​

İndiyədək şəxsiyyət sənədinin iki formatı (SD-JWT VC və mdoc) tək sorğunun cavabında, qeyri-standart sahə ilə verilirdi; Tamga Wallet hər ikisini alırdı, başqa cüzdan isə yalnız SD-JWT-ni ala bilirdi. Nüsxələr 2 il etibarlı idi və yenilənmirdi: on yoxlayıcıdan sonra cüzdan eyni nüsxəni başqa yoxlayıcılara da göstərməli olurdu. Bu qərarla mdoc nüsxəsi standart yolla istənilir, nüsxələr ən çox 30 gün etibarlı olur və cüzdan onları özü yeniləyir; şəxsiyyət xidməti isə cüzdan təminatçısı siyahıda dayandırılanda və ya ləğv ediləndə həmin təminatçının vahidlərindəki sənədlər üçün lazımi addımı atır.

Kontekst ​

  • Qeyri-standart sahə (R41). OpenID4VCI 1.0 §8.3 credentials[] obyektində yalnız credential-ı müəyyən edir. Şəxsiyyət xidməti mdoc-u hər obyektə əlavə mso_mdoc sahəsi ilə qoyurdu (ADR-0013, SPEC-PROTO-0001 PR16); metadata-da şəxsiyyət üçün mso_mdoc konfiqurasiyası yox idi (yalnız ZK nüsxəsi üçün). Səbəb şəxsi sahələrin ilk verilişdən dərhal sonra silinməsi idi. ADR-0059-dan bəri giriş tokeninin ömrü ərzində bir neçə sənəd sorğusu edilə bildiyi üçün bu səbəb aradan qalxdı. OpenID4VCI 1.0 §12.2.4 eyni scope dəyərinin bir neçə konfiqurasiyada istifadəsinə icazə verir; Aİ-də PID iki formatda, iki ayrı konfiqurasiya ilə verilir.
  • Məntiqi və texniki sənəd (ARF 3.0 §5.3, §6.6.6.2; PID Qaydalar Kitabı). Bir məntiqi sənəd bir neçə texniki nüsxə ilə təmsil olunur; nüsxələrin texniki etibarlılığı qısadır (günlər, həftələr) və məntiqi sənədin ömrü boyu müntəzəm yenidən verilir; inzibati etibarlılıq ayrıca atributdur (PID date_of_expiry / mdoc expiry_date). Bizdə nüsxələr 730 gün etibarlı idi, inzibati və texniki müddət eyni idi və şəxsiyyət sənədi yenilənmirdi (yalnız 24 saatlıq ZK nüsxələri, ADR-0044). 10 nüsxə bitəndə cüzdan ən az istifadə olunan nüsxəni xəbərdarlıqla yenidən istifadə edirdi, bu da yoxlayıcıların şəxsi əlaqələndirə bilməsi deməkdir.
  • Şəxsi sahələr saxlanmır. Şəxsiyyət xidməti verilişdən sonra şəxsi sahələri saxlamır (ADR-0011 K4, IDP9). Buna görə ADR-0023 AR4 şəxsiyyət sənədinin səssiz yenilənməsini kənarda qoymuşdu. Sahələrin yeganə mənbəyi cüzdandakı, xidmətin öz imzasını daşıyan nüsxədir.
  • Cüzdan təminatçısı etibarsız olanda (ARF 6.6.2.5-c, CIR 2024/2977). PID təminatçısı cüzdan təminatçısının siyahıda dayandırılıb-dayandırılmadığını da müntəzəm yoxlayır. Bu gün təminatçı ACTIVE deyilsə, açarı etibarsız sayılır, ləğv siyahısı yoxlanıla bilmir və nəticə "naməlum" olur: heç nə dəyişmirdi.
  • Layihə rəhbərliyinin istiqaməti (2026-11-16, ARF 3.0.0 oxu qərarları): şəxsiyyət sənədinin mdoc nüsxəsinin standart yolu və şəxsiyyət nüsxələrinin müntəzəm yenilənməsi indi; dayandırma Aİ-dəki kimi və geri qaytarıla bilən.

Qərar ​

K1 — mdoc nüsxəsi standart konfiqurasiya ilə ​

  • Şəxsiyyət xidmətinin metadata-sı şəxsiyyət sənədi üçün ikinci konfiqurasiya elan edir: format: mso_mdoc, doctype və ad sahəsi dəyişmir (ADR-0013 K2: urn:tamga:id:IdentityAttestation:1, tamga.id.1), scope SD-JWT konfiqurasiyasınınkı ilə eynidir (urn:tamga:id:IdentityAttestation:1). Konfiqurasiya identifikatoru urn:tamga:id:IdentityAttestation:1:mso_mdoc (kodda tək sabit; ictimai ad təsdiq gözləyir, dəyişsə yalnız sabit dəyişir).
  • Bir icazə hər iki formatı əhatə edir. Cüzdan eyni giriş tokeni ilə iki standart sənəd sorğusu edir (ADR-0059); ardıcıllıq sərbəstdir. mdoc cavabı standartdır: credentials[i].credential = base64url IssuerSigned.
  • Nüsxə haqqı konfiqurasiya üzrədir: bir tokenlə hər formatda ən çox 10 nüsxə (ADR-0059 AT2 konfiqurasiya üzrə oxunur).
  • Hər iki formatın nüsxələri eyni qeydə daxil olur (eyni ləğv izləməsi), iat/exp eynidir (ADR-0013 MD1). Eyni tokenlə eyni açara verilən iki formatın nüsxəsi eyni ləğv indeksini daşıyır; uyğunlaşdırma yalnız tokenin ömrü ərzində, yaddaşda aparılır, açar barmaq izi daimi yazılmır (ISSU_35b). Başqa açarla istənilən nüsxə yeni indeks alır.
  • ADR-0013 MD2 ("mdoc deviceKey = SD-JWT cnf") cüzdan qaydasına çevrilir: Tamga Wallet mdoc sorğusunda SD-JWT nüsxələrinin açarlarını eyni ardıcıllıqla istifadə edir; xidmət açar saxlamadığı üçün bunu məcbur etmir.
  • Sənəd cavabındakı qeyri-standart mso_mdoc sahəsi götürülür (SPEC-PROTO-0001 PR16). İnkişaf mərhələsi olduğu üçün keçid yolu yazılmır (ADR-0029).
  • Şəxsi sahələr hər iki konfiqurasiyanın nüsxə haqqı bitəndə və ya tokenin ömrü bitəndə silinir (ADR-0059 AT5).

K2 — Məntiqi sənəd və texniki nüsxə: inzibati və texniki etibarlılıq ​

  • Şəxsiyyət xidmətindəki qeyd məntiqi sənəddir. Qeydin bitməsi inzibati etibarlılıqdır: bugünkü qayda olduğu kimi qalır (730 gün, WIA və KA ləğv saxlama müddəti ilə məhdud — ADR-0047 K1, ISSU_12c).
  • İnzibati bitmə hər nüsxədə ayrıca atribut kimi daşınır: SD-JWT date_of_expiry, mdoc expiry_date (Aİ PID adları, full-date; dəyər qeydin bitməsinin UTC günüdür), seçici açıqlanandır (sd: always). Şəxsiyyət sxeminə isteğe bağlı atribut kimi əlavə edilir.
  • Hər nüsxənin texniki etibarlılığı (exp / validUntil) ən çox 30 gündür (parametr TAMGA_ID_COPY_TTL_DAYS, standart 30; inzibati müddəti keçə bilməz) və qeydin bitməsini keçmir. Zaman sahələri bu gün olduğu kimi saata yuvarlaqlaşdırılır.
  • Əhatə: yalnız yeniləmə tokeni ilə verilən şəxsiyyət sənədi. Mağaza yoxlamasının DEMO sənədi (ADR-0033), əlaqə sənədləri və sürücülük vəsiqəsi məlumatı yenilənmir; onların nüsxələri bu gün olduğu kimi inzibati müddət qədər etibarlıdır.
  • 30 gün ARF-nin "qısa texniki etibarlılıq" prinsipi ilə iki reallıq arasında tarazlıqdır: telefonu bir müddət şəbəkəyə qoşulmayan şəxs və hər yeniləmənin ləğv siyahısında yeni indeks sərf etməsi. 24 saat yalnız ZK nüsxəsi üçündür (ləğv siyahısı olmadan, ADR-0044).

K3 — Yeniləmə yolu (şəxsi sahələr saxlanmadan) ​

  • Şəxsiyyət sənədi veriləndə token cavabı həmişə yeniləmə tokeni daşıyır (yalnız ZK nüsxəsi əhatəsi istənəndə deyil — ADR-0062 ZS1 genişlənir). Token ADR-0044-dəki formadadır: yalnız şəxsiyyət xidmətinin aça biləcəyi şifrəli məzmun (bağlı qeyd, nəsil, müştəri nümunəsi açarı — ADR-0060, bitmə, verilən əhatələr, ZK nüsxəsinin minimal elementləri), birdəfəlik və hər istifadədə dəyişir. Şəxsi sahələr tokenə daxil olmur.
  • Yeniləmə sorğusu: grant_type=refresh_token + DPoP + eyni müştəri nümunəsi açarına verilmiş etibarlı WIA + identity_presentation (cüzdandakı bu qeydə aid nüsxənin bütün sahələri açıq təqdimatı: SD-JWT VC + KB-JWT, aud = şəxsiyyət xidməti, nonce = xidmətin /nonce ucundan, birdəfəlik). Parametr adı mövcuddur (ADR-0039).
  • Şəxsiyyət xidməti ardıcıllıqla yoxlayır: token (açılır, müddəti bitməyib, nümunə açarı eynidir, nəsil etibarlıdır); təqdimat (öz imzası, KB-JWT və sahib açarı, növ, ləğv siyahısı ünvanı, indeks bu qeydə aiddir, açılmamış sahə yoxdur); qeyd (mövcuddur, ləğv edilməyib, inzibati müddəti bitməyib, bütün ləğv bitləri 0, təminatçısı dayandırılmayıb — K5). Yeni nüsxələrin açarları credential ucunda yeni açar sübutu (KA) ilə bu gün olduğu kimi yoxlanılır.
  • Texniki müddəti bitmiş nüsxə yeniləmədə qəbul edilir (qeyd inzibati olaraq etibarlıdırsa): telefonu bir aydan çox şəbəkəyə qoşulmayan şəxs yenidən şəxsiyyət yoxlaması etmədən sənədini yeniləyir. Sahib açarı və WIA bu halda da şərtdir.
  • Yeni nüsxələrin sahələri təqdim edilən nüsxədəki ilə eynidir; yeganə fərq: yaş atributları (age_over_18, age_over_15, ADR-0064) yeniləmə anında doğum tarixindən yenidən hesablanır, date_of_expiry qeyddən yazılır. Təqdimatdan oxunan sahələr yalnız yeni giriş tokeninin ömrü ərzində yaddaşdadır (ADR-0059 AT5); diskə, jurnala və tokenə yazılmır.
  • Yeni nüsxələr eyni qeydə əlavə olunur; köhnə nüsxələr ləğv edilmir, texniki müddətləri bitəndə bitir. Qeydin WIA və KA ləğv girişləri ən son verilişdəkilərlə yenilənir (zəncirvari ləğv ən yeni vahid sübutunu izləyir).
  • Xəta kodları cüzdanın nə edəcəyini müəyyən edir: token etibarsız, qeyd ləğv edilib və ya müddəti bitib → invalid_grant (yeniləmə bağı götürülür); qüsurlu təqdimat (nonce, çatışmayan sahə) → invalid_request (bağ qalır, cüzdan yenidən cəhd edir); təminatçı dayandırılıb → temporarily_unavailable (bağ qalır, dayandırma götürüləndə davam edir).
  • ZK nüsxəsi eyni tokenlə, yalnız ZK nüsxəsi əhatəsi verilibsə alınır (ADR-0062); ZK sorğusu təqdimat daşımır.

K4 — Nə vaxt yenilənir ​

  • Cüzdan xidmətin elan etdiyi nüsxə siyasətinin hədlərində yeniləyir (ETSI TS 119 472-3 credential_reuse_policy: istifadə edilməmiş nüsxə ≤ 2 və ya texniki bitməyə ≤ 7 gün) — ADR-0023 K1-in şərtləri ilə: istifadəçidən soruşmadan, təsadüfi gecikmə ilə (ən çox 6 saat, bitmədən əvvəl bitəcək şəkildə), parametr ("nüsxələri avtomatik yenilə") açıq olanda.
  • Parametr bağlıdırsa və ya bütün nüsxələrin müddəti bitibsə, cüzdan şəxsə "şəxsiyyət sənədini yenilə" seçimini göstərir; yeniləmə eyni yolla şəxsin toxunuşu ilə aparılır.
  • Qeyd ləğv edilibsə və ya inzibati müddəti bitibsə, yeniləmə yoxdur; şəxs yenidən şəxsiyyət yoxlaması edir.

K5 — Cüzdan təminatçısı siyahıda dayandırılıb və ya ləğv edilib ​

  • Şəxsiyyət xidməti hər qeydə verilişdəki WIA-nı imzalayan cüzdan təminatçısının etibar siyahısındakı identifikatorunu yazır (təşkilat identifikatoru, şəxsi məlumat deyil); yeniləmədə ən son WIA-nınkı ilə yeniləyir.

  • 6 saatlıq vahid yoxlamasında (başlanğıcda da, ADR-0047 K1) hər qeyd üçün əvvəlcə təminatçının imzalı siyahıdakı statusuna baxılır:

    Siyahı nə deyirŞəxsiyyət xidməti nə edir
    Siyahı oxunmur və ya köhnədirHeç nə dəyişmir (naməlum); növbəti dövrdə yenidən baxılır
    Təminatçı ACTIVE (və ya ROLLING_OVER)Adi WIA və KA yoxlaması; dayandırma işarəsi varsa götürülür
    Təminatçı SUSPENDEDQeyd dayandırılır: yeni nüsxə, yeniləmə və ZK nüsxəsi verilmir; mövcud nüsxələr texniki müddətləri bitəndə (ən gec 30 gün; ZK nüsxəsi 24 saat) istifadəyə yararsız olur
    Təminatçı REVOKED, RETIRED və ya siyahıda yoxdurQeyd ləğv edilir (səbəb wallet-provider-invalid); bağlı sürücülük vəsiqəsi məlumatı da
    Başqa statusNaməlum; heç nə dəyişmir
  • Dayandırma geri qaytarıla biləndir: təminatçı yenidən ACTIVE olanda işarə götürülür və yeniləmə özü davam edir; şəxs yenidən şəxsiyyət yoxlaması etmir. Şəxsiyyət xidmətinin ləğv siyahısında dayandırma biti yoxdur (ADR-0048); dayandırma qısa texniki etibarlılıq və yeniləmənin dayanması ilə təmin olunur. Şəbəkənin dayandırılmış qurum qərarı (ADR-0088) ilə eyni prinsip: dayandırılmış ikən istifadə olunmur, dayandırma götürüləndə qayıdır.

  • Təminatçı identifikatoru olmayan köhnə qeydlər və xarici (federasiya) siyahıdakı təminatçılar bu yoxlamaya daxil deyil; adi WIA/KA yoxlaması davam edir.

Nəzərdən keçirilən seçimlər ​

SeçimNəticəNiyə
mdoc qeyri-standart sahədə qalsın (PR16)rəddBaşqa cüzdan şəxsiyyətin mdoc-unu ala bilməz; iPhone brauzeri və yaxın sahə yalnız mdoc danışır
mdoc üçün ayrıca icazə (ayrıca scope)rəddŞəxs iki dəfə şəxsiyyət yoxlaması edərdi; Aİ-də PID-in iki formatı bir icazə ilə alınır
Nüsxələr 2 il qalsın, əsaslandırma yazılsınrədd10 yoxlayıcıdan sonra nüsxə yenidən istifadə olunur; ARF §5.3-ə ziddir
Şəxsi sahələri şifrəli şəkildə yeniləmə tokeninə qoymaqrəddŞəxsi sahələrin serverin açarı ilə açıla bilən nüsxəsi cüzdanda gəzərdi; ADR-0044 tokenə yalnız minimal elementləri qoydu. Sahələrin mənbəyi onsuz da cüzdandakı imzalı nüsxədir
Şəxsi sahələri şəxsiyyət xidmətində saxlamaqrəddADR-0011 K4, IDP9
Hər yeniləmədə yenidən şəxsiyyət yoxlamasırəddŞəxsə ayda bir üz skanı; Aİ-də yenidən vermə istifadəçi əməliyyatı tələb etmir (ISSU_42)
7 günlük nüsxələrrəddLəğv siyahısı indeksləri dörd dəfə sürətlə tükənər
Təminatçı dayandırılanda qeydləri dərhal ləğv etməkrəddDayandırma geri qaytarılmaz olardı; şəxs yenidən şəxsiyyət yoxlaması etməli olardı. Ciddi halda təminatçı REVOKED edilir
Şəxsiyyət siyahısına dayandırma biti (bits = 2)rəddADR-0048: şəxsiyyətdə dayandırma yoxdur (PID qaydası); qısa texniki müddət ləğv siyahısına status əlavə etmədən eyni nəticəni verir

Dəyişməzlər ​

KodQayda
IR1Şəxsiyyət sənədinin mdoc nüsxəsi metadata-da elan edilən ayrıca mso_mdoc konfiqurasiyası ilə standart sənəd sorğusundan verilir; sənəd cavabında qeyri-standart sahə yoxdur; bir icazə hər iki formatı əhatə edir və nüsxə haqqı konfiqurasiya üzrədir.
IR2Yeniləmə tokeni ilə verilən şəxsiyyət sənədində hər nüsxənin texniki etibarlılığı ən çox 30 gündür və qeydin inzibati bitməsini keçmir; inzibati bitmə hər nüsxədə date_of_expiry (mdoc expiry_date) kimi daşınır.
IR3Şəxsiyyət sənədinin yenilənməsi şəxsi sahələri serverdə saxlamadan aparılır: sahələr cüzdanın bu qeydə aid, bütün sahələri açıq və sahib açarı ilə bağlı nüsxə təqdimatından oxunur və yalnız giriş tokeninin ömrü ərzində yaddaşda qalır.
IR4Yeniləmə yalnız qeyd ləğv edilməyib, inzibati müddəti bitməyib, bütün ləğv bitləri 0 və təminatçısı dayandırılmayıbsa; eyni müştəri nümunəsi açarına verilmiş etibarlı WIA və birdəfəlik, dəyişdirilən yeniləmə tokeni ilə aparılır.
IR5Yenilənən nüsxədə yaş atributları yeniləmə anında doğum tarixindən yenidən hesablanır; digər şəxsi atributlar təqdim edilən nüsxədəki ilə eynidir.
IR6Cüzdan təminatçısı etibar siyahısında REVOKED, RETIRED və ya siyahıda yoxdursa, şəxsiyyət xidməti həmin təminatçının vahidlərinə bağlı qeydləri ləğv edir; SUSPENDED-dirsə qeydləri dayandırır (yeni nüsxə, yeniləmə və ZK nüsxəsi yoxdur) və dayandırma götürüləndə yeniləmə davam edir; siyahı oxunmursa heç nə dəyişmir.
IR7Eyni giriş tokeni ilə eyni açara verilən iki formatın nüsxəsi eyni ləğv indeksini daşıyır; uyğunlaşdırma yalnız tokenin ömrü ərzində yaddaşda aparılır, açar barmaq izi daimi yazılmır.

Nəticələr ​

  • Dəyişən qərarlar: ADR-0013 K1 və MD2 (K1), ADR-0023 AR4 və ADR-0044 K3 (şəxsiyyət sənədi artıq təqdimatla yenilənir — şəxsi sahələr yenə saxlanmır), ADR-0059 AT2 (konfiqurasiya üzrə), ADR-0062 ZS1 (yeniləmə tokeni hər şəxsiyyət icazəsində). Hər birinə "dəyişdi" qeydi.
  • Spesifikasiyalar: SPEC-PROTO-0001 (PR16 götürülür; şəxsiyyət mdoc konfiqurasiyası, yeniləmə sorğusu), SPEC-ID-0003 (texniki və inzibati etibarlılıq, təminatçı yoxlaması), SPEC-WALLET-0001 (şəxsiyyət yeniləməsi). Çərçivə: FW-RB-0003 §6.1 (etibarlılıq).
  • Sxem: şəxsiyyət növünə isteğe bağlı date_of_expiry (növ metadata-sı və vct#integrity dəyişir; etibar siyahıları yenidən dərc edilir).
  • Kod: şəxsiyyət xidməti (operator deposu: metadata, sənəd ucu, token ucu, vahid yoxlaması); @tamga-network/issuer (mdoc konfiqurasiyasında əhatə və nüsxə siyasəti), @tamga-network/trust (walletProviderOfKey), @tamga-network/mdoc (expiry_date full-date), @tamga-network/wallet-core (standart mdoc sorğusu, renewIdentityCredential, scheduleIdentityRenewals); Tamga Wallet tətbiqi yeni funksiyaları çağırır.
  • Qalan risk və açıq iş: hər yeniləmə ləğv siyahısında 10 yeni indeks sərf edir (iki format bir indeksi paylaşır). Şəxsiyyət xidmətinin tək siyahısı 100.000 indekslidir və 80%-də dolur; siyahı dolanda yeni siyahı açmaq (SPEC-CRED-0003 §6) şəxsiyyət xidmətində hələ yoxdur və miqyasdan əvvəl edilməlidir. Şəxsiyyət xidməti yeniləmə tezliyindən cüzdanın aktiv olduğunu öyrənir (ayda bir), hansı yoxlayıcıya nə göstərildiyini öyrənmir (ADR-0044 ilə eyni tarazlıq).

Status ​

Qəbul edildi — 2026-11-16 (layihə rəhbərliyinin təsdiqi; ARF 3.0.0 oxu qərarları, hərfi sitat xüsusi təsdiq qeydində). DECISIONS: D-ID-17. IR1–IR7 məcburidir. Konfiqurasiya identifikatoru urn:tamga:id:IdentityAttestation:1:mso_mdoc və ləğv səbəbi wallet-provider-invalid ictimai ad təsdiqi gözləyir.