Qısaca

Zəncir imzalanmış siyahıların ikinci qeydidir; siyahılar nə deyirsə, zəncir də onu deməlidir. Bu gün siyahıların bir hissəsi (keçid qrupları, cüzdan provayderləri, xarici siyahılar, qeydiyyat sertifikatlarının ləğv siyahısı, siyahı operatoru və qeydiyyat məlumatları) zəncirdə ümumiyyətlə yoxdur. Bu təklif onların hər birinin zəncirdə harada və necə yazılacağını göstərir. Şəxsi məlumatlar və izah mətnləri zəncirə getmir; onların yerinə "barmaq izi" kimi qısa bir xülasə yazılır, mətnin özü imzalanmış siyahıda qalır. 0.8 paket xəttində tətbiqi təklif olunur.

Kontekst

• ADR-0051 zənciri imzalanmış siyahıların proyeksiyası etdi (CH1) və bu gün yalnız siyahı versiyalarının və lövbər jurnalı başının xülasəsini yazır; reyestr kontraktlarına yazı Faza 0 yenidən icrasına buraxıldı. ADR-0073 bu yenidən icranı tətbiq oluna bilən edir.
• SPEC-TRUST-0001 §7 siyahı sahələrini kontrakt çağırışlarına uyğunlaşdırır; wallet_providers[] və zk_circuits[] üçün "zəncirdə hələ yoxdur — ADR namizədi" deyir. 2026-11-04 müqayisəsində uyğunlaşdırmadan kənarda qalanlar:
  • F6: keçid qrupları (ADR-0069), qeydiyyat sertifikatı status siyahısı (ADR-0068), ETSI XML görünüşü və xml_signing_keys (ADR-0066), LoTE görünüşləri zəncirdə yoxdur.
  • F7: LOTL-dakı cüzdan provayderləri, ZK sxemləri (ADR-0032), xarici siyahılar (ADR-0036) və eaa_categories yoxdur.
  • F8: siyahı operatoru operator {name, status, on_behalf_of} (ADR-0070), qeydiyyat məlumatları (ADR-0024), qurum sinfi (class) və revocation_policy_uri zəncirdə yoxdur; kontraktda yalnız nameHash və metadataURI var.
  • F9: sandbox-un (ADR-0038) lövbər jurnalı və siyahıları hər gecə sıfırlanır; zəncirdəki versiya və ardıcıllıq yalnız irəli gedir və silinmir (ADR-0051/CH4).
• ADR-0051 açıq məsələ 4 (ChainTrustSource + indeksləyici) və 5 (contracts/ ictimai depoya) bu təklifdədir.
• Layihə rəhbərliyinin istiqaməti (2026-11-04): əhatə dairəsi "hər şey zəncirdə" — keçid qrupları, qeydiyyat sertifikatı status siyahısı, cüzdan provayderləri, xarici siyahılar, ZK sxemləri, sənəd kateqoriyaları və qeydiyyat məlumatları daxil. Sərhəd: şəxsi məlumat və sərbəst mətn zəncirə daxil olmur; qeydiyyat təfərrüatı xülasə və ya ünvan kimi. Açıqlıq: bələdçi, PDF, sənəd saytının anlayış səhifəsi və contracts/ ictimaidir.

Qərar

K1 — Əhatə prinsipi və məlumat sərhədi

• İmzalanmış siyahılarda (LOTL, milli siyahılar, lövbər jurnalı) etibar qərarına təsir edən hər qeyd zəncirdə bir kontrakt qeydinə və ya lövbərə uyğunlaşdırılır. Siyahı mənbə olaraq qalır; ziddiyyət olduqda siyahı qüvvədədir (ADR-0051 CH1).
• Zəncirə yalnız identifikator xülasələri, barmaq izləri, qapalı dəst dəyərləri, rəqəmlər, tarixlər, dövlət kodları və ünvanlar (address) yazılır. Sərbəst mətn (ad, ticarət adı, təsvir, məqsəd, qeyd, etiket, səbəb) və qeydiyyat təfərrüatları (vergi nömrəsi və digər identifikatorlar, poçt ünvanı, əlaqə, siyasət və məlumat ünvanları, nəzarət orqanı) yalnız təfərrüat xülasəsi kimi yazılır: imzalanmış siyahıdakı müvafiq sahə blokunun kanonik JSON-unun (RFC 8785) SHA-256-sı. Qeydin tamamına işarə lazımdırsa, mövcud metadataURI sahəsindən istifadə olunur.
• ABI: yeni sahələr bytes32, tam ədəd, bool, bytes2 və ya address-dir; yeni string sahəsi və sərbəst bytes yoxdur; privacy-abi testinin icazə dəsti genişlənmir. Kontrakta yalnız sorğu və ya ekvivalentlik üçün lazım olan sahə əlavə edilir; struct-lara sahə sona əlavə edilir (UUPS yaddaş düzülüşü, __gap).
• Şəxsiyyət, rəqəmsal sənəd, sənəd xülasəsi, ləğv biti, təxəllüs, cihaz və ya cüzdan nüsxəsi identifikatoru heç vaxt (DP1, TL11).

K2 — Milli siyahılar (F6, F8)

Siyahı sahəsi	Kontrakt	Zəncirdə
issuers[].class	IssuerRegistry	qapalı dəst PUB, QUALIFIED, EAA (yalnız sona əlavə edilir)
issuers[] qeydiyyat məlumatları (ADR-0024: trade_name, identifiers, postal_address, info_uri, contact, service_description, supervisory_authority)	IssuerRegistry	qeydiyyat məlumatları xülasəsi; is_public_sector_body → bool; entitlements → qapalı dəst bit maskası
issuers[] iş ünvanları (issuer_url, status_list_base, revocation_policy_uri), assurance_basis, authentic_source, delegate_keys	IssuerRegistry	təfərrüat xülasəsi (siyahıdakı delegate_keys imza açarı barmaq izidir; zəncirdəki nümayəndə ünvanları ilə qarışdırılmır)
relying_parties[] qeydiyyat məlumatları	RelyingPartyRegistry	qeydiyyat məlumatları xülasəsi, bool, bit maskası (eyni qayda)
relying_parties[].uses_intermediaries, served_relying_parties	RelyingPartyRegistry	rpId massivləri (ADR-0073 K4)
relying_parties[].pseudonyms	RelyingPartyRegistry	qapalı dəst single, multiple
relying_parties[].terminal_groups[] (ADR-0069)	RelyingPartyRegistry	qrup qeydi: keccak256(group_id) (bütün şəbəkədə unikal, TG1), qurum bağlantısı (issuerId və ya rpId), siyasət identifikatoru xülasələri, keçid sertifikatı barmaq izləri, offline_allowed, etibarlılıq intervalı; label → xülasə. Geri çəkilmiş qrup silinmir, intervalı bağlanır
root_cas[], issuers[], relying_parties[] legal_name	mövcud nameHash	dəyişmir
operator (hər siyahıda)	şəbəkə səviyyəli qeyd (K3)	siyahı operatoru qeydi

K3 — LOTL və şəbəkə səviyyəli qeydlər (F6, F7, F8)

• LOTL-un şəbəkə səviyyəli məzmunu üçün yeni şəbəkə səviyyəli reyestr kontraktı gəlir: NetworkRegistry (ad təsdiqlənib). Yazı yalnız Governance-in növü müəyyən təklifləri ilə (2/3, ADR-0055/GE3) və ya miqrasiya rejimində miqrasiya icraçısı ilə (ADR-0073 K1).

LOTL sahəsi	Zəncirdə
wallet_providers[]	provayder qeydi: keccak256(provider_id), ad xülasəsi, status pəncərələri; WUA imza açarları: barmaq izi + etibarlılıq + status. Sorğu: "bu barmaq izi hazırda siyahıda olan provayderin WUA açarıdırmı"
zk_circuits[]	sxem qeydi: circuit_id, sistem (keccak256("longfellow-libzk-v1")), versiya, atribut sayı, sxem faylının SHA-256-sı, status; note yazılmır
external_lists[]	xarici siyahı qeydi: keccak256(list_id), ərazi (bytes2; ölkə kodu və ya EU), format (qapalı dəst etsi-lote-json, etsi-tl-xml), sabitlənmiş imzalayan barmaq izləri, operator adı xülasəsi, status; əhatə: rol bit maskası, növ xülasələri (vct / docType), kateqoriya, təminat, sinif, tanıyan dövlətlər, minimum açar saxlama; təsdiq (approval) tarixi və xülasəsi (FD4); list_url → təfərrüat xülasəsi
eaa_categories	kateqoriya qeydi: keccak256(kod) + etiket xülasəsi
anchor_signing_keys, national_lists[].signing_keys, national_lists[].xml_signing_keys (ADR-0066)	imzalayan qeydi: siyahı açarı və ya dövlət kodu, məqsəd (qapalı dəst: lövbər, JSON siyahı, XML siyahı), barmaq izi, etibarlılıq, status
national_lists[] slotları (status, membership, roles)	slot qeydi: dövlət kodu, slot statusu (RESERVED, PROVISIONAL daxil), üzvlük növü (qapalı dəst); rol slotları: rol xülasəsi, status, operator xülasəsi. Üzvlük və tanınma mövcud Governance və CrossRecognition-dadır
operator (LOTL və hər milli siyahı)	siyahı operatoru qeydi: siyahı açarı (listKey), ad xülasəsi, status (provisional, designated), on_behalf_of xülasəsi. Təhvil yalnız bu qeydi dəyişir (ADR-0070/OP3, ADR-0009 K5)
catalogue.url	təfərrüat xülasəsi
pid_providers[]	siyahı mərhələsində boşdur (TL8); dolduqda cüzdan provayderi qeydi ilə eyni forma

K4 — Lövbər jurnalında yeni sətir növləri (F6)

Qeydiyyat sertifikatı status siyahısı və siyahı görünüşləri bu gün lövbər jurnalında deyil. İki yeni sətir növü əlavə olunur (adlar təsdiqlənib):

Sətir növü	Sahələr	Zəncirdə
registration_status	list_uri (qeyri-şəffaf, S8), content_hash (imzalanmış siyahının SHA-256-sı), list_version (dərc edənin siyahı üzrə monoton sayğacı), published_at	Siyahı lövbəri reyestrində anchorList; açar keccak256("tamga:registration-status:<mühit>:<n>")
list_view	file (məs. tl-tr.xml), format (etsi-tl-xml, etsi-lote-json), source_file (lotl, tl-<cc>), source_version, content_hash (faylın SHA-256-sı = .sha2)	anchorList; açar keccak256("tamga:trust-list-view:<mühit>:<fayl>"), versiya = mənbə siyahının versiyası (ADR-0066 K1: görünüş ayrıca siyahı deyil)

• Nəzarət nöqtəsinin state-i bu sətirləri də daşıyır (TL12). Kontrakt dəyişikliyi lazım deyil; yeni açar ad sahələri kifayətdir.
• Görünüş mənbə ilə ziddiyyət təşkil edərsə, mənbə (JSON siyahı) qüvvədədir.
• Yükləyici naməlum sətir növündə dayanır; buna görə ardıcıllıq: əvvəl yeni növləri tanıyan paket versiyası, sonra yeni sətirlər.

K5 — Oxu yolu: ChainTrustSource və indeksləyici

• İndeksləyici və ChainTrustSource yeni tətbiqdədir: apps/chain-indexer/ (ad təsdiqlənib). İndeksləyici kontrakt hadisələrini oxuyur və qeydləri yaddaşdakı siyahı formasına çevirir; ChainTrustSource eyni TrustSource interfeysini həyata keçirir (ADR-0015 K3): C1/C2/C3-ü sabitlənmiş blokdakı kontrakt oxunuşlarından (TrustQueries), qeydləri indeksdən verir. İndeks köhnəlibsə və ya zəncir əlçatan deyilsə, cavab UNKNOWN-dur (CMP4).
• @tamga-network/trust/core yüngül qalır (ADR-0015 K1); zəncir müştərisi asılılığı ora daxil olmur. Üçüncü tərəflər üçün ayrıca paket lazım olarsa, adı @tamga-network/chain-dir (ad təsdiqlənib). Siyahı dərc edənin trust:chain-check-i yerində qalır.
• ADR-0073 K6 ekvivalentlik testi bu oxu yolundan istifadə edir.

K6 — contracts/, network/ və docs/ledger ictimai depoya

• Layihə rəhbərliyinin açıqlıq qərarına (2026-11-04) əsasən contracts/, Besu şəbəkə faylları (network/, scripts/besu-dev.ps1) və zəncir mərhələsi sənədləri (docs/ledger) ictimai depoya keçir.
• Tətbiq addımı: .publicignore-dan bu sətirlər və xarici auditor paketinin kontrakt hissəsi (docs/audit/contracts.md, docs/audit/contracts-invariants.md) çıxarılır; ictimai dərc yoxlaması yenidən işə salınır; contracts/ daxilində açar, .env və yerləşdirmə qeydi olmadığı təsdiqlənir; README ingiliscə və qısa olur.

K7 — Sandbox zəncirə yazılmır (F9)

• Sandbox siyahıları və lövbər jurnalı istehsal zəncirinə lövbərlənmir və yenidən icra edilmir. trust:chain-submit və trust:chain-replay istehsal zəncirində environment: sandbox dəstini rədd edir.
• Sandbox yalnız yerli inkişaf zəncirində sınaqdan keçirilə bilər; həmin zəncir sandbox sıfırlanması ilə birlikdə sıfırlanır.

Əsaslandırma / alternativlər

Seçim	Nəticə	Səbəb
Yalnız siyahı xülasələri (bugünkü ADR-0051 K2)	rədd	"Hər şey zəncirdə" istiqamətinə ziddir; qeyd səviyyəsində sorğu və ekvivalentlik yoxdur
Təfərrüat mətnlərini zəncirə açıq yazmaq	rədd	Şəxsi məlumat və sərbəst mətn sərhədi (DP1, TL11); zəncirdən silinə bilməz
Təfərrüatları heç yazmamaq	rədd	Siyahıdakı təfərrüatın dəyişib-dəyişmədiyi zəncirdən yoxlanıla bilməz; xülasə bunu təmin edir
Şəbəkə səviyyəli qeydləri mövcud kontraktlara paylamaq	rədd (təklif)	Cüzdan provayderi, ZK sxemi, xarici siyahı və imzalayan heç bir dövlətin deyil, şəbəkənin qeydidir; tək Governance qapısı
Görünüşləri ayrıca versiya sayğacı ilə lövbərləmək	rədd	ADR-0066 K1: görünüş eyni dərcin ikinci formasıdır
Sandbox-u da zəncirə lövbərləmək	rədd	Gecə sıfırlanması CH4 ilə ziddiyyət təşkil edir; sınaq şəbəkəsi real şəbəkənin etibar qeydinə qarışmır
ChainTrustSource-u trust/core-a qoymaq	rədd	Cüzdan və brauzer nüvəsi zəncir müştərisini daşımır (ADR-0015 K1)

Dəyişməz qaydalar

Kod	Qayda
PJ1	İmzalanmış siyahılarda etibar qərarına təsir edən hər qeyd zəncirdə bir qeydə və ya lövbərə uyğunlaşdırılır; siyahı mənbə olaraq qalır və ziddiyyət olduqda siyahı qüvvədədir.
PJ2	Zəncirə şəxsi məlumat və sərbəst mətn yazılmır; qeydiyyat təfərrüatları yalnız kanonik JSON xülasəsi və mövcud metadataURI ilə təmsil olunur; yeni string sahəsi və sərbəst bytes əlavə edilmir.
PJ3	Şəbəkə səviyyəli qeydlər (cüzdan provayderi, ZK sxemi, xarici siyahı, sənəd kateqoriyası, siyahı imzalayanı, siyahı operatoru, slot) yalnız Governance təklifi ilə və ya miqrasiya rejimində miqrasiya icraçısı ilə yazılır.
PJ4	Sandbox siyahıları və lövbər jurnalı istehsal zəncirinə yazılmır və yenidən icra edilmir.
PJ5	Siyahı görünüşləri və qeydiyyat sertifikatı status siyahısı lövbər jurnalına sətir kimi daxil olur və zəncirdə mənbənin versiyası ilə lövbərlənir; görünüş mənbə ilə ziddiyyət təşkil edərsə, mənbə qüvvədədir.

Açıq suallar üzrə qərarlar (2026-11-04)

1. Ad: yeni şəbəkə səviyyəli kontrakt NetworkRegistry (K3).
2. Ad: lövbər jurnalı sətir növləri registration_status və list_view (K4).
3. Ad: apps/chain-indexer/; gələcəkdə lazım olarsa paket @tamga-network/chain (K5).
4. Açıqlıq: contracts/, network/ və docs/ledger ictimaidir (K6).
5. Təfərrüat xülasəsinin formatı: RFC 8785 kanonik JSON + SHA-256 (K1); sahə bloklarının sərhədləri tətbiqdə cədvəllə sabitlənir.
6. Sandbox: ayrıca sınaq zənciri qurulmur; yalnız yerli inkişaf zənciri (K7).

Nəticələr

• Kontraktlar (ADR-0073 ilə birlikdə): IssuerRegistry və RelyingPartyRegistry-də yeni sahələr və keçid qrupları, yeni şəbəkə səviyyəli kontrakt, Governance təklif növləri, privacy-abi testinin yeni kontraktı əhatə etməsi; ADR-0051 K2-nin "mövcud səkkiz kontrakt dəyişmir" cümləsi dəyişmiş olur.
• @tamga-network/trust: yeni lövbər sətir növləri, nəzarət nöqtəsinin state-i; apps/trust-publisher: proyeksiya planı yeni qeydləri və mühit yoxlamasını əhatə edir; apps/chain-indexer/.
• Sənədlər: SPEC-BC-0001 (§3, §6, yeni bölmə, §13, §15) və SPEC-TRUST-0001 §5 və §7 dəyişir.
• İstehsal mühitində zəncir yenə söndürülmüşdür (ADR-0009 K4, ADR-0051 CH5).

Status

Accepted — 2026-11-04. Layihə rəhbərliyinin təsdiqi ilə (hərfi sitat xüsusi təsdiq qeydində): adlar NetworkRegistry, registration_status, list_view, apps/chain-indexer/, gələcəkdə @tamga-network/chain; contracts/, network/ və docs/ledger ictimaidir; açıq sualların qalanı təklif edildiyi kimi. DECISIONS: D-BC-13. PJ1–PJ5 məcburidir. Kontraktlarda tətbiq davam edir (SPEC-BC-0001 versiya qeydləri).