Qısaca

Yoxlayıcının şəbəkədəki kimliyi artıq domen adından törədilir. Kontrakt bu gün bu kimliyi "ilk gələn alır" qaydası ilə verir: bir dövlət başqa ölkədəki qurumun domen adını əvvəlcə qeydə alsa, həmin qurum öz domen adı ilə qeydiyyatdan keçə bilməz. Bundan əlavə, yoxlayıcı bir dəfə ləğv edilərsə, eyni domen adı bir daha heç vaxt qeydə alına bilmir. Bu təklif hər iki hal üçün çıxış yolu müəyyən edir: mübahisədə və ləğvdən sonra qərar şəbəkənin ümumi səsverməsinə (2/3) verilir.

Kontekst

• ADR-0073 K4 / CE4: yoxlayıcının zəncir və siyahı kimliyi keccak256(dns_name)-dir; giriş sertifikatı yeniləndikdə dəyişmir. Kontrakt dövlət kodunu suverenlik üçün ayrıca saxlayır.
• 2026-11-04 kontrakt təhlükəsizlik turu (ORTA, qərar tələb olunur): RelyingPartyRegistry.registerRelyingParty kimliyi çağıran dövlətin nümayəndə açarı ilə və ilk qeydiyyat qaydası ilə yazır. Kontrakt domen adının həmin dövlətə məxsus olduğunu bilə bilməz (ABI-də domen adı mətni yoxdur, ADR-0074 PJ2). Nəticələr:
  • Ələ keçirmə: A dövləti B dövlətindəki qurumun domen adından törədilən kimliyi əvvəlcə qeydə ala bilər; B-nin qeydiyyatı RPExists ilə rədd edilir. Suverenlik qaydası (SPEC-BC-0001/N1) yalnız "öz dövlət kodunla yaz" deyir; kimliyin hansı dövlətə düşdüyünü demir.
  • Daimi ləğv: REVOKED qətidir (K4); qeyd silinmir, eyni kimlik bir daha qeydə alına bilməz. Domen adı sahib dəyişərsə və ya ləğv səhvən edilərsə, həmin domen adı ilə şəbəkədə yoxlayıcı olmaq mümkünsüzləşir.
• Bu gün qeydiyyat qurumu domen sahibliyini öz qeydiyyat prosesində yoxlayır (ADR-0024, ADR-0026); zəncirdə bunun qarşılığı və mübahisə yolu yoxdur. Qayda dəyişmədən kod dəyişmir; bu ADR həmin qaydanı təklif edir.

Seçimlər

Seçim	Nə	Üstünlük	Çatışmazlıq
(a) Governance mübahisə / ötürmə təklifi	Governance-in növü müəyyən təklifi (ADR-0055 GE3, 2/3) yoxlayıcı kimliyinin sahibi olan dövləti dəyişir (ələ keçirmə) və ya ləğv edilmiş kimliyi yenidən qeydiyyata açır. Köhnə qeyd və tarixçəsi silinmir; yeni qeyd yeni dövr kimi əlavə olunur. Əhatədən kənar: kimliyin özü və düsturu (CE4) dəyişmir.	Mövcud etibar modeli (dövlətlər arası 2/3) daxilində qalır; zəncirdən kənar asılılıq yoxdur; tək dövlət təkbaşına kimliyi ələ keçirə və ya geri ala bilməz	Hər mübahisə bir səsvermə turudur; sübutun qiymətləndirilməsi üzvlərə qalır
(b) DNS sübutu + Governance təsdiqi	Qeydiyyat (və ya ötürmə) müraciətində domen sahibliyi zəncirdən kənarda DNS sübutu ilə (məs. domendə dərc olunan təsdiq qeydi) yoxlanır; Governance sübuta əsasən təsdiqləyir	Sahiblik obyektiv sübuta əsaslanır	Sübut zəncirdən kənardadır; yoxlamanın özü operatordan və alətdən asılıdır; DNS müvəqqəti ələ keçirilə bilər; yenə Governance təsdiqi lazımdır
Heç nə etməmək	"İlk gələn alır" və daimi ləğv davam edir	Kod dəyişmir	Ələ keçirmə və daimi kilid həll olunmamış qalır

Tövsiyə

(a). Əsaslandırma: kimliyin hansı dövlətə düşəcəyi şəbəkə səviyyəli qərardır və şəbəkənin ümumi qapısı Governance-dir (ADR-0002); DNS sübutu (b) səsverməni asanlaşdıran sənəd kimi təklifə əlavə oluna bilər, lakin təkbaşına kifayət deyil. Təklif olunan qaydalar:

1. Yoxlayıcı kimliyinin sahibi olan dövlət yalnız Governance-in növü müəyyən təklifi ilə (2/3) dəyişir; təklif kimliyi, köhnə və yeni dövlət kodunu və əsaslandırma xülasəsini daşıyır (sərbəst mətn yoxdur, ADR-0074 PJ2).
2. REVOKED yoxlayıcı qeydi üçün qəti qalır; eyni kimliyin yenidən qeydiyyatı yalnız Governance səsverməsi ilə açılır və yeni qeydiyyat dövrü başladır. Ləğv edilmiş dövrün tarixçəsi və hadisələri qorunur.
3. Ötürmə və ya yenidən qeydiyyat imzalanmış siyahıya da eyni qayda ilə yazılır (zəncir–siyahı ekvivalentliyi, ADR-0073 CE6).
4. Funksiya, təklif və hadisə adları qəbul zamanı təsdiqlənir.

Qərar (2026-11-04)

(a) tövsiyə edildiyi kimi qəbul edildi. Məcburi qaydalar aşağıdakı RO1–RO5; adlar cədvəldən sonra.

Dəyişməz qaydalar

Kod	Qayda
RO1	Yoxlayıcı kimliyinin (rpId = keccak256(dns_name)) sahibi olan dövlət yalnız Governance-in növü müəyyən ötürmə təklifi ilə (2/3) dəyişir. Təklif əvvəlcə qeyddə sabitlənmiş məzmunun xülasəsini (stageId) daşıyır; məzmun kimliyi, köhnə və yeni dövlət kodunu, yeni dövrün ad xülasəsini və giriş sertifikatı barmaq izini, əsaslandırma xülasəsini ehtiva edir (sərbəst mətn yoxdur, ADR-0074 PJ2). Ötürmə yalnız ləğv edilməmiş qeydə və başqa aktiv üzv dövlətə edilir.
RO2	REVOKED dövr üçün qəti qalır. Eyni kimliyin yenidən qeydiyyatı yalnız Governance-in növü müəyyən yenidən qeydiyyat təklifi ilə (2/3) və yalnız ləğv edilmiş qeyddə açılır (eyni və ya başqa aktiv üzv dövlət).
RO3	Ötürmə və yenidən qeydiyyat yeni qeydiyyat dövrü başladır (ACTIVE, icra anından). Qeyd silinmir; status tarixçəsi və dövr siyahısı yalnız əlavə olunur; köhnə dövrün hadisələri və qeydləri qorunur. Yeni dövr köhnə dövrün əhatələrini, qeydiyyat məlumatlarını və keçid qruplarını miras almır; köhnə dövrün açıq keçid qrupları bağlanır. t anı üzrə oxumalar (relyingPartyAt, isRelyingPartyAcceptableAt) həmin andakı dövrə görə cavab verir.
RO4	Sabitləmədən sonra qeydə başqa dövr əlavə olunubsa, təklif köhnəlmişdir və yazılmır; təklifin növü sabitlənmiş məzmunun növü ilə eyni olmalıdır.
RO5	İmzalanmış siyahıda da eyni qayda: dns_name statusundan asılı olmayaraq ikinci dəfə qeydə alınmır; sahiblik dəyişikliyi və ləğvdən sonra yenidən qeydiyyat yalnız layihə rəhbərliyinin təsdiqlədiyi açıq əməliyyatla edilir. Yenidən qeydiyyat eyni qeydə yeni dövr kimi əlavə olunur (status_history → ACTIVE, əsaslandırmada təsdiq qeydi); köhnə istifadələr bağlı qalır. Real şəbəkə qeydiyyat dəftərinə yazma əlavə olaraq TAMGA_CONFIRM_PROD qapısından keçir.

Adlar (ictimai ABI; mövcud adlandırma qaydasına görə — proposeNetworkRecord / stageRecord / commitStaged nümunəsi):

Yer	Ad
Governance təklif funksiyaları	proposeRelyingPartyReassignment(registry, stageId), proposeRelyingPartyReRegistration(registry, stageId)
Governance qeydiyyat idarəetmə əməliyyatları (AdminAction, yalnız sona)	REASSIGN_RELYING_PARTY, REREGISTER_RELYING_PARTY
RelyingPartyRegistry yazma	stagePeriodChange(PeriodChange) (hər kəs; yalnız saxlayır), commitPeriodChange(stageId, PeriodAction) (yalnız Governance)
RelyingPartyRegistry oxuma	periodChangeIdOf, stagedPeriodChangeOf, registrationPeriodsOf, relyingPartyAt(rpId, t), isRelyingPartyAcceptableAt(rpId, t), relyingPartyStatusHistoryOf
Növlər	PeriodAction {NONE, REASSIGNMENT, RE_REGISTRATION}, PeriodChange, RegistrationPeriod
Hadisələr	PeriodChangeStaged, RelyingPartyReassigned, RelyingPartyReRegistered
Xətalar	UnknownPeriodChange, InvalidPeriodChange, StalePeriodChange
Siyahı dərcçisi	register rp <müraciət> --approval <təsdiq qeydi> (ləğvdən sonra yenidən qeydiyyat)

Açıq suallar üzrə qərarlar (2026-11-04)

1. Seçim: (a). DNS sübutu (b) təklifə əlavə oluna bilən dəstəkləyici sənəddir; əsaslandırma xülasəsinin içində ola bilər.
2. Adlar: yuxarıdakı cədvəl (mövcud adlandırma qaydasına görə).
3. Miqrasiya pəncərəsi: dövr dəyişikliyi pəncərə açıq olanda da yalnız Governance səsverməsi ilə yazılır; tarixi icra anıdır (geriyə tarixlənmir), pəncərədə təkrar oynadılan tarixçə əvvəlki dövrdə qalır.

Nəticələr

• RelyingPartyRegistry və Governance: yeni növü müəyyən təklif və yalnız Governance-in çağıra bildiyi ötürmə / yenidən qeydiyyat yolu; qeydiyyat dövrü sayğacı; yaddaş düzülüşünə yalnız sona əlavə.
• SPEC-BC-0001 §6 və §16; siyahı dərcçisinin qeydiyyat aləti və TrustSource ekvivalentlik testi.
• Qeydiyyat qurumu domen sahibliyini qeydiyyatdan əvvəl yoxlamağa davam edir; mübahisədə yol Governance təklifidir. TrustSource tərəfində eyni dns_name-in birdən çox ölkə siyahısında görünməsi bu gün qapalı-təhlükəsiz (qeyri-müəyyən) sayılır; ötürmədən sonra köhnə siyahıdakı qeydin bağlanması siyahı ekvivalentlik testi ilə ayrıca həll edilir.

Status

Accepted — 2026-11-04. Layihə rəhbərliyinin təsdiqi ilə (hərfi sitat xüsusi təsdiq qeydində): seçim (a), tövsiyə edildiyi kimi. DECISIONS: D-BC-14. RO1–RO5 məcburidir. Tətbiq: RelyingPartyRegistry, Governance, siyahı dərcçisinin qeydiyyat aləti (SPEC-BC-0001 versiya qeydi).