Tamga Docs · Geliştirici

Appearance

SPEC-AGENT-0001Spesifikasyon · AuthorizationYürürlüktesürüm 1.0.02026-09-10T00:00:00.000Z

1. Amaç ve Kapsam ​

Bu doküman iki şeyi resmileştirir:

  1. Agent delegasyonu — ADR-0003 Karar 3'te ilkeleri sabitlenen kapsam-genel (scope-generic) delegasyon yüzeyi.
  2. Credential-gating — ADR-0003 Karar 4'ün daraltılması: Faz 0'da zincir üstü credential-gating yoktur; gelecekteki açılma yolu tasarım olarak kaydedilir.

Bu doküman ADR-0003'ün "planlı" olarak bıraktığı SPEC-AGENT-0001 taahhüdünü kapatır (DECISIONS D-AUTH-2 ve açık taahhüt §10.4).

Kapsam dışı: Ödeme/değer transferi kapsamları (pay:*), varlık cüzdanı kurtarma kompozisyonu (→ PM-ID-0003), token ihracı (ADR-0003 Karar 5).

2. Problem ​

ADR-0003 Karar 4, credential-gating'i genel bir kontrat primitifi olarak öngörüyordu:

solidity
modifier requiresCredential(bytes32 credentialType, bytes calldata proof) { ... }

Bu, "bu işlemi yapmak için şu credential gerekir" kuralını zincir üstünde uygulamayı varsayıyordu. Ancak ADR-0008 (status list yerleşimi) ile iptal listesi zincir dışına çıkarıldı: zincirde yalnızca bir çapa (URI + içerik hash'i + sürüm) tutulur, iptal bitleri tutulmaz (SPEC-CRED-0003/S1).

Sonuç: zincir bir credential'ın o an geçerli olup olmadığını göremez. İptal edilmiş bir credential ile geçerli bir credential, zincirin gördüğü veride ayırt edilemez. Bir requiresCredential modifier'ı ya yanıltıcı biçimde iptal edilmiş credential'ları kabul eder ya da hiçbir şey doğrulamaz. Bu, kararlı bir primitif değildir.

3. Karar — Faz 0'da Zincir Üstü Credential-Gating Yoktur ​

Faz 0'da hiçbir kontrat bir credential'ın geçerliliğini zincirde kontrol etmez. ADR-0003 Karar 4 bu yönde daraltılır: credential-gating bir zincir primitifi değildir; doğrulama tümüyle off-chain'de (verifier servisi + SPEC-API-0001 kanonik doğrulama algoritması) yapılır.

Bunun somut sonucu kod tarafında zaten görünürdür: contracts/src/ altında CredentialGate.sol yoktur ve hiçbir kontrat (TrustQueries dahil) credential-gating'e atıf yapmaz. Bu doküman o durumu kararlı hale getirir.

Neden bir "yokluk" karara bağlanır: Aksi halde her yeni geliştirici ADR-0003 Karar 4'ü okuyup requiresCredential'ı geri getirmeye çalışır. Bu daraltma, o yolun neden kapalı olduğunu ve doğru yolun ne olduğunu kayıt altına alır.

4. Gelecek Açılma Yolu (Tasarım — Uygulama Yazılmaz) ​

İleride gerçek bir zincir-üstü kapı ihtiyacı doğarsa (ör. "bu transferi yalnızca KYC'li hesaplar yapabilir"), aşağıdaki tasarım izlenir. Bu bölüm yalnızca tasarımı kaydeder; Faz 0'da hiçbir kontrat yazılmaz.

4.1 Akış ​

  1. Kayıtlı bir verifier servisi (SPEC-BC-0001 RelyingPartyRegistry'de RPStatus.ACTIVE) doğrulamayı off-chain yapar (SPEC-API-0001).
  2. Verifier, sonucu içeren imzalı bir beyan üretir: ATTEST(credentialType, subject, result=ACCEPTED, issuedAt, nonce).
  3. Zincir üstü kontrat credential'ı doğrulamaz; yalnızca beyanı denetler:
    • (a) İmza: beyan, verifier'ın RP Registry'deki kayıtlı sertifikasıyla (accessCertFingerprint) doğrulanır ve verifier ACTIVE olmalıdır.
    • (b) Tazelik: issuedAt azami yaşın içinde olmalıdır (ör. ≤ 15 dk).
    • (c) Tek kullanımlık nonce: nonce daha önce görülmemiş olmalıdır (replay engeli); tüketim atomiktir.

4.2 Güven Kayması (Açıkça Yazılır) ​

Bu tasarım gating'i şundan:

"zincir credential'ı doğrular"

şuna dönüştürür:

"zincir, kayıtlı bir verifier'ın imzalı beyanına güvenir."

Bu bir güven kaymasıdır ve gizlenmez: kapı artık credential'ın kriptografik geçerliliğine değil, belirli bir kurumsal verifier'a dayanır. Verifier ele geçirilir veya kötüye kullanılırsa kapı yanılır. Bu yüzden açılma, verifier'ın RP Registry'de akredite, askıya alınabilir ve denetlenebilir olmasına bağlıdır. Beyan tazeliği (b) ve nonce (c), off-chain iptalin beyandan sonra gerçekleşmesi penceresini daraltır ama sıfırlamaz; azami yaş bu artık riskin kabul edilen üst sınırıdır.

5. Agent Delegasyonu ​

ADR-0003 Karar 3 uyarınca delegasyon kontratı bugün yazılır, kapsamlar ödeme-dışı tutulur (logistics:verify, health:read). scope alanı genişletilebilir tasarlanır; pay:* Faz 0'da tanımlı değildir.

5.1 İlkeler ​

  • Agent'ın kendi kimliği yoktur; türetilmiş yetkisi vardır (kimlik anahtarından ayrı agent anahtarı, ADR-0003 Karar 2).
  • Süresiz delegasyon yoktur: her delegasyon validUntil taşır.
  • Anında iptal (kill switch) koşulsuzdur; principal her an iptal eder. İptal ileriye dönük kesindir (geçmiş işlemleri geri almaz).
  • Sorumluluk velidedir (principal): agent'ın kapsam içindeki her işlemi principal'ı bağlar.
  • Her agent işlemi delegasyon referansıyla loglanır.
  • Agent kimlik credential'ı sunamaz; yalnızca işlemsel yetki taşır.

5.2 Credential-Gating ile İlişki ​

Agent delegasyonu ile credential-gating ayrık kavramlardır: delegasyon "kim kimin adına işlem yapabilir"i yönetir (zincir üstü, kapsam tabanlı); credential-gating "bu işlem için hangi belge gerekir"i sorar (Faz 0'da off-chain). Bir agent'ın kapsamı, off-chain bir credential kontrolüne bağlanamaz; yalnızca statik scope allowlist'ine dayanır.

6. Değişmezler ​

#Değişmez
AG1Agent'ın kendi kimliği yoktur; yalnızca türetilmiş işlemsel yetkisi vardır.
AG2Süresiz delegasyon yoktur; her delegasyon validUntil taşır.
AG3Delegasyon koşulsuz ve anında iptal edilebilir (kill switch); iptal ileriye dönük kesindir, geçmiş işlemleri geri almaz.
AG4Delegasyon sorumluluğu velide (principal) kalır.
AG5Her agent işlemi delegasyon referansıyla loglanır.
AG6Agent kimlik credential'ı sunamaz; yalnızca işlemsel yetki taşır.
AG7scope genişletilebilir tasarlanır; pay:* Faz 0'da tanımlı değildir.
AG8Faz 0'da zincir üstü credential-gating yoktur; hiçbir kontrat bir credential'ın geçerliliğini zincirde kontrol etmez.
AG9Zincir bir credential'ın iptal durumunu göremez (ADR-0008, SPEC-CRED-0003/S1); gating "credential doğrulama" olarak zincirde uygulanamaz.
AG10Gelecekte gating açılırsa zincir credential'ı doğrulamaz; yalnızca kayıtlı bir verifier'ın imzalı beyanına güvenir (güven kayması dokümante edilir).
AG11Beyanı üreten verifier RelyingPartyRegistry'de ACTIVE olmalıdır; beyan verifier'ın kayıtlı sertifikasıyla (accessCertFingerprint) doğrulanır.
AG12Beyan taze olmalıdır (azami yaş, ör. ≤ 15 dk) ve tek kullanımlık nonce taşır; nonce tüketimi atomiktir.

7. İlişkiler ve Durum ​

  • ADR-0003 — Karar 3 (delegasyon) ve Karar 4 (credential-gating, bu dokümanla daraltıldı).
  • ADR-0008 — iptal listesi zincir dışına çıktı; §3'ün kökü.
  • SPEC-CRED-0003 — status list off-chain; S1 (zincirde iptal biti yok).
  • SPEC-BC-0001 — RelyingPartyRegistry (verifier akreditasyonu, §4.1 beyan yolunun güven çıpası).
  • SPEC-API-0001 — off-chain kanonik doğrulama (gating'in gerçek yeri).
  • PM-AUTH-0001 — değer katmanı stratejisi (delegasyonun bağlamı).
  • PM-ID-0003 (planlı) — varlık cüzdanı kurtarma (bu dokümanın kapsamı dışı).

review_status: Draft. Faz 0 kararı sabitlendi: zincir üstü credential-gating yok; agent delegasyonu ilkeleri ADR-0003 Karar 3'ten resmileştirildi; gelecek açılma yolu tasarım olarak kaydedildi (uygulama yazılmadı). Delegasyon kontratının Solidity yüzeyi contracts/src/ altında, delegasyon kapsam sözlüğü shared/ altında yazılacaktır.