Tamga Docs · Geliştirici

Appearance

SPEC-SCHEMA-0002Spesifikasyon · SchemaYürürlüktesürüm 2.0.02026-09-24T00:00:00.000Z

Sürüm notu 2.0.0 (2026-09-24) — ADR-0009 / ADR-0010 senkronu (DECISIONS §10.7): vct değerleri URN (urn:tamga:edu:StudentCredential:1, urn:tamga:edu:DiplomaCredential:1; kök urn:tamga:core:TamgaBaseCredential:1), extends URN, vct#integrity zorunlu (ADR-0010); erratum: JSON Schema $ref'leri ../../core/… → ../../../core/… (10 yer; v1/edu/<Type>/1.0.0/schema.json konumundan kök tipe üç seviye — packages/schemas böyle üretir). E1–E11 değişmedi. Kurum-okunur kurallar: FW-RB-0002.

Kapsam ​

Bu spesifikasyon iki credential tipini tanımlar:

vctAmaç
.../v1/edu/StudentCredential/1.0.0Öğrencilik durumu
.../v1/edu/DiplomaCredential/1.0.0Mezuniyet

Kapsam dışı (bilinçli): transkript, ders tamamlama, mikro-credential, mezuniyet-yakında, disiplin belgesi. Bunlar pilot sonrasına bırakıldı; her yeni tip, üniversitenin öğrenci bilgi sisteminden (OBS) ek veri çekmek demektir ve pilotun en kırılgan noktası entegrasyon yüzeyidir.

Kayıt defteri mekanizması SPEC-SCHEMA-0001'de, şemaların dayandığı uluslararası modeller RS-SCHEMA-0001'dedir.

1. Ortak Temel ​

Her iki tip de core/TamgaBaseCredential/1.0.0'dan türer (SPEC-SCHEMA-0001 §4). Kök tipten gelen iss, vct, vct#integrity, iat, cnf claim'leri burada tekrar edilmez.

1.1 Ortak eğitim claim'leri ​

İki tipte de bulunan alanlar:

ClaimTipsdELM karşılığı
family_namestringalwaysPerson.familyName
given_namestringalwaysPerson.givenName
birth_dateDateOnlyalwaysPerson.dateOfBirth
awarding_body_nameLangStringallowedOrganisation.legalName
awarding_body_idstringallowedOrganisation.identifier
awarding_body_countrystring (ISO 3166-1 alpha-2)allowedOrganisation.location.country

awarding_body_id, kurumun ulusal kayıt numarasıdır (Türkiye'de YÖK kurum kodu). iss ile karıştırılmamalıdır: iss kriptografik issuer kimliğidir, awarding_body_id idari kurum kimliğidir. Aynı kurum olmayabilirler — bir üniversite adına merkezî bir issuer servisi imzalıyor olabilir.

1.2 Kimlik numarası hakkında karar ​

TCKN veya muadili ulusal kimlik numarası bu şemalarda yer almaz.

1.2.1 cnf ne kanıtlar, ne kanıtlamaz ​

Bu ayrım yanlış anlaşılmaya çok müsaittir ve şemanın gerekçesi buna dayandığı için burada net yazılmalıdır.

cnf claim'i ve key binding (SPEC-CRED-0001 §3) şunu kanıtlar:

Belgeyi sunan taraf, ihraç anında bu belgeye bağlanmış olan özel anahtarı kontrol ediyor.

Yani "ihraçtaki holder ile sunumdaki holder aynı". Kanıtlamadığı şey:

Karşındaki insan, belgede adı geçen kişidir.

cnf bir cihaz anahtarına bağlar, bir insana değil. Ayşe telefonunu ve PIN'ini bir başkasına verirse, o kişi geçerli imzalı ve geçerli key-binding'li bir diploma sunar; doğrulama zincirinin hiçbir adımı hata vermez.

1.2.2 Kimlik eşleştirmesini ne çözer ​

Doğru çözüm birleşik sunumdur: aynı OpenID4VP isteğinde diploma ve devlet kimlik credential'ı (PID) birlikte sunulur, ikisi de aynı cnf anahtarına bağlıdır. Verifier böylece iki belgenin aynı cüzdana ait olduğunu bilir ve kimliği PID taşır. EUDI ekosisteminin yaklaşımı budur (RS-EIDAS-0001).

Faz 0'da PID yoktur. Devlet katılımı olmadan bu mekanizma çalışmaz.

1.2.3 Faz 0 sınırlaması (açıkça kaydedilmiştir) ​

Pilotta gerçekte olan şudur: verifier, credential'daki family_name, given_name ve birth_date alanlarını, adayın ayrıca sunduğu bir kimlik belgesiyle karşılaştırır.

Bu, kriptografik değil prosedürel bir eşleştirmedir ve zayıftır. Ancak bugün kâğıt diplomayla yapılanın birebir aynısıdır — yani Tamga bu konuda bir gerileme getirmez, sadece beklenen iyileşmeyi Faz 1'e erteler.

Bu sınırlama pilot katılımcılarına (üniversite ve verifier) açıkça bildirilmelidir. → PM-GTM-0001 iş kalemi.

1.2.4 Kimlik numarasının eklenmemesinin gerekçesi ​

Yukarıdakinden çıkan sonuç: kimlik numarası eklemek bu problemi çözmezdi. Sahte sunum yapan kişinin elinde belgenin sahibinin kimlik numarası da olurdu; prosedürel eşleştirme aynı kalırdı.

Buna karşılık kimlik numarası eklemenin kesin bir maliyeti vardır: ağ genelinde kalıcı ve benzersiz bir korelasyon anahtarı yaratır. Farklı issuer'lardan alınmış belgeler, farklı verifier'lara yapılmış sunumlar, aynı numara üzerinden birleştirilebilir hâle gelir.

Sıfır fayda, kesin maliyet → alan şemada yoktur.

İhtiyaç duyulan istisnai senaryolar (resmî denklik işlemi, kamu istihdamı) için ayrı bir NATIONAL şema yazılır — tr/edu/... — ve orada alan sd: always olur.

2. TamgaStudentCredential ​

2.1 Tasarım kararları ​

KonuKararGerekçe
ÖmürEn fazla 90 gün (exp zorunlu) — tavan, sabit değilÖğrencilik durumu değişkendir
Status listKullanılmazADR-0008 Alt. C — kısa ömür iptalin yerine geçer
Issuer assuranceI2 asgariPM-ASSUR-0001
TazelikVerifier politikası belirler — §2.1.2Risk seviyesi verifier'a göre değişir
YenilemeÖğrenci istediğinde; batch ileOtomatik yenileme yok (takip yüzeyi)

Status list neden yok: 90 günlük bir belgede iptal mekanizması işletmek, kazandırdığından çok maliyet getirir. Buna karşılık her öğrenci için bir status index tutmak, issuer'a kalıcı operasyon yükü ve bir korelasyon yüzeyi ekler.

2.1.1 Bayat belge açığı (kabul edilmiş ve yönetilen risk) ​

Kısa ömrün iptalin yerine geçmesi bedelsiz değildir. Bir öğrenci belgeyi aldıktan bir gün sonra kaydını sildirirse, elinde 89 gün daha geçerli bir "aktif öğrenciyim" belgesi kalır. Doğrulama zincirinin hiçbir adımı bunu yakalamaz.

Etkisi kullanım senaryosuna göre değişir:

SenaryoBayat belge riski
Öğrenci indirimi (sinema, ulaşım, yazılım lisansı)Düşük — mali kayıp sınırlı
Kütüphane/kampüs erişimiDüşük — fiziksel kontrol var
Sınav başvurusu, bursOrta
Öğrenci vizesi, ikamet izniYüksek

Bu şema NETWORK katmanındadır ve uzun ömürlüdür; bugün sinema indirimi için kullanılan tip yarın ikamet izni için kullanılabilir. Çözüm status list eklemek değil, tazeliği verifier'a taşımaktır.

2.1.2 Verifier tazelik politikası (mekanizma) ​

default_ttl_days: 90 bir tavandır. Issuer daha kısa exp verebilir ve yüksek riskli senaryolarda vermelidir.

Verifier tarafında mekanizma şudur: sunum isteğinde azami iat yaşı belirtilir.

"Son 7 gün içinde ihraç edilmiş bir StudentCredential istiyorum."

Cüzdan bu koşulu sağlayan bir belge taşımıyorsa, kullanıcıyı issuer'dan yeni belge almaya yönlendirir. İptal altyapısı gerekmez; tazelik gereksinimi riski üstlenen tarafta tanımlanır.

Önerilen eşikler (SPEC-PROTO-0002'de normatifleşecek):

RiskAzami iat yaşı
Düşük (indirim)90 gün
Orta (burs, sınav)14 gün
Yüksek (resmî işlem)24 saat – 7 gün

2.1.3 Batch issuance (mahremiyet dengelemesi) ​

§2.1.2'nin bedeli, sık yenilemedir. Cüzdan her tazelik ihtiyacında issuer'a gidiyorsa, üniversite "bu kişi belgesini ne sıklıkla kullanıyor" sinyalini düzenli alır — sessiz bir takip kanalı.

Çözüm batch issuance'tır: cüzdan tek bir ihraç oturumunda birden çok (öneri: 10–12) belge alır, her sunumda farklı bir tanesini harcar. Üniversite yalnızca toplu alım anını görür, tekil kullanımları görmez.

Batch issuance OpenID4VCI'nin desteklediği bir özelliktir; protokol ayrıntısı SPEC-PROTO-0001'de tanımlanacaktır.

Otomatik yenileme yine yoktur. Batch alımı kullanıcı eylemiyle başlar; cüzdan arka planda kendiliğinden yenileme yapmaz.

2.2 Claim tablosu ​

ClaimTipZorunlusdAçıklama
student_statusenum✓allowedACTIVE | ON_LEAVE — §2.2.1
enrollment_yearinteger✓allowedKayıt yılı
study_levelinteger (EQF)✓allowed5–8
programme_titleLangString✓allowedProgram adı
isced_f_codestring✓allowedISCED-F 2013, 2–4 hane — §6.4
faculty_nameLangString—allowedFakülte
expected_graduation_yearinteger—allowedTahmini
is_enrolledboolean✓allowedTüretilmiş — §2.3

2.2.1 student_status neden GRADUATED içermez ​

Bu şemanın 1.0.0 taslağında enum ACTIVE | ON_LEAVE | GRADUATED idi. GRADUATED kaldırılmıştır.

Gerekçe: mezuniyeti kanıtlayan belge TamgaDiplomaCredential'dır. Aynı olguyu iki tipte temsil etmek PM-SCHEMA-0001 Zafiyet 2'nin (anlam parçalanması) şema içi hâlidir — verifier "hangisine bakayım" sorusuyla kalır.

Ayrıca yapısal olarak tutarsızdı: GRADUATED durumundaki bir kişi 90 gün sonra belgeyi yenileyemez, çünkü artık o kurumun öğrencisi değildir. Yani kısa ömürlü bir tipte kalıcı bir olguyu taşıyordu.

Mezunun "bu kurumda okudum" kanıtına ihtiyacı varsa (diploma almadan ayrılmış olabilir), bu ayrı bir tiptir — AttendanceCredential, pilot kapsamı dışında.

2.3 Türetilmiş claim — is_enrolled ​

RS-SCHEMA-0001 §4'teki age_over_NN deseninin uygulaması.

is_enrolled = (student_status == "ACTIVE")

Neden ayrı bir claim: Öğrenci indirimi isteyen bir sinema, üniversitesini, bölümünü ve kayıt yılını bilmek zorunda değildir. Tek ihtiyacı "şu an öğrenci mi" bilgisidir. Ayrı bir boolean claim olduğu için öğrenci yalnızca onu açıklayabilir; diğer alanlar disclosure olarak hiç sunulmaz.

Bu, seçici açıklamanın en somut kazanımıdır ve pilotu anlatırken en kolay gösterilen şeydir.

2.4 JSON Schema ​

json
{
  "$schema": "https://json-schema.org/draft/2020-12/schema",
  "$id": "https://schemas.tamga.network/v1/edu/StudentCredential/1.0.0/schema.json",
  "title": "TamgaStudentCredential",
  "type": "object",
  "required": [
    "iss", "vct", "iat", "exp", "cnf",
    "family_name", "given_name", "birth_date",
    "awarding_body_name", "awarding_body_id", "awarding_body_country",
    "student_status", "enrollment_year", "study_level",
    "programme_title", "isced_f_code", "is_enrolled"
  ],
  "properties": {
    "iss":   { "type": "string", "format": "uri" },
    "vct":   { "const": "urn:tamga:edu:StudentCredential:1" },
    "iat":   { "type": "integer" },
    "exp":   { "type": "integer" },
    "cnf":   { "type": "object" },

    "family_name": { "type": "string", "minLength": 1, "maxLength": 200 },
    "given_name":  { "type": "string", "minLength": 1, "maxLength": 200 },
    "birth_date":  { "$ref": "../../../core/TamgaBaseCredential/1.0.0/schema.json#/$defs/DateOnly" },

    "awarding_body_name":    { "$ref": "../../../core/TamgaBaseCredential/1.0.0/schema.json#/$defs/LangString" },
    "awarding_body_id":      { "type": "string", "minLength": 1, "maxLength": 64 },
    "awarding_body_country": { "type": "string", "pattern": "^[A-Z]{2}$" },

    "student_status": { "enum": ["ACTIVE", "ON_LEAVE"] },
    "enrollment_year": { "type": "integer", "minimum": 1900, "maximum": 2200 },
    "study_level": { "type": "integer", "minimum": 5, "maximum": 8 },
    "programme_title": { "$ref": "../../../core/TamgaBaseCredential/1.0.0/schema.json#/$defs/LangString" },
    "isced_f_code": { "type": "string", "pattern": "^[0-9]{2,4}$" },
    "faculty_name": { "$ref": "../../../core/TamgaBaseCredential/1.0.0/schema.json#/$defs/LangString" },
    "expected_graduation_year": { "type": "integer", "minimum": 1900, "maximum": 2200 },

    "is_enrolled": { "type": "boolean" }
  },
  "additionalProperties": false
}

additionalProperties: false bilinçlidir. Issuer'ın şemaya olmayan alan eklemesi engellenir; ihtiyaç varsa MINOR sürüm çıkarılır. Serbest bırakmak, PM-SCHEMA-0001 Zafiyet 2'yi (anlam parçalanması) arka kapıdan geri getirir.

2.5 Örnek payload (disclosure öncesi) ​

json
{
  "iss": "https://issuer.bilgi.edu.tr",
  "vct": "urn:tamga:edu:StudentCredential:1",
  "vct#integrity": "sha256-9Kf2rT8xQm1vB4nL7wZpYc3JdHs0EaXu6GiOoN5RbMk=",
  "iat": 1789000000,
  "exp": 1796776000,
  "cnf": { "jwk": { "kty": "EC", "crv": "P-256", "x": "...", "y": "..." } },

  "family_name": "Yılmaz",
  "given_name": "Ayşe",
  "birth_date": "2003-04-17",

  "awarding_body_name": {
    "tr-TR": "İstanbul Bilgi Üniversitesi",
    "en-US": "Istanbul Bilgi University"
  },
  "awarding_body_id": "TR-YOK-038",
  "awarding_body_country": "TR",

  "student_status": "ACTIVE",
  "enrollment_year": 2022,
  "study_level": 6,
  "programme_title": {
    "tr-TR": "Bilgisayar Mühendisliği",
    "en-US": "Computer Engineering"
  },
  "isced_f_code": "0613",
  "faculty_name": { "tr-TR": "Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi" },
  "expected_graduation_year": 2026,

  "is_enrolled": true
}

Sinema senaryosunda öğrencinin sunduğu tek disclosure is_enrolled'dur. Kalan tüm alanlar _sd dizisinde hash olarak kalır; sinema family_name'i bile görmez.

3. TamgaDiplomaCredential ​

3.1 Tasarım kararları ​

KonuKararGerekçe
ÖmürSüresiz (exp yok)Diploma kalıcıdır
Status listKullanılırADR-0008 — iptal gerçek bir ihtiyaç
Issuer assuranceI2 asgariPM-ASSUR-0001
Holder assuranceİhraç anında T2 asgari önerilirSPEC-CRED-0001 §3

exp neden yok: Diplomanın son kullanma tarihi yoktur. Yenilenmesi gerekmez ve yenileme zorunluluğu koymak, mezunu ömür boyu üniversiteye bağımlı kılar.

Status list neden var: Diploma iptali nadir ama gerçektir — intihal tespiti, sahte belge ile kayıt, disiplin kararı. Öğrenci belgesinden farkı, kısa ömrün iptalin yerine geçememesidir.

3.2 Claim tablosu ​

ClaimTipZorunlusdELM karşılığı
qualification_titleLangString✓allowedQualification.title
eqf_levelinteger✓allowedQualification.EQFLevel
nqf_levelstring—allowedQualification.NQFLevel (TYÇ)
isced_f_codestring✓allowedQualification.ISCEDFCode
awarding_dateDateOnly✓allowedAwardingProcess.awardingDate
awarding_body_nameLangString✓allowedOrganisation.legalName
mode_of_studyenum—allowedLearningAchievement.mode
credit_pointsnumber—allowedLearningAchievement.creditReceived (ECTS)
gradestring—alwaysAssessment.grade
grading_schemeLangString—allowedAssessment.gradingScheme
thesis_titleLangString—alwaysLearningAchievement.title
is_graduateboolean✓allowedtüretilmiş
graduated_beforeinteger—allowedtüretilmiş
statusobject✓never— (ADR-0008)

3.3 Not (grade) neden sd: always ​

Bu, şemanın en önemli tasarım kararıdır.

Bir işveren "mezun mu" sorusunu sorar; "kaçla mezun" sorusunu sormaya çoğu durumda hakkı yoktur ve pratikte de ihtiyacı yoktur. Notu sd: always yapmak, issuer'ın onu zorunlu olarak seçici-açıklanabilir yapmasını sağlar — yani mezun, diplomayı notunu göstermeden sunabilir.

Kâğıt diplomada bu mümkün değildir: belgeyi verirsin, üstündeki her şey görünür. Tamga'nın somut üstünlüğü budur ve şema seviyesinde zorlanmazsa gerçekleşmez.

Aynı mantık thesis_title için de geçerlidir: tez başlığı, kişinin ilgi alanı ve bazen siyasi/dinî görüşü hakkında bilgi taşıyabilir.

3.4 Türetilmiş claim'ler ​

is_graduate — her zaman true. Diplomanın varlığı mezuniyeti ima eder; ama ayrı bir claim olması, mezunun yalnızca bunu açıklayabilmesini sağlar. Bir işveren "diploması var mı" kontrolünde is_graduate + awarding_body_name görür; program, not, tarih hiç açılmaz.

graduated_before — bir yıl değeri. awarding_date'in yılından türetilir. "2020'den önce mezun" gibi kıdem koşullarını, tam mezuniyet tarihini açıklamadan kanıtlar. age_over_NN deseninin doğrudan uygulaması.

Issuer bu alanı her zaman doldurur; hangi eşiklerde üretileceği tamga.derived_claims içinde tanımlıdır.

3.5 JSON Schema ​

json
{
  "$schema": "https://json-schema.org/draft/2020-12/schema",
  "$id": "https://schemas.tamga.network/v1/edu/DiplomaCredential/1.0.0/schema.json",
  "title": "TamgaDiplomaCredential",
  "type": "object",
  "required": [
    "iss", "vct", "iat", "cnf", "status",
    "family_name", "given_name", "birth_date",
    "awarding_body_name", "awarding_body_id", "awarding_body_country",
    "qualification_title", "eqf_level", "isced_f_code", "awarding_date",
    "is_graduate"
  ],
  "properties": {
    "iss": { "type": "string", "format": "uri" },
    "vct": { "const": "urn:tamga:edu:DiplomaCredential:1" },
    "iat": { "type": "integer" },
    "cnf": { "type": "object" },
    "status": {
      "type": "object",
      "required": ["status_list"],
      "properties": {
        "status_list": {
          "type": "object",
          "required": ["idx", "uri"],
          "properties": {
            "idx": { "type": "integer", "minimum": 0 },
            "uri": { "type": "string", "format": "uri" }
          }
        }
      }
    },

    "family_name": { "type": "string", "minLength": 1, "maxLength": 200 },
    "given_name":  { "type": "string", "minLength": 1, "maxLength": 200 },
    "birth_date":  { "$ref": "../../../core/TamgaBaseCredential/1.0.0/schema.json#/$defs/DateOnly" },

    "awarding_body_name":    { "$ref": "../../../core/TamgaBaseCredential/1.0.0/schema.json#/$defs/LangString" },
    "awarding_body_id":      { "type": "string", "minLength": 1, "maxLength": 64 },
    "awarding_body_country": { "type": "string", "pattern": "^[A-Z]{2}$" },

    "qualification_title": { "$ref": "../../../core/TamgaBaseCredential/1.0.0/schema.json#/$defs/LangString" },
    "eqf_level":  { "type": "integer", "minimum": 5, "maximum": 8 },
    "nqf_level":  { "type": "string", "maxLength": 16 },
    "isced_f_code": { "type": "string", "pattern": "^[0-9]{2,4}$" },
    "awarding_date": { "$ref": "../../../core/TamgaBaseCredential/1.0.0/schema.json#/$defs/DateOnly" },

    "mode_of_study": { "enum": ["FULL_TIME", "PART_TIME", "DISTANCE", "BLENDED"] },
    "credit_points": { "type": "number", "minimum": 0, "maximum": 1000 },
    "grade": { "type": "string", "maxLength": 32 },
    "grading_scheme": { "$ref": "../../../core/TamgaBaseCredential/1.0.0/schema.json#/$defs/LangString" },
    "thesis_title": { "$ref": "../../../core/TamgaBaseCredential/1.0.0/schema.json#/$defs/LangString" },

    "is_graduate": { "const": true },
    "graduated_before": { "type": "integer", "minimum": 1900, "maximum": 2200 }
  },
  "additionalProperties": false
}

3.6 Örnek payload (disclosure öncesi) ​

json
{
  "iss": "https://issuer.bilgi.edu.tr",
  "vct": "urn:tamga:edu:DiplomaCredential:1",
  "vct#integrity": "sha256-3Qm2pV7yLx0KcW9tRfBnEsA4ZhUgJd1MoI6TvXbCqNw=",
  "iat": 1789000000,
  "cnf": { "jwk": { "kty": "EC", "crv": "P-256", "x": "...", "y": "..." } },
  "status": {
    "status_list": {
      "idx": 48213,
      "uri": "https://status.bilgi.edu.tr/v1/sl/7f3a9c21"
    }
  },

  "family_name": "Yılmaz",
  "given_name": "Ayşe",
  "birth_date": "2003-04-17",

  "awarding_body_name": {
    "tr-TR": "İstanbul Bilgi Üniversitesi",
    "en-US": "Istanbul Bilgi University"
  },
  "awarding_body_id": "TR-YOK-038",
  "awarding_body_country": "TR",

  "qualification_title": {
    "tr-TR": "Bilgisayar Mühendisliği Lisans Diploması",
    "en-US": "Bachelor of Science in Computer Engineering"
  },
  "eqf_level": 6,
  "nqf_level": "TYC-6",
  "isced_f_code": "0613",
  "awarding_date": "2026-06-30",

  "mode_of_study": "FULL_TIME",
  "credit_points": 240,
  "grade": "3.42",
  "grading_scheme": { "tr-TR": "4'lük sistem" },
  "thesis_title": { "tr-TR": "Federated Learning ile Gizlilik Korumalı Model Eğitimi" },

  "is_graduate": true,
  "graduated_before": 2027
}

3.7 İşveren senaryosu — ne açılır, ne açılmaz ​

Ayşe bir işverene başvuruyor. İşveren bir lisans diploması arıyor.

AlanAçılır mıNeden
is_graduate✓Sorunun kendisi
qualification_title✓Hangi alan
eqf_level✓Seviye — makine okunur
isced_f_code✓Alan kodu — uluslararası tanınır
awarding_body_name✓Hangi kurum
awarding_date✓Kıdem hesabı
family_name, given_name✓Başvuru zaten isimli
birth_date✗Yaş ayrımcılığı yüzeyi
grade✗İşverenin ihtiyacı yok
thesis_title✗Görüş/ilgi alanı sızdırır
credit_points, mode_of_study✗İlgisiz

Sunulan SD-JWT'de yalnızca ilk yedi alan disclosure olarak yer alır. Kalanlar _sd içinde hash olarak kalır ve işveren varlıklarını bile ayırt edemez — disclosure sayısı sabit olmadığı için hangi alanların gizlendiği de belli olmaz.

Verifier'ın bu alanları isteme yetkisi ayrıca RelyingPartyRegistry scope'u ile sınırlanır (SPEC-BC-0001 §4).

4. ELM Eşleme Tablosu (Normatif) ​

RS-SCHEMA-0001 §9 gereği zorunlu. Bu tablo olmadan şema "standart hizalı görünen ama olmayan" bir şemadır.

4.1 DiplomaCredential ↔ ELM v3 ​

Tamga claimELM v3 yoluOBv3 karşılığı
family_namecredentialSubject.familyNamecredentialSubject.identifier
given_namecredentialSubject.givenName—
birth_datecredentialSubject.dateOfBirth—
qualification_titlehasClaim.specifiedBy.titleachievement.name
eqf_levelhasClaim.specifiedBy.EQFLevelachievement.alignment[].targetCode
nqf_levelhasClaim.specifiedBy.NQFLevel—
isced_f_codehasClaim.specifiedBy.ISCEDFCodeachievement.alignment[].targetCode
awarding_datehasClaim.awardedBy.awardingDateissuanceDate
awarding_body_namehasClaim.awardedBy.awardingBody.legalNameissuer.name
awarding_body_idhasClaim.awardedBy.awardingBody.identifierissuer.id
credit_pointshasClaim.creditReceived.pointachievement.creditsAvailable
mode_of_studyhasClaim.mode—
gradehasClaim.provenBy.graderesult[].value
grading_schemehasClaim.provenBy.gradingSchemeresultDescription
thesis_titlehasClaim.titleachievement.description
is_graduate(türetilmiş — ELM karşılığı yok)—
graduated_before(türetilmiş — ELM karşılığı yok)—

4.2 Düzleştirme kuralı doğrulaması ​

RS-SCHEMA-0001 §9 "iki seviyeden derin gitme" kuralı bu şemada tutuyor: ELM'de dört seviye derinlikte olan hasClaim.awardedBy.awardingBody.legalName, Tamga'da tek düzey awarding_body_name claim'idir.

4.3 Dışa aktarım ​

mapping.json dosyası (SPEC-SCHEMA-0001 §1.3) bu tabloyu makine okunur biçimde taşır. Bir Tamga diplomasının EDC'ye (Europass) dışa aktarılması bu dosyayla yapılır.

Kayıp uyarısı: Türetilmiş claim'lerin (is_graduate, graduated_before) ELM karşılığı yoktur; dışa aktarımda düşerler. Bu bir hata değil, beklenen davranıştır — türetilmiş claim'ler Tamga'nın mahremiyet katmanına aittir.

5. Type Metadata Dokümanları ​

5.1 StudentCredential ​

json
{
  "vct": "urn:tamga:edu:StudentCredential:1",
  "name": "Tamga Student Credential",
  "description": "Bir yükseköğretim kurumundaki öğrencilik durumunu kanıtlar.",
  "extends": "urn:tamga:core:TamgaBaseCredential:1",
  "extends#integrity": "sha256-Yr9kL2mQ...",
  "schema_uri": "https://schemas.tamga.network/v1/edu/StudentCredential/1.0.0/schema.json",
  "schema_uri#integrity": "sha256-Bn7xW4pT...",
  "display": [
    { "lang": "tr-TR", "name": "Öğrenci Belgesi", "description": "Öğrencilik durumu" },
    { "lang": "en-US", "name": "Student Certificate", "description": "Proof of enrolment" }
  ],
  "claims": [
    { "path": ["birth_date"],    "sd": "always" },
    { "path": ["family_name"],   "sd": "always" },
    { "path": ["given_name"],    "sd": "always" },
    { "path": ["is_enrolled"],   "sd": "allowed",
      "display": [{ "lang": "tr-TR", "label": "Aktif öğrenci" }] },
    { "path": ["programme_title"], "sd": "allowed",
      "display": [{ "lang": "tr-TR", "label": "Program" }] }
  ],
  "tamga": {
    "tier": "NETWORK",
    "issuer_categories": ["EDUCATION"],
    "default_ttl_days": 90,
    "uses_status_list": false,
    "min_issuer_assurance": "I2",
    "derived_claims": ["is_enrolled"],
    "elm_profile": "ELM-3.3/LearningAchievement",
    "status": "ACTIVE"
  }
}

5.2 DiplomaCredential ​

json
{
  "vct": "urn:tamga:edu:DiplomaCredential:1",
  "name": "Tamga Diploma Credential",
  "description": "Bir yükseköğretim kurumunun verdiği mezuniyet belgesi.",
  "extends": "urn:tamga:core:TamgaBaseCredential:1",
  "extends#integrity": "sha256-Yr9kL2mQ...",
  "schema_uri": "https://schemas.tamga.network/v1/edu/DiplomaCredential/1.0.0/schema.json",
  "schema_uri#integrity": "sha256-3Qm2pV7y...",
  "display": [
    { "lang": "tr-TR", "name": "Diploma", "description": "Yükseköğretim mezuniyet belgesi" },
    { "lang": "en-US", "name": "Diploma", "description": "Higher education degree" }
  ],
  "claims": [
    { "path": ["birth_date"],   "sd": "always" },
    { "path": ["grade"],        "sd": "always",
      "display": [{ "lang": "tr-TR", "label": "Not ortalaması" }] },
    { "path": ["thesis_title"], "sd": "always" },
    { "path": ["is_graduate"],  "sd": "allowed",
      "display": [{ "lang": "tr-TR", "label": "Mezun" }] },
    { "path": ["eqf_level"],    "sd": "allowed",
      "display": [{ "lang": "tr-TR", "label": "Yeterlilik seviyesi (EQF)" }] },
    { "path": ["status"],       "sd": "never" }
  ],
  "tamga": {
    "tier": "NETWORK",
    "issuer_categories": ["EDUCATION"],
    "default_ttl_days": null,
    "uses_status_list": true,
    "min_issuer_assurance": "I2",
    "derived_claims": ["is_graduate", "graduated_before"],
    "elm_profile": "ELM-3.3/Qualification",
    "status": "ACTIVE"
  }
}

6. OBS Entegrasyon Eşlemesi ​

Pilotun en kırılgan noktası, üniversitenin öğrenci bilgi sisteminden veri çekmektir. Bu bölüm, issuer servisinin (ARCH-0003) ihtiyaç duyduğu asgari alan setini tanımlar.

6.1 StudentCredential için gereken OBS alanları ​

Tamga claimTipik OBS alanıNot
family_name, given_nameÖğrenci ad/soyad—
birth_dateDoğum tarihi—
student_statusKayıt durumuOBS enum'u ACTIVE/ON_LEAVE'e eşlenmeli
enrollment_yearKayıt yılıÖğrenci numarasından türetilebilir
study_levelProgram türü → EQF§6.3 eşleme
programme_titleProgram adıİngilizcesi de gerekir
isced_f_code—OBS'de yok; ulusal YÖK tablosundan türetilir — §6.4
faculty_nameFakülte—

6.2 DiplomaCredential için ek alanlar ​

qualification_title, awarding_date (mezuniyet kararı tarihi), credit_points (toplam AKTS), grade (mezuniyet ortalaması), grading_scheme, thesis_title (varsa).

6.3 Program türü → EQF eşlemesi (Türkiye) ​

ProgramEQFTYÇ
Ön lisans5TYC-5
Lisans6TYC-6
Yüksek lisans7TYC-7
Doktora8TYC-8

6.4 ISCED-F kodu — ulusal sınıflandırmanın devralınması ​

ISCED-F kodu üniversitelerin OBS'lerinde alan olarak genellikle bulunmaz. Ancak bu, kodun üretilemeyeceği anlamına gelmez — çünkü eşleme işi Türkiye'de ulusal düzeyde zaten yapılmıştır.

6.4.1 Mevcut ulusal kaynak ​

YÖK, 2020'de yükseköğretim sistemindeki benzer içerikli veya benzer isimli tüm aktif, pasif ve kapanan önlisans ve lisans programlarını ISCED-F 2013 sınıflaması referans alınarak bilimsel ölçütlere göre tek isim altında birleştirmiştir. Süreçte 55 üniversiteden 120 akademisyenin katıldığı 17 çalışma komisyonu görev almış, program sayısı yaklaşık 2.230'dan 679'a inmiştir. YÖK'ün uluslararası birimi ayrıca lisans programlarının ISCED-F 2013 sınıflandırmasını içeren bir doküman yayımlamıştır.

Sonuç: iş kalemi "her üniversite kendi tablosunu çıkarır" değil, **"ulusal tablo bir kez içe aktarılır ve doğrulanır"**dır. 200 üniversite aynı işi 200 kez yapmaz.

6.4.2 Uygulama ​

Eşleme tablosu @tamga-network/schemas paketinde sürümlenmiş ağ varlığı olarak tutulur (ARCH-0005):

tr/isced-f-2013-programs.json   # YÖK program adı → ISCED-F kodu

Issuer servisi, OBS'den gelen program adını bu tabloyla eşler. Tabloda bulunmayan program için ihraç durur ve operatöre düşer — sessizce boş veya tahmini kod üretmez.

Kurum bazlı istisna (tabloda olmayan yeni program) overrides dosyasıyla tanımlanır ve o da sürümlenir.

6.4.3 Asıl risk: yanlış kod ​

Kod eksikliği değil, yanlış kod tehlikelidir. Diploma imzalı, değişmez ve kırk yıl yaşayan bir belgedir. Yanlış bir ISCED-F kodunun tek düzeltme yolu belgeyi iptal edip yeniden vermektir; kâğıt diplomadaki gibi bir tashih mümkün değildir.

Azaltma:

  1. Tablo ağ varlığıdır, üniversite başına doğaçlama değil (§6.4.2).
  2. İki kademeli onay: tabloyu üniversitenin öğrenci işleri ve bir Tamga gözden geçireni ilk ihraçtan önce onaylar.
  3. Kademeli kod izni (§6.4.4) — emin olunmayan yerde daha genel kod.
  4. Örnek denetim: ilk 100 belgede kod doğruluğu elle örneklenir.

6.4.4 Kod kademesi — neden 2–4 hane ​

ISCED-F 2013 üç kademelidir: 2 hane geniş alan (10 adet), 3 hane dar alan (29 adet), 4 hane ayrıntılı alan (80 adet).

Şemanın 1.0.0 taslağı ^[0-9]{4}$ ile en ayrıntılı kademeyi zorunlu tutuyordu. 1.1.0'da desen ^[0-9]{2,4}$ olarak gevşetilmiştir.

Gerekçe: ayrıntılı kademede hata olasılığı belirgin biçimde yüksektir ve §6.4.3 gereği hatanın bedeli kalıcıdır. Üniversite emin olmadığı programda 3 haneli dar alan kodu verebilir; Kazakistan'daki bir işveren yine kullanılabilir bir sinyal alır ("mühendislik ve mühendislik meslekleri" düzeyinde). Emin olunan programlarda 4 hane kullanılır.

Kesinlik kaybı vardır; yanlış kod riskinden ucuzdur.

Alanı tamamen opsiyonel yapmak reddedilmiştir — ISCED-F, uluslararası tanınırlığın taşıyıcısıdır (SPEC-SCHEMA-0001 §8.3). Alan düşerse diploma sınır ötesinde okunamayan bir metne dönüşür.

6.4.5 Pilot iş kalemi ​

→ PM-GTM-0001: "YÖK ISCED-F 2013 program sınıflandırmasının içe aktarımı, güncelliğinin teyidi ve pilot üniversitenin program listesiyle karşılaştırılması."

Teyit notu: Kaynak 2020 tarihlidir ve sonrasında güncellenmiş olabilir. Pilot öncesi YÖK'ün güncel yayınından doğrulanmalıdır.

7. Değişmezler ​

#Değişmez
E1Ulusal kimlik numarası bu iki NETWORK şemasında yer almaz (§1.2).
E2grade ve thesis_title her zaman sd: always'tir (§3.3).
E3is_graduate sabit true'dur; false bir diploma anlamsızdır.
E4StudentCredential exp taşır; DiplomaCredential taşımaz.
E5DiplomaCredential status taşır; StudentCredential taşımaz.
E6Her iki şemada additionalProperties: false.
E7isced_f_code her iki şemada zorunludur; 2, 3 veya 4 hane olabilir.
E8Her LangString alanı en az kurumun resmî dilini içerir.
E9StudentCredential.exp - iat ≤ 90 gün (tavan, §2.1.2).
E10Hiçbir NETWORK eğitim şeması ulusal kimlik numarası alanı içermez (§1.2).
E11Eşleme tablosunda karşılığı olmayan program için ihraç durur; tahmini kod üretilmez (§6.4.2).

Güvenlik ve Mahremiyet Notları ​

Disclosure sayısı bir yan kanaldır. Verifier, sunulan disclosure sayısından "kaç alan gizlendi" bilgisini çıkarabilir. Tek başına zararsızdır ama iki sunumun karşılaştırılmasıyla korelasyon üretebilir. Azaltma: cüzdan, aynı verifier'a yapılan tekrar sunumlarda tutarlı bir disclosure seti kullanmalıdır.

Status index korelasyonu. status.status_list.idx her sunumda görünür (sd: never) ve sabittir. Aynı diplomayı iki farklı verifier'a sunan bir mezun, o iki verifier iş birliği yaparsa eşleştirilebilir. Bu bilinen bir SD-JWT sınırıdır; çözümü batch issuance'tır (SPEC-CRED-0001 §5, Faz 2). Pilotta kabul edilen risktir ve pilot katılımcılarına açıkça bildirilmelidir.

Status listesi, gizlenmiş claim'leri sızdırabilir. status bloğu sd: never olduğu için hem idx hem liste URI'si her sunumda görünür. Liste URI'si veya listenin bölünme ölçütü kohort bilgisi taşıyorsa, awarding_date veya programme_title gizlenmiş olsa bile bu bilgiler sızar.

Somut örnek: .../statuslist/edu-2026-a biçimindeki bir URI, mezuniyet yılını doğrudan ele verir — mezun awarding_date'i açıklamamış olsa dahi.

Bu yüzden SPEC-CRED-0003 §6.3 ve §6.4 iki kuralı normatif kılar: liste URI'si opaktır ve listeler yıl/bölüm/kohort ölçütüyle bölünmez. Bu dokümandaki örnekler (§3.6) o kurala uygundur.

birth_date neden sd: always. Doğum tarihi, isimle birleştiğinde yüksek olasılıkla benzersiz bir tanımlayıcıdır. Zorunlu olarak gizlenebilir olması, mezunun onu vermemeyi seçebilmesini garanti eder.

Açık Konular ​

  1. student_status enum'u tüm üye devletlerin eğitim sistemlerini kapsıyor mu? (ON_LEAVE karşılığı her ülkede var mı?) 1b. Batch parti büyüklüğü — KAPANDI (2026-09-09, SPEC-PROTO-0001 §8.3): 10. Öğrenci belgesinde Faz 0'da etkin; diplomada Faz 1'e ertelendi çünkü her kopya ayrı status indeksi tüketiyor (§8.4–8.5). 1c. AttendanceCredential (diploma almadan ayrılanlar için) ne zaman yazılacak? Pilot dışı ama talep gelebilir.
  2. Çift anadal / yandal diploması nasıl temsil edilir — iki ayrı credential mı, tek credential'da dizi mi? Öneri: iki ayrı credential (basitlik). Karar bekliyor.
  3. Yabancı uyruklu mezunun awarding_body_country ile uyruk ilişkisi — şemada uyruk alanı yok, bilinçli. Denklik senaryosunda gerekirse NATIONAL şemaya.
  4. ISCED-F eşleme tablosunun bakımı kimde? Öneri: @tamga-network/schemas paketinde ortak tablo + kurum bazlı geçersiz kılma.

İlgili Dokümanlar ​

SPEC-SCHEMA-0001 · RS-SCHEMA-0001 · ADR-0007 · ADR-0008 · SPEC-CRED-0001 · SPEC-CRED-0002 · SPEC-BC-0001 · PM-ASSUR-0001 · PM-GTM-0001 · ARCH-0003

Durum ​

Draft — 2026-09-09, sürüm 1.2.0. Kapsam bilinçli olarak iki tiple sınırlıdır.

1.0.0 → 1.2.0 değişiklikleri (hepsi taslak aşamasında, yayınlanmamış şema üzerinde — bu yüzden MAJOR değil MINOR):

  1. student_status enum'undan GRADUATED kaldırıldı (§2.2.1).
  2. default_ttl_days tavan olarak yeniden tanımlandı; verifier tazelik politikası (§2.1.2) ve batch issuance (§2.1.3) mekanizma olarak eklendi; bayat belge açığı §2.1.1'de kabul edilmiş risk olarak kaydedildi.
  3. §1.2 yeniden yazıldı. Önceki sürüm cnf'in kimlik eşleştirmesini çözdüğünü ima ediyordu; bu yanlıştı. cnf anahtar kontrolünü kanıtlar, kişi kimliğini değil (§1.2.1). Faz 0 sınırlaması §1.2.3'te açıkça kaydedildi.
  4. isced_f_code deseni ^[0-9]{4}$ → ^[0-9]{2,4}$ (§6.4.4).
  5. §6.4 yeniden yazıldı: YÖK'ün mevcut ulusal ISCED-F 2013 sınıflandırması kaynak alındı; iş kalemi üniversite başına eşlemeden ulusal tablo içe aktarımına indirildi.
  6. §3.6 örneğindeki status list URI'si (edu-2026-a) sızdıran bir desendi — mezuniyet yılını awarding_date gizlenmiş olsa bile ele veriyordu. Opak tanımlayıcıyla değiştirildi ve kural SPEC-CRED-0003 §6.3'te normatifleştirildi. Örneklerdeki #integrity değerleri temsilîdir; gerçek değerler yayın hattında (SPEC-SCHEMA-0001 §6) hesaplanır. ISCED-F kodu 0613 ve YÖK kurum kodu biçimi pilot öncesi saha doğrulaması gerektirir.