Qısaca
Zəncirdəki qeydlərdə kiçik, lakin qalıcı nəticə doğura bilən iki boşluq var idi. Birincisi: qurum bağlananda "ləğv siyahılarını bundan sonra bu qurum dərc edir" məlumatı (xələf) bir dəfə yazılırdı və səhv yazılanda düzəldilə bilmirdi. İkincisi: bir dövlət başqa dövlətin istifadə etmək istədiyi əməliyyat açarını ondan əvvəl öz adına qeyd edərək həmin dövlətin açar təyinatına mane ola bilirdi. Bu qərar hər ikisini bağlayır: xələf sonradan düzəldilə bilir; hər dövlətin açar siyahısı yalnız özünə aiddir. İşləyən zəncir yoxdur (ADR-0009 K4); dəyişiklik mənbədə edilir, zəncir bu versiya ilə qurulur.
Kontekst
- Xələf.
SPEC-BC-0001§3 və I4:REVOKEDqurumun ləğv siyahısını xələfi dərc edir; xələf zənciri bir səviyyəlidir. Xələf yalnızrevokeIssuer/revokeIssuerAt/retireIssuerçağırışında yazılırdı; qurum ləğv edildikdən sonra eyni çağırışAlreadyRevokedilə rədd olunur. Nəticə koddan təsdiqləndi (kontrakt yoxlaması 2026-11-12, tapıntı D4):- səhv kimliklə yazılan xələf daimidir: sələfin siyahılarını səhv qurumun açarları idarə edir;
- xələfsiz ləğvdə siyahılar donur: bağlanan qurumun saxta və ya səhv sənədi artıq ləğv edilə bilmir;
- xələf də sonradan bağlanarsa (zəncir bir səviyyəlidir), sələfin siyahıları yenə donur.
- Nümayəndə açarı.
SPEC-BC-0001N1: "bir açar yalnız bir dövlətə aid ola bilər" (DelegateKeyInUse). Qayda 2026-10-19 təhlükəsizlik turunda, bir dövlətin başqa dövlətin açarını öz siyahısına yazaraq həmin dövlətin səlahiyyətini salmasının (oğurlama) qarşısını almaq üçün qoyulmuşdu; uyğunluq tək qiymətli idi (açar → dövlət). Eyni qayda əks istiqamətdə istifadə oluna bilirdi (tapıntı D5): bir dövlət digərinin nümayəndə təyinatı əməliyyatını görüb eyni açarı əvvəlcə öz siyahısına yazarsa, digərinin əməliyyatı rədd olunur. Açar yaratmaq ucuzdur, lakin maneə hər cəhddə təkrarlana bilər və mane olunan dövlət milli qeydlərinə yaza bilmir. Kontrakt açarın kimdə olduğunu bilə bilməz. - Yoxlayan tərəf kimliyi. Eyni tapıntının digər yarısı (
rpId-nin tutulması) ADR-0075 ilə bağlanıb: əvvəl qeyd edən dövlətin qeydi Governance səsverməsi ilə (2/3) həqiqi sahibinə verilir. Giriş sertifikatının barmaq izi və qapı qrupu kimliyi üçün tutulma yalnız yeni sertifikat və ya kimliklə aşılır; hər ikisi dövlətin öz əlindədir və qeydlər kimin yazdığını göstərir.
Seçimlər
Xələf:
| Seçim | Nə | Nəticə |
|---|---|---|
| (a) Dövlət xələfi sonradan yazır | Ləğv edilmiş qurum üçün xələfi düzəldən, dəyişdirən və ya götürən ayrıca çağırış; qaydalar ləğvdəki ilə eynidir | seçildi |
| (b) İki addımlı təyinat | Xələf qurumun açarı təyinatı qəbul edir | seçilmədi: qurum açarları milli qeydlərə yaza bilmir (R1); hər iki qurum eyni dövlətindir, təsdiq əlavə təminat vermir |
| (c) Xələf zəncirini izləmək | Xələf bağlananda onun xələfi səlahiyyət alır | seçilmədi: səhv yazını düzəltmir; səlahiyyət zənciri uzanır (I4, bir səviyyə) |
Nümayəndə açarı:
| Seçim | Nə | Nəticə |
|---|---|---|
| (a) Dövlət üzrə uyğunluq | Uyğunluq (açar, dövlət) cütü ilə saxlanılır; bir dövlətin siyahısı digərinə toxunmur və ona mane olmur | seçildi |
| (b) Açarın təsdiqi | Təyin olunan açar ayrıca əməliyyatla qəbul edir | seçilmədi: hər nümayəndə üçün əlavə əməliyyat, Governance-da əlavə kod (bayt ehtiyatı azdır); (a) eyni nəticəni daha az kodla verir |
| (c) Heç nə etməmək | Mane olan dövlət zəncirdə görünür; çarə çıxarma səsverməsidir | seçilmədi: mane olunan dövlət səsvermə bitənə qədər qeyd yaza bilmir |
Qərar (2026-11-12)
Xələf üçün (a), nümayəndə açarı üçün (a). Məcburi qaydalar aşağıdakı IS1–IS2 və DK1–DK2-dir.
Dəyişməz qaydalar
| Kod | Qayda |
|---|---|
| IS1 | Ləğv edilmiş (REVOKED) qurumun xələfini yalnız qurumun dövləti sonradan yazır: düzəldir, dəyişdirir və ya götürür (setIssuerSuccessor). Xələf ləğvdəki qaydalara uyğundur: eyni dövlətin həmin anda ACTIVE qurumu, qurumun özü deyil (ADR-0054 NS2); sıfır xələfi götürür. Ləğv edilməmiş qurumda çağırış rədd olunur (IssuerNotRevoked): xələf ləğvlə birlikdə gəlir. |
| IS2 | Xələf yalnız ləğv siyahısını dərc etmə səlahiyyətini müəyyən edir (SPEC-BC-0001 I4); sənədlərin qəbulunu (C1/C2), qurumun status tarixçəsini və ləğv anını dəyişmir. Xələf zənciri bir səviyyədə qalır: xələf bağlanarsa, dövlət yenisini yazır. Hər dəyişiklik zəncirdə hadisə ilə görünür (IssuerSuccessorSet). |
| DK1 | Nümayəndə açarı uyğunluğu dövlət üzrədir. Bir dövlətin nümayəndə siyahısını yazması və ya boşaltması yalnız həmin dövlətin uyğunluğunu dəyişir; başqa dövlətin nümayəndə təyinatına mane ola və səlahiyyətini sala bilməz. DelegateKeyInUse götürülür. |
| DK2 | N1 olduğu kimi qalır: bir dövlətin qeydinə yalnız həmin dövlətin nümayəndəsi yazır. Bir açar bir neçə dövlətin siyahısında ola bilər; hər dövlət öz siyahısına cavabdehdir (başqa dövlətin açarını siyahısına yazan dövlət həmin açara yalnız öz qeydləri üzərində səlahiyyət vermiş olur). Validator ünvanı üçün tək dövlət qaydası (ValidatorInUse) dəyişmir. |
Adlar (açıq ABI; mövcud adlandırma qaydasına görə):
| Yer | Ad |
|---|---|
IssuerRegistry funksiyası | setIssuerSuccessor(bytes32 issuerId, bytes32 successorId) |
IssuerRegistry hadisəsi | IssuerSuccessorSet(bytes32 indexed issuerId, bytes32 successorId) |
IssuerRegistry xətası | IssuerNotRevoked(bytes32 issuerId) |
Governance xətası (götürülən) | DelegateKeyInUse(address key, bytes2 ownerState) |
Nəticələr
IssuerRegistry: yeni funksiya, hadisə və xəta; xələf yoxlaması ləğvlə ortaq daxili funksiyadadır. Yaddaş düzümü dəyişmir. Zəncir indeksləyicisi qurum hadisələrində qeydi yenidən oxuduğu üçün xələf dəyişikliyini əlavə kod olmadan görür.Governance:_delegateToState(açar → dövlət) əvəzinə eyni yuvada_isDelegate(açar → dövlət → bəli/xeyr). İşləyən zəncir olmadığı üçün yaddaş düzümünün əsas xətti bu versiya ilə yenidən yazıldı; yayılmış versiya olsaydı, yuvanın tipi dəyişdirilməz, yeni dəyişən əlavə olunardı.isDelegateOfvədelegateKeysOfimzaları dəyişmir. İcra kodu kiçildi.SPEC-BC-0001N1, §1, §3 və I4 yeniləndi.- Testlər:
contracts/test/review-2026-11-12.test.ts(xələfsiz ləğv, səhv xələfin düzəldilməsi, xələfin bağlanması, qaydalar; əvvəl yazan dövlətin digərinə mane ola bilməməsi, siyahıların bir-birinə toxunmaması),security-round-2026-10-19.test.ts(F-02). - Qalan hədd (bilərəkdən): yoxlayan tərəfin giriş sertifikatının barmaq izi və qapı qrupu kimliyi şəbəkədə təkdir və ilk yazana aiddir. Tutulan dəyərin yerinə yenisi istifadə olunur; domen adı kimliyi üçün yol ADR-0075-dir.
Status
Accepted — 2026-11-12. Layihə rəhbərliyinin təsdiqi ilə (2026-11-12). DECISIONS: D-BC-16. IS1–IS2 və DK1–DK2 məcburidir. Tətbiq: IssuerRegistry.setIssuerSuccessor, Governance.setDelegateKeys (SPEC-BC-0001 versiya qeydləri).