Tamga Docs

Türkçe

English

Türkçe

English

Appearance

Karar Kütüğü (Decisions Register) ​

Bu dosya, Tamga Network'ün TÜM tasarım kararlarının tek merkezidir. 2026-09-03 senkronizasyonunda açık kararların tamamı proje yönetiminin talimatıyla önerilen final cevaplarla kapatıldı. Geriye yalnızca dış bağımlılığı olan (nihai logo, bağımsız kripto denetimi gibi) birkaç madde "uygulama aşamasına bırakıldı" olarak kaldı.

  • İş listesi değildir. Yapılacak işler: STATUS.md (ağ/docs) + ../tamga-web/todos.md (web).
  • Detay ve gerekçe her zaman ilgili dokümandadır (bağlantı verildi); burası karar yüzeyidir.
  • Durum kodları: 🟢 karara bağlandı · ⚪ ilke kararlaştı, sayısal/teknik detay uygulama/denetim aşamasında · 🟡 dış girdiye bağlı (logo, denetim, kaynak metin)

Son güncelleme: 2026-10-01 (ADR-0036 güven federasyonu — D-TRUST-2; ADR-0035 konumlanma — D-GOV-7; ADR-0033 inceleme kodu — D-REVIEW-1; ADR-0034 HAIP istemci kimliği + WIA sub — D-PROTO-2; ADR-0032 sıfır bilgi ispatı — D-ZK-1; ADR-0031 site başına takma ad — D-PRIV-1; ADR-0030 ürün adları — D-NAME-3; ADR-0029 geliştirme evresi şemaları — D-SCHEMA-5; ADR-0027 günlük dışa aktarımı — D-WALLET-2; ADR-0026 kayıt sertifikaları — D-REG-2; ADR-0020 yetkili kaynak — D-SRC-1; ADR-0025 WIA/KA — D-CRED-7; ADR-0023 otomatik yenileme — D-WALLET-1; ADR-0024 kayıt verisi — D-REG-1; ADR-0022 kimlik servisi sınıfı — D-ID-7; ADR-0021 iletişim belgeleri — D-CONTACT-1; önceki 2026-09-26: onay isteği DB-5/6/16/18 + S-10…S-18 kabul — D-PROTO-1, D-CRED-6, D-ASSUR-2; ADR-0013 mdoc çift format — D-CRED-5; önceki: ADR-0012 — D-PROX-1, ADR-0011 — D-ID-6)

0. 2026-09-24 Kararları — Faz B (zincirsiz beta) ve tip kimliği ​

D-BC-6 — Faz B: zincirsiz beta ve zincir başlangıç eşiği 🟢 (2026-09-24) ​

  • KARAR: Faz 0'ın önüne Faz B eklenir: güven çapası, Tamga'nın geçici operatör olarak imzaladığı sürümlü ve hash-zincirli güven listeleri (lotl.jws, tl-<cc>.jws) + saatlik çapa günlüğü (anchors.jsonl) — ETSI TS 119 612 / EUDI modeli. Besu/QBFT zinciri (D-BC-0, değişmez) yalnızca ≥2 bağımsız validator operatörü yazılı kabul verdiğinde kurulur. "Zincire kaydedilir" ifadeleri Faz B'de "çapa günlüğüne kaydedilir" okunur (S1/S4/D8/DP1/N1/GV2/CMP1-2-4 sürüm notları). Geçiş = liste geçmişinin kontratlara replay'i + eşdeğerlik testi.
  • Nerede: ADR-0009 K1–K4, K7; uygulama bu depo (packages/, apps/).

D-GTM-2 — Pilot ön koşulları ve sınırlar bildirimi v2 🟢 (2026-09-24) ​

  • KARAR: Ö1/Ö2 (kontrat derleme, testnet) → Ö1' (liste taahhüt testleri) / Ö2' (trust + schemas siteleri yayında) / Ö8' (issuer anahtarı üniversitede); bildirim v2 (8 madde); ölçüt B10 (iptal ≤ 90 dk), B11. Demo yolu (sahte veri, gerçek kriptografi) pilotun önündedir; demo sapmaları docs/delivery/09-DEMO-KURGU.md §6'da kayıtlıdır.
  • Nerede: ADR-0009 K6; PM-GTM-0001 v2.0.0 (yazılacak, §10).

D-GOV-5 — TDT-first ilkesi 🟢 (2026-09-24) ​

  • KARAR: Faz B'nin hiçbir tanımlayıcısı/rol adı/veri yapısı "Tamga tek operatör" varsayımı taşımaz: LOTL + her TDT üye devleti için ulusal liste slotu (TR aktif; AZ/KZ/KG/UZ rezerve; gözlemciler ayrı), tam ARF rol seti, operator: {Tamga, provisional, on_behalf_of}, "TR National Root CA (provisional operator: Tamga)". Devir yalnızca operator alanını değiştirir; ca_id/issuer_id/vct değişmez. D-GOV-2 tablosuna başlangıç eşiği satırı eklenmiştir.
  • Nerede: ADR-0009 K5.

D-SCHEMA-4 — Tip kimliği URN, metadata katalogdan 🟢 (2026-09-24) ​

  • KARAR: vct = urn:tamga:<domain>:<Type>:<major> (Faz 1 devlet-özel urn:tamga:<cc>:…); Type Metadata katalogdan (metadata_url + content_hash, IETF SD-JWT VC-19 §5.3.2); vct#integrity zorunlu; schemaId = keccak256(vct) aynen; major URN'de, minor/patch yeni metadata_url + hash. schemas.tamga.network katalog/barındırma adresidir, kimlik değildir. D-SCHEMA-1'i süpersede eder.
  • Nerede: ADR-0010 K1–K4, K6–K7.

D-CRED-4 — Tamga EAA kategori sinyali; holder LoA asla credential'da 🟢 (2026-09-24) ​

  • KARAR: Credential'da opsiyonel category claim'i: urn:tamga:eaa:pub (devlet kurumu / authentic source adına, class: PUB), urn:tamga:eaa:qualified (Trust Framework'te akredite I3, class: QUALIFIED); I1–I2 issuer'lar (class: EAA) koymaz. Verifier kayıtla çapraz kontrol eder (yeni adım C4). AB URN'leri (urn:etsi:esi:eaa:eu:*) kullanılmaz. Holder assurance (T0–T3) hiçbir zaman credential'a yazılmaz (PR7 korunur; seviye tipin ön koşuludur).
  • Nerede: ADR-0010 K5; SPEC-CRED-0002 C18, SPEC-API-0001 C4 (yazılacak, §10).

D-NAME-1 — Alan adı şeması 🟢 (2026-09-24, v1.1 aynı gün) ​

  • KARAR (v1.1): Ağ hizmetleri <hizmet>.tamga.network: trust (listeler, çapa günlüğü, anahtarlar), schemas (katalog; çoğul, bir katalogdur), wallet, verify. Kurum hizmetleri tek hizmet, çok kiracı, yol tabanlı: issuer.tamga.network/{slug} (OpenID4VCI; metadata RFC 8414 kuralıyla /.well-known/openid-credential-issuer/{slug}), portal.tamga.network/{slug} → console.tamga.network (v1.2, 2026-09-28, ADR-0019), status.tamga.network/{opak-id} (kurumu kodlamaz, S8). Kurum kendi alan adını isterse liste kaydındaki issuer_url/status_list_base değişir; kod ve issuer_id değişmez. Kök parmak izi tamga.network/trust-anchor; geliştirme *.dev.tamga.network; demo.tamga.network tamga-demo'da kalır. Slug: küçük harf ASCII, tire. v1.0'daki <hizmet>.<kurum>.tamga.network (kurum başına alt alan adı) proje yönetiminin isteğiyle geri çekildi: gereksiz DNS/TLS/dağıtım yükü; kurum başına kod yok, çok kiracılı tek uygulama.
  • Nerede: docs/delivery/10-ALAN-ADLARI.md; SPEC-SCHEMA-0001 v2'de schema. → schemas..

D-GOV-6 — Çerçeve belge seti (Tamga ARF · Trust Framework · Rulebook · Attestation Rulebook'lar) 🟢 (2026-09-24; DB-12) ​

  • KARAR: Dışa dönük çerçeve belgeleri docs/framework/ altında ayrı bir Framework katmanıdır (FW-<DOMAIN>-<N>; DOCUMENTATION-STANDARD v1.1.0). Set: FW-ARF-0001 (mimari ve referans çerçevesi), FW-TF-0001 (yönetişim — WB 5 katman: strateji · teknoloji · şema kuralları · uyum · sözleşmeler; devir planı), FW-RB-0001 (rol bazlı bağlayıcı kurallar RB-*), FW-RB-0002 (eğitim attestation rulebook'u). Çerçeve belgeleri karar üretmez, derler: her kural bir ADR/SPEC/PM/INVARIANTS koduna atıflıdır; bir ADR kabul edildiğinde etkilenen FW belgesi aynı oturumda güncellenir. Kabulle birlikte FW-TF-0001 §9'daki yedi ÖNERİ maddesi (hibrit uyum rejimi I3 ex ante / I2 ex post; ISO 17000 rol eşlemesi; sorumluluk tahsisi tablosu; yaptırım merdiveni ve SLA sayıları; KVKK şikâyet akışı; hukuki inceleme kapısı; yargı yeri) v0.1 çerçeve kuralı olarak yürürlüktedir; sayısal değerler pilot verisiyle FW CHANGELOG üzerinden revize edilir (ADR gerekmez). Yayın: docs.tamga.network, Türkçe kanonik, İngilizce v0.2 → arf.tamga.network, İngilizce + Türkçe (D-DOCS-1, ADR-0018); CC BY 4.0.
  • Nerede: docs/framework/README.md; onay kaydı operatörün arşivinde.

D-ID-6 — Tamga geçici kimlik attestation sağlayıcısı 🟢 (2026-09-25; ADR-0011) ​

  • KARAR: Devlet tarafından atanmış PID sağlayıcısı bulunana kadar Tamga, id.tamga.network üzerinde uzaktan kimlik doğrulama (Didit: belge + canlılık + yüz; ileride NFC) ile doğruladığı kişilere kendi imzaladığı urn:tamga:id:IdentityAttestation:1 belgesini verir. Bu bir EAA'dır, PID değildir (TL8 korunur; pid_providers[] boş; devlet PID'i gelince successor ile süpersede). Claim seti: ad, soyad, doğum tarihi, uyruk, TCKN (seçici açıklamalı, yalnızca yetkili kapsama), belge türü, belge no hash'i, document_chip_verified (NFC olgu; LoA claim'i yok — PR7), verification_method; geçerlilik 2 yıl; status list. Kimlik ispatı entegrasyonu yalnızca bu serviste (IDP3 yeniden ifade edildi; kurum issuer'ları, cüzdan ve verifier IDV sağlayıcısıyla konuşmaz). Kurumlar belge ihracında bu attestation'ı sunum olarak alır (OpenID4VCI authorization code + PAR + PKCE, istemci kimliği WUA; satır içi OpenID4VP) ve kayıtlarıyla TCKN + doğum tarihi ile eşler; OBS QR / e-posta yolları paralel kalır. Tamga kimlik ispatı verisi için KVKK veri sorumlusudur: aydınlatma + açık rıza /authorize sayfasında; görüntü/selfie Tamga'da saklanmaz; kayıt = opak subject_ref, belge no hash'i, süre, status idx'leri. "Tamga hiçbir kişisel veri görmez" ifadesi daraltıldı: kimlik ispatı verisini görür, belge içeriğini görmez.
  • Nerede: ADR-0011; SPEC-PROTO-0001 v1.2.0 §11.2 (PR13–PR15); SPEC-ID-0003 v0.2.0 §9 (IDP3', IDP9–IDP11); SPEC-TRUST-0001 v1.0.1 (TL8); FW-TF-0001 §3.6; FW-RB-0001 §4.5; docs/delivery/18. Kod: tamga-platform/apps/id, @tamga-network/issuer authcode, @tamga-network/wallet-core authcode/directory, apps/wallet (kimlik doğrula, kurum ara, satır içi sunum), kurum issuer'ı /par /authorize /vp/response /token. Demo: FAKE IDV (sapma S-15); gerçek Didit API anahtarı .env.

D-PROX-1 — Yakın alan sunumu: cüzdan QR gösterir; köprü yollar B/C, hedef ISO 18013-5 🟢 (2026-09-25; ADR-0012) ​

  • KARAR: Uzak sunum (A, OpenID4VP cross-device) yanında iki köprü yakın alan yolu: B geçiş kartı — kayıtlı RP'ye bir kez standart sunumla kayıt (pass_grant), sonra cüzdan kopya anahtarıyla imzalı, kişisel veri içermeyen, 60 s ömürlü tamga-pass+jwt jetonunu QR olarak gösterir; terminal çevrim dışı doğrular (anahtar, aud, exp, jti tekrar listesi; kapılar arası liste çevrim içi paylaşılır). C yüz yüze kontrol — cüzdanın gösterdiği kısa ömürlü request_uri ile kontrol edenin Verifier uygulaması standart OpenID4VP isteğini başlatır. Hedef Faz 1: ISO/IEC 18013-5 (mdoc + BLE, gerçek derleme); "Göster" ekranı sabit, yalnızca taşıma değişir; jeton biçimleri sürümlü ve emekliye ayrılabilir. Tek kullanımlık attestation: 1 kopya/koltuk + exp + status biti + kapılar arası ortak kullanıldı listesi (S6 korunur). RP kaydına terminal_groups[]. İlke: nonce'u ikna olmak isteyen taraf üretir. Geçişte PIN sorulmaz: süreli ve kapsamlı rıza (S-16; WL11 istisnası, WL12–WL14 ile sınırlı). Kurumsal temsil yetkisi (K6) ayrı ADR'ye ertelendi.
  • Nerede: ADR-0012; SPEC-WALLET-0001 WL12–WL14; SPEC-API-0001 AP13; FW-TF-0001 §3.7; 09-DEMO-KURGU S-16/sahne 12; 08-BACKLOG D9.

D-CRED-5 — Kimlik attestation'ı çift format: SD-JWT VC + ISO/IEC 18013-5 mdoc 🟢 (2026-09-26; ADR-0013) ​

  • KARAR: urn:tamga:id:IdentityAttestation:1 aynı ihraç akışında iki temsille verilir: SD-JWT VC (birincil, D-CRED-1 değişmez) + ISO 18013-5 mdoc (docType = vct URN, namespace tamga.id.1). Aynı alanlar, aynı iat/exp, aynı holder anahtarı (mdoc deviceKey = SD-JWT cnf.jwk); ayrı issuer imzası (COSE_Sign1 ES256, x5chain → güven listesi). Doğrulayıcı formatı DCQL ile seçer (dc+sd-jwt | mso_mdoc); kanal aynı (QR / derin bağlantı / DC API). Gerekçe: Safari/iOS Digital Credentials API yalnızca mdoc kabul eder; ARF PID için mdoc'u zorunlu tutar; Faz 1 Bluetooth (ADR-0012) mdoc taşır. Kapsam yalnızca kimlik; diğer tipler SD-JWT VC. Demo sapmaları: CBOR RFC 8949 §4.2.1 determinizm (18013-5 §3.9 pilot interop), SessionTranscript deterministik özet (pilot: 18013-7 Annex B). Taşıma (BLE/NFC) bu kararın dışında (Faz 1).
  • Nerede: ADR-0013 (MD1–MD5); SPEC-CRED-0001 §1; SPEC-PROTO-0002; packages/mdoc; 08-BACKLOG D12.

D-PROTO-1 — İhraç teklif sınıfları: on-screen / out-of-band 🟢 (2026-09-26; DB-5) ​

  • KARAR: OpenID4VCI pre-authorized teklif iki sınıfta verilir. on-screen: kurumun ekranında (kişi oturum açmış), QR + tx_code aynı oturumda, 5 dk, tek kullanım. out-of-band: e-posta (veya SMS) ile gönderilen QR/bağlantı, ≤ 72 saat, tek kullanım; tx_code (6 hane) farklı kanaldan gider (e-posta teklif → SMS kod), 3 yanlış deneme teklifi yakar, kanal adresi yalnızca kurumun kayıtlı verisinden. Kullanılmış teklif ikinci kez okutulursa cüzdan "bu davet kullanılmış" der (ihlal görünür olur).
  • Nerede: SPEC-PROTO-0001 §3.3, PR3, PR12; tamga-platform/apps/issuer (on-screen uygulandı; out-of-band kanalı pilot — S-3).

D-CRED-6 — İhraç öncesi Wallet Unit Attestation zorunlu 🟢 (2026-09-26; DB-16) ​

  • KARAR: Issuer, grant'tan önce cüzdanın Wallet Unit Attestation'ını doğrular (ETSI TS 119 471 REQ-EAASP-4.2.1.2-02/03): WUA imzacısı güven listesindeki wallet_providers[] anahtarlarından biri, PoP cihaz anahtarıyla imzalı, key_storage kiracı politikasını karşılıyor. Taşıma: OAuth-Client-Attestation + -PoP başlıkları (HAIP). Sonuç token ve denetim kaydına yazılır, credential'a girmez. Kiracı ayarı wallet_policy {require_wua, min_key_storage}. Demo software kabul (S-9/S-14); pilot secure_enclave/strongbox.
  • Nerede: SPEC-PROTO-0001 §11.1, PR11; SPEC-CRED-0001 §4; apps/wallet-provider, @tamga-network/issuer verifyWalletAttestation.

D-SRC-1 — Yetkili kaynak kurumdadır; Tamga kişi kaydı tutmaz 🟢 (2026-09-29; ADR-0020) ​

  • KARAR: Barındırılan ihraçta belge bilgileri imza anında kurumun kaynağından okunur, saklanmaz (kaynak bağlantısı: remote sorgu ucu — lookup / fetch, Tamga imzalı istek; sandbox = Konsol'daki örnek kayıt defteri, yalnız deneme). Yol A: kurum API ile kimliğe bağlı teklif (authorization_code + issuer_state; T.C. kimlik no + doğum tarihi yalnız anahtarlı özet), bağlantıyı kurum gönderir; kişi kimliğini sunar, eşleşmezse belge yok. Yol B: kişi cüzdandan ister, Tamga kuruma sorar. tx_code yedek.
  • Nerede: ADR-0020 AS1–AS4; kurum issuer'ı, @tamga-network/issuer, wallet-core, Kurum Konsolu, OpenAPI.

D-CRED-7 — Cüzdan örneği kanıtı (WIA) + anahtar kanıtı (KA) — AB TS3 🟢 (2026-09-29; ADR-0025) ​

  • KARAR: Tek 30 günlük WUA yerine: cüzdan birimi sağlayıcıda kayıtlı (kişi verisi yok); her belge işleminde 24 saatten kısa ömürlü, yeni anahtarlı ve yeni iptal girişli WIA (client_status); belge anahtarları sağlayıcı imzalı KA'da (key_attestation, key_storage gerçek seviye, tür başına iptal girişi); sağlayıcı iki iptal listesi yayınlar, kullanıcı isteğiyle birimi iptal eder; belge verenler WIA/KA ve iptal durumlarını doğrular. D-CRED-6'nın biçimini değiştirir (ilke aynı).
  • Nerede: ADR-0025 WIA1–WIA4; apps/wallet-provider, @tamga-network/issuer, wallet-core, kurum issuer'ı, kimlik servisi.

D-ASSUR-2 — Holder seviyesi bağlama yolundan gelir, tipin ön koşuludur; ETSI TS 119 461 eşlemesi 🟢 (2026-09-26; DB-6, DB-6 rev., DB-18) ​

  • KARAR: Holder seviyesi (T1–T3) credential'a yazılmaz (PR7); eIDAS modelindeki gibi belge tipinin ön koşuludur: issuer bağlama yoluna göre hangi tipi vereceğine karar verir ve yolu denetim kaydına yazar. Eşleme: e-posta teklif + SMS kodu ya da ekranda teklif → T1 (Baseline); lisanslı uzaktan kimlik doğrulama (belge + canlılık + yüz) ya da kurum kayıt masası → T2 (Substantial); NES / Mobil İmza → T3 (High), yalnızca authorization code veya yüz yüze — pre-authorized ile yasak (ETSI 472-3). Eğitimde T1 → öğrenci belgesi, T2+ → diploma. Politika örneklerinde holder_assurance satırı yoktur; dışarıya eIDAS adları kullanılır. SPEC-ID-0003 bu kararla Active oldu.
  • Nerede: PM-ASSUR-0001 §Bağlama yolu → holder seviyesi; SPEC-ID-0003 (T1–T3, IDP1–IDP11); FW-RB-0002 §4.

D-OSS-1 — Depo adları ve açık kaynak sınırı 🟢 (2026-09-24) ​

  • KARAR: Üç depo: tamga-network (public; kanonik dokümanlar + çerçeve belgeleri + @tamga-network/* paketleri + cüzdan/verifier uygulamaları + kontratlar/ağ + docs sitesi; Apache-2.0 kod, CC BY 4.0 dokümanlar), tamga-platform (private; issuer/portal/status servisleri, kiracılar, ops, standart PDF analizleri, konuşmalar, raporlar), tamga-web (tanıtım sitesi). GitHub repo adı = klasör adı; eski "tamga" adı geri çekildi. İleride github.com/tamga-network organizasyonuna transfer. Repo sınırı = görünürlük sınırı (gitignore gizlilik yöntemi değildir); bileşen başına değil yayın başına repo (paketler tek monorepodan ayrı yayınlanır); "beta/network" klasör değil çalışma kipidir (TRUST_SOURCE=list|chain). Public yapma öncesi kontrol listesi docs/beta/10 §7. tamga-demo arşiv.
  • Nerede: docs/beta/10-depo-yapisi-ve-acik-kaynak.md (D-MONO v2 olarak okunur); ../README.md.

D-CAT-1 — IssuerCategory'ye EVENTS (etkinlik) 🟢 (2026-09-27; DB-23) ​

  • KARAR: Kapalı kümeye yalnızca EVENTS eklenir (etkinlik/bilet ihraççısı); TRANSPORT ve TELECOM gerçek bir ihraççı gelince kendi ADR'siyle. Yeni değer enum'un sonuna (IC1). Bilet satıcısı bubilet OTHER → EVENTS.
  • Nerede: ADR-0014; SPEC-BC-0001 2.2.0; @tamga-network/trust; IIssuerRegistry.sol.

D-OSS-2 — npm kapsamı @tamga-network 🟢 (2026-09-27) ​

  • KARAR: Tüm açık paketler @tamga-network/* kapsamıyla yayınlanır (eski @tamga/*). Neden: npm'de @tamga kapsamı üçüncü bir tarafa ait (yazılım lisanslama ürünü, @tamga/sdk); yayın imkânsız. @tamga-network GitHub deposu/organizasyonu ve tamga.network alan adıyla aynıdır. Kullanıcıya görünen marka ("TamgaID ile Giriş Yap") değişmez; kapsam yalnızca geliştirici içindir. (Marka cümlesi 2026-09-30'da D-NAME-3 / ADR-0030 ile değişti: cüzdan Tamga Wallet, giriş "Tamga ile giriş yap".)
  • Uygulandı: iki depoda paket adları, import'lar, tsconfig yolları, dokümanlar (geçmiş raporlar hariç). Kapsam npm'de henüz alınmadı — ilk yayından önce tamga-network npm organizasyonu açılmalı. Marka çakışması için hukuki görüş önerilir.
  • Kit adlandırması (2026-09-27): rol başına tek paket + alt yol — @tamga-network/verifier (sunucu doğrulama) + @tamga-network/verifier/web (tarayıcı: düğme, QR, passkey); @tamga-network/issuer + @tamga-network/issuer/client (barındırılan ihraç servisinin istemcisi). Ayrı login-* paketi yok.

D-TRUST-1 — Tek güven arayüzü; cüzdan dahil (trust/core) 🟢 (2026-09-27; ADR-0015) ​

  • KARAR: Her istemci ve servis güveni yalnızca TrustSource arayüzünden sorar; liste doğrulama kuralları tek gerçeklemededir (@tamga-network/trust/core, platformdan bağımsız); cüzdanın ayrı liste okuyucusu kalkar. Faz 0 zincir kaynağı aynı arayüzün arkasına girer. AB'nin referans cüzdanları (Kotlin/Swift) kuralı iki kez uygular; tek dil kullandığımız için tek çekirdek.

  • Nerede: ADR-0015 TS1–TS3; packages/trust, packages/wallet-core.

D-API-1 — Barındırılan ihraç servisine dış kurum erişimi: kiracı API anahtarı 🟢 (2026-09-27; ADR-0016) ​

  • KARAR: Dış yüzey /{slug}/api/v1/*; kiracıya ve kapsama bağlı API anahtarı (sunucuda yalnızca özeti), 90 gün, iki anahtar örtüşerek döner; iç /admin/* 127.0.0.1'de kalır. Pilot üniversitesi için mTLS (K5) değerlendirilir.
  • Nerede: ADR-0016 HA1–HA3; tamga-platform/apps/issuer, @tamga-network/issuer/client.

D-API-2 — Barındırılan doğrulayıcıda sonuca erişim: RP beyanı, tek okuma, asıl RP gösterimi 🟢 (2026-09-27; ADR-0017) ​

  • KARAR: Değer döndüren uçlar yalnızca güven listesindeki anahtarıyla imzalı kısa ömürlü beyan sunan, sunumu açan RP'ye; değerler bir kez ve ≤ 5 dk; tarayıcı yalnızca durum görür; aracı istekte cüzdan asıl RP'yi gösterir (ARF aracı modeli).

  • Nerede: ADR-0017 HV1–HV6; apps/verify, @tamga-network/verifier/web, cüzdan onay ekranı.

D-CONSOLE-1 — Kurum Konsolu (console.tamga.network) + PostgreSQL; öğrenci portalı kalkar 🟢 (2026-09-28; ADR-0019) ​

  • KARAR: Barındırılan hizmetlerin kurum tarafı Kurum Konsolu'dur: davetle hesap, passkey ile giriş; verilen belgeler, iptal/askı, örnek kayıt defteri (öğrenciler), biletler, API anahtarları, kullanıcılar, kurum kaydı. Öğrenciye dönük portal kaldırılır (belge cüzdandan istenir). Operatör verisi PostgreSQL'de; kısa ömürlü protokol durumu bellekte.
  • Nerede: ADR-0019 KC1–KC4; tamga-platform/apps/console, shared/db, ops.

D-CONTACT-1 — Doğrulanmış iletişim belgeleri: e-posta ve telefon 🟢 (2026-09-29; ADR-0021) ​

  • KARAR: Tamga kimlik servisi, tek kullanımlık kodla sahipliği kanıtlanan e-posta ve telefon için urn:tamga:contact:EmailAddress:1 / urn:tamga:contact:PhoneNumber:1 verir: nitelikli olmayan EAA, yalnız SD-JWT VC, kategori yok, 1 yıl, birden çok adres; adres ihraçtan sonra tutulmaz, günlüğe yazılmaz. SMS'in gerçek sağlayıcısı pilot öncesi etkinleştirilmez (testte SMS metni e-postayla).
  • Nerede: ADR-0021 CT1–CT4; packages/schemas, tamga-platform/apps/id, cüzdan.

D-WALLET-1 — Otomatik kopya yenileme (yenileme belirteciyle) 🟢 (2026-09-29; ADR-0023) ​

  • KARAR: Cüzdan kurum belgelerini, kurumun ilan ettiği eşikte (2 kopya kalınca / bitişe 7 gün kala), uygulama önde ve kilit açıkken, rastgele gecikmeyle ve kullanıcıya sormadan yeniler; mekanizma OpenID4VCI yenileme belirteci (belgeye özel DPoP anahtarına ve WUA'ya bağlı, tek kullanımlık, döndürülen). Kimlik ve iletişim belgeleri kapsam dışı (kişi alanı saklanmaz). Ayarlardan kapatılabilir. WL7 değişir.
  • Nerede: ADR-0023 AR1–AR4; wallet-core, cüzdan, kurum issuer'ı.

D-GOV-7 — Konumlanma: AB uyumu taban, Tamga Network hafif federasyon, ürün ve hizmetler 🟢 (2026-10-01; ADR-0035) ​

  • KARAR: Yol 3. Belgeler, protokoller ve güven listeleri AB standartlarında (taban). Tamga Network ağır bir kurum değil, hafif bir federasyon: ülke listelerini toplar ve birbirine tanıtır, yayınlanmış kurallara uyan her cüzdan sağlayıcısını tanır; devletler katıldıkça yönetişim kurumu ve zincir. Tamga Wallet ağın ilk ve referans cüzdanı, ama her AB uyumlu ortamda çalışır; "EUDI Wallet" ya da "ulusal cüzdan" iddiası yok. Hizmetler (Kurum Konsolu, Tamga Verify, destek) standartlar üzerine satılır.
  • Nerede: ADR-0035 PO1–PO4.

D-TRUST-2 — Güven federasyonu: dış listeler LOTL'da işaretçi + sabit imzacı + kapsam; AB PID/mDL doğrulama 🟢 (2026-10-01; ADR-0036) ​

  • KARAR: Tamga LOTL başka işletmecilerin güven listelerini (ilk biçim ETSI TS 119 602 LoTE JSON) adres, LOTL'da sabitlenmiş imzacı, kapsam (roller + belge türleri) ve onay kaydıyla gösterebilir; liste sahibinde kalır. Kapsamdaki dış cüzdan sağlayıcılarının cüzdanlarına belge verilebilir (kapsamdaki anahtar deposu kuralı daha sıkıysa o uygulanır); kapsamdaki dış kurumların belgeleri (AB PID, mDL) doğrulanabilir. Dış listenin bozulması Tamga listelerini etkilemez (UNKNOWN). İç içe seçici açıklama (RFC 9901 §7.1) desteklenir. Belirli bir dış listeye güvenmek ayrı onaydır; bugün LOTL'da dış liste yok.
  • Nerede: ADR-0036 FD1–FD5; SPEC-TRUST-0001 v1.2.0, SPEC-API-0001 v1.7.0.

D-REVIEW-1 — Mağaza incelemesi için tek kullanımlık inceleme kodu 🟢 (2026-10-01; ADR-0033) ​

  • KARAR: Mağaza inceleyicisi kimlik akışını gerçek kimlik belgesi olmadan, tek kullanımlık ve en çok 14 gün geçerli bir inceleme koduyla dener. Kod kimlik servisinin aydınlatma sayfasına girilir; yalnız o oturumda sahte kimlik doğrulama sağlayıcısı kullanılır ve ayrı DEMO imzacısı en çok 7 gün geçerli deneme belgesi verir. Deneme belgesi gerçek doğrulayıcı ve kurumlarda geçmez. Kod özetiyle saklanır, kullanımı günlüğe yazılır.
  • Nerede: ADR-0033; kimlik servisi, güven listesi (DEMO imzacısı yetkisiz), mağaza inceleme notu.

D-PROTO-2 — HAIP 1.0: doğrulayıcı istemci kimliği x509_hash, WIA sub ortak değer 🟢 (2026-10-01; ADR-0034) ​

  • KARAR: İmzalı istekte doğrulayıcı yalnız x509_hash istemci kimliğini kullanır (erişim sertifikasından hesaplanır, ayardan okunmaz); cüzdan yalnız onu kabul eder (HAIP 1.0 §5, OpenID4VP 1.0 §5.9.3). Güven listesi RP kaydında kalıcı kimlik dns_name (sertifikanın SAN'ında); kopya ayrımı, takma ad, geçiş kartı aud'u, günlük ve aracı ilişkileri ona bağlanır — sertifika yenilemesi hesapları ve kartları bozmaz. WIA sub = cüzdan çözümünün kimliği, bütün örneklerde ortak (§4.4.1).
  • Nerede: ADR-0034 CI1–CI6; core, trust, trust-publisher, verifier, wallet-core, cüzdan, Tamga Verify, cüzdan sağlayıcısı, platform issuer'ı. Sertifika yenileme: önce liste, sonra sunucu.

D-ZK-1 — Sıfır bilgi ispatlı mdoc sunumu: Longfellow, ilk yüklem yaş 🟢 (2026-10-01; ADR-0032) ​

  • KARAR: Kurum belgeleri değişmeden (ECDSA P-256 mdoc) cüzdan Longfellow ZK (devre sürümü ≥ 8) ile ispat üretir; ilk yüklem age_over_18. Doğrulayıcı yalnız imzalı güven listesindeki devre özetlerini kabul eder; ZK yoksa bugünkü toplu kopya yolu. Aşama 1 (masaüstü) tamam: ispat 518 ms, doğrulama 211 ms, ~343 KB; 11 negatif test. Aşama 2 telefon (Z1'den sonra).
  • Nerede: ADR-0032 ZK1–ZK6; experiments/zk-longfellow/ (deney, üretimde değil). Backlog Z5.

D-PRIV-1 — Site başına takma ad 🟢 (2026-10-01; ADR-0031) ​

  • KARAR: "Tamga ile giriş yap" siteye belge özeti ya da kimlik numarası göndermez. Kimlik servisi kişinin kimliğinden ayrı bir anahtarla tohum türetir (saklamaz; urn:tamga:id:PseudonymSeed:1, hiçbir siteye sunulmaz); cüzdan her site için ayrı, kararlı takma ad anahtarı türetir. Siteler kişiyi eşleştiremez; yeni telefonda kimlik yeniden doğrulanınca aynı takma adlar döner; varsayılan olarak kişi başına sitede tek hesap. Bilinen zayıflama: kimlik servisi anahtarı + kimlik numarası birleşirse takma ad hesaplanabilir (anahtar KMS/HSM, kullanım günlüğü). Kesin kanıt ileride sıfır bilgi ispatıyla (Z5).
  • Nerede: ADR-0031 PS1–PS6; kimlik servisi, şemalar, wallet-core, verifier (+/web), verify, cüzdan. S-17'yi kapatır.

D-NAME-3 — Ürün adları: Tamga Wallet, "Tamga ile giriş yap", Tamga Verify 🟢 (2026-09-30; ADR-0030) ​

  • KARAR: Cüzdan uygulaması Tamga Wallet; web girişi "Tamga ile giriş yap" (en "Sign in with Tamga", tk "Tamga bilen gir"); barındırılan doğrulayıcı Tamga Verify. "TamgaID" ürün adı olarak kullanılmaz; tamga-id, id.tamga.network, urn:tamga:id:* adres/tanımlayıcı olarak kalır. Neden: cüzdan yalnız kimlik değil (belgeler, ileride ödeme ve varlık); tek ürün tek ad.
  • Nerede: ADR-0030 PN1–PN4; site, docs, verify, sözlük, marka sayfası.

D-SCHEMA-5 — Geliştirme evresinde şemalar yerinde düzeltilir 🟢 (2026-09-30; ADR-0029) ​

  • KARAR: Beta yayınına kadar (SCHEMA_STAGE = "development") şemalar aynı sürüm yolunda düzeltilir; eski deneme belgeleri yeniden alınır. D1 ve küçük sürüm kuralı (ADR-0010 K4) beta ile (stable) başlar.
  • Nerede: ADR-0029 DS1; packages/schemas (SCHEMA_STAGE, build).

D-WALLET-2 — Günlüğün kişinin başlattığı şifreli dışa aktarımı (AB TS10) 🟢 (2026-09-29; ADR-0027) ​

  • KARAR: Sunum ve olay günlüğü cihazdan yalnız kişinin başlattığı, kişinin parolasıyla şifreli (PBES2-HS256+A128KW, A128GCM; AB TS10 §5) dışa aktarmada çıkar: işlem günlüğü dosyası ya da taşıma dosyası. Otomatik, arka planda ya da sunucuya dışa aktarma yok; düz JSON yok. İçe aktarmada günlüğün geri yüklenmesi kişiye sorulur. WL4 daralır.
  • Nerede: ADR-0027 LX1–LX2; wallet-core ts10, cüzdan taşıma ekranı, SPEC-WALLET-0001 v1.2.0.

D-REG-1 — Katılımcı kayıt verisi: AB ortak veri seti 🟢 (2026-09-29; ADR-0024) ​

  • KARAR: Doğrulayıcı ve belge veren kayıtları AB ortak veri setini taşır (CIR 2025/848 Ek I; TS5/TS6): ticari ad, resmî kimlik no, adres, iletişim, hizmet açıklaması, kullanım başına amaç + gizlilik politikası, kamu kurumu işareti, yetki türü, aracı ilişkisi, veri koruma kurumu (KVKK). Yalnız kurumlar; cüzdan gizlilik politikasını gösterir.
  • Nerede: ADR-0024 RPR1–RPR3; güven listesi şeması, trust-publisher, cüzdan onay ekranı.

D-REG-2 — Kayıt sertifikaları (WRPRC) 🟢 (2026-09-29; ADR-0026) ​

  • KARAR: Tamga geçici kayıt kurumu olarak her doğrulayıcı kullanımı ve her belge veren için ETSI TS 119 475 kayıt sertifikası (rc-wrp+jwt, JAdES B-B, ≤ 12 ay) üretir; içerik yalnız imzalı güven listesinden, imza ayrı kayıt kurumu anahtarıyla (LOTL roles.registrar). Doğrulayıcı verifier_info (registration_cert) ile taşır; cüzdan imza, süre, erişim sertifikasındaki organizationIdentifier bağı ve istenen alanları denetler. Kimlik numarası olmayan kayda sertifika üretilmez.
  • Nerede: ADR-0026 WRC1–WRC4; trust-publisher, gen-pki / pki-issue, verifier, wallet-core.

D-ID-7 — Kimlik servisi nitelikli olmayan EAA, güvence I2 🟢 (2026-09-29; ADR-0022) ​

  • KARAR: Tamga kimlik servisi güven listesinde QUALIFIED / I3 yerine class: EAA, assurance: I2; kimlik belgesi category claim'i taşımaz; kimlik belgesini isteyen politikalar I2 ister. Bağımsız uygunluk değerlendirmesinden sonra ADR ile yükseltilir. D-ID-6'nın sınıf satırını değiştirir.
  • Nerede: ADR-0022 IDC1–IDC2; güven listesi kaydı, IdentityAttestation şeması, apps/id, kurum kimlik eşleştirme politikası.

D-DOCS-1 — Belge yayını üç kapı: Genel · Geliştirici · Tamga ARF 🟢 (2026-09-27; ADR-0018) ​

  • KARAR: Genel anlatım tamga.network/docs; geliştirici belgeleri docs.tamga.network; çerçeve belge seti Tamga ARF adıyla arf.tamga.network'te (ana belge + Ek A Trust Framework, Ek B katılımcı kuralları, Ek C attestation rulebook'ları), İngilizce + Türkçe; Türkçe kaynak, İngilizce aynı sürümün resmî çevirisi.
  • Nerede: ADR-0018 DY1–DY3; arf/, scripts/arf-sync.mjs, docs/.vitepress/config.ts, tamga-web menüsü, ops nginx.

1. Bu Turda Kapatılan Yeni Kararlar (2026-09-03) ​

D-CRED-1 — Credential formatı ve protokoller 🟢 ​

  • KARAR: SD-JWT VC (birincil) + mdoc/ISO 18013-5 (ikincil, 2. faz); ihraç OpenID4VCI, sunum OpenID4VP, imza ES256 (P-256); holder binding (cnf) istisnasız zorunlu; Wallet Unit Attestation baştan; revocation → Token Status List.
  • Nerede: ADR-0006, SPEC-CRED-0001.

D-ASSUR-1 — İki eksenli assurance + devletsiz bootstrap 🟢 ​

  • KARAR: Güven iki eksende — holder T0–T3 × issuer I1–I3, verifier kararı çarpım. Devletler gelene kadar güven mevcut kurumlardan devralınır (e-imza=T3, banka/GSM=T1, KYC/kurum masası=T2). Kendi seviyelerimiz eIDAS LoA'ya 1:1 eşlenir. Assurance decay + kullanıcıya sayı göstermeme.
  • Nerede: ADR-0005, PM-ASSUR-0001; senkron: PM-ID-0001 §6.2, SPEC-BC-0001 (IssuerAssurance alanı), ARCH-0001 Faz 0.

D-GTM-1 — Pazara giriş / pilot yönü 🟢 (yön kararı) ​

  • KARAR (yön): Pilot sırası, genişleme önceliği ve ticari model proje yönetiminin kararıdır; ayrıntıları operatörün özel kayıtlarındadır (2026-09-30'da kamuya açık kütükten taşındı; karar değişmedi). Kamuya açık kısım: ilk belge veren kurum bir üniversitedir; kişiler için cüzdan ücretsizdir.
  • Nerede: pilot planı PM-GTM-0001 (özel); assurance temeli PM-ASSUR-0001.

2. Kimlik & DID ​

D-ID-1 — Kurumsal kimlik: X.509 🟢 (2026-08-06) ​

  • KARAR: X.509 (issuerId = keccak256(stateCode, certFingerprint)); vatandaşa küresel ID yok (pairwise pseudonym); EVM hesabı değişmez. → ADR-0004, SPEC-ID-0002.

D-ID-2 — Onboarding / kimlik-ispatı yöntemi 🟢 ​

  • KARAR: LoA'ya göre karma (PM-ASSUR-0001 ile hizalı):
    • T3 = e-imza/NES/Mobil İmza challenge (Faz 0, devletsiz) → Faz 1'de NFC'li eID / e-Devlet.
    • T2 = uzaktan kimlik tespiti (belge OCR + selfie/liveness) veya kurum kayıt masası.
    • T1 = banka mikro-transfer / GSM hat doğrulaması.
  • Nerede: PM-ID-0001 §7, PM-ASSUR-0001. Teknik derinlik → RS-PID-ISSUANCE (planlı, engelleyici değil).

D-ID-3 — Vatandaş-olmayanlar (mülteci, vatansız, turist, gözlemci) 🟢 (yön) ​

  • KARAR (yön): Host-devlet veya yetkili kurum tarafından verilen düşük-LoA misafir kimliği (Faz 0'da kurumsal issuer üzerinden T0–T1). Öncelik vatandaşlarda; misafir profili sonraki fazda uygulanır.
  • Nerede: PM-ID-0001 §7.

D-ID-4 — Kurumsal / nesne kimlikleri 🟢 (yön) ​

  • KARAR (yön): Kurum → tescil edildiği devlete X.509 ile bağlanır (ADR-0004 zaten kurumsal kimliği kapsar). Nesne → sahibinin/tescilin devletine bağlanır. Formalizasyon D-ID-4 kapsamında ilgili SPEC'e (nesne kimliği ihtiyacı doğduğunda) bırakıldı.
  • Nerede: ADR-0004, SPEC-ID-0002.

D-ID-5 — X.509 teknik ayrıntıları 🟢 (2026-08-06) ​

  • KARAR: SPEC-ID-0002 yazıldı (RootCARegistry, rollover, 5-adım doğrulama, iki katmanlı iptal, pseudonym multicodec, eIDAS/did:web köprüsü). Alt-detaylar SPEC-ID-0002 §10.

3. Guardian & Escrow ​

D-GRD-0 — Guardian/Escrow çekirdeği 🟢 ​

  • KARAR: Kurumsal 5'li + yürütme-dışı kuralı; DKG + threshold ElGamal (reconstruction yok); iki katmanlı verifiable-encryption escrow enrollment; acil mod 2/5+48s; sınır-ötesi tabiyet ilkesi. → SPEC-BC-0002, PM-ID-0002.

D-GRD-1 — Kriptografik primitifler ⚪ (denetime bağlı) ​

  • KARAR (öneri, denetimle kesinleşir): verifiable-encryption = Camenisch-Shoup (NIZK ispatlı) birincil aday; court-token = EIP-712 imzalı yetki; commitment = Pedersen; getStatistics = on-chain sayaç. Nihai seçim bağımsız kripto denetimiyle kilitlenir (üretim önkoşulu).
  • Nerede: SPEC-BC-0002 §12.

D-GRD-2 — Escrow Store operasyonu ⚪ (uygulama) ​

  • KARAR (yön): Off-chain escrow store coğrafi dağıtık HSM + air-gap; threshold payları asla aynı yerde bulunmaz; HA/yedekleme her guardian kurumunda bağımsız. Somut topoloji services/ implementasyonunda.

4. Yönetişim (PM-GOV-0001 planlı) ​

D-GOV-1 — Guardian 5 rolünün Türk tüzel eşlemesi 🟢 ​

  • KARAR: Yargı = yetkili mahkeme/hâkimlik; veri-koruma = KVKK (Kişisel Verileri Koruma Kurumu); nüfus/kimlik = NVİGM (Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü); ombudsman = Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK); parlamento-atamalı = TBMM-atamalı bağımsız üye. Yürütme-dışı koltuk kuralı: en az 1 onay yürütme-dışından (KVKK/KDK/TBMM/yargı).
  • Nerede: PM-GOV-0001'in ana ekseni (yazılacak); ilke SPEC-BC-0002, PM-ID-0002.

D-GOV-2 — Faz devir eşikleri 🟢 ​

  • KARAR: Başlangıç (2026-09-24, ADR-0009 K4): zincir ancak ≥2 bağımsız validator operatörü yazılı kabul verdiğinde kurulur; öncesi Faz B (imzalı listeler). Vakıf, ≥3 devlet eşit validator olarak katıldığında kendi validator sayısını azaltmaya başlar; ≥4 devlet + ≥12 ay kesintisiz operasyon koşulunda consensus'tan tamamen çıkar (yalnızca operasyonel destek kalabilir). → ARCH-0001 §3.
  • Nerede: PM-GOV-0001 (formalize), ARCH-0001.

D-GOV-3 — Kurum full-node akreditasyonu 🟢 (yön) ​

  • KARAR (yön): Kurum X.509 kimliği + uptime/güvenlik SLA'i + yıllık denetim; validator değil (imzalamaz). Detay PM-GOV-0001.

D-GOV-4 — Acil-durum modu hukuki çerçevesi 🟢 (yön) ​

  • KARAR (yön): 2/5 + 48s acil erişim, sonradan zorunlu yargısal onay + değiştirilemez audit log açıklaması gerektirir; onay gelmezse erişim geçersiz sayılır ve bildirilir. → SPEC-BC-0002 §8, PM-GOV-0001.

5. Ağ & Kontratlar ​

D-NET-1 — QBFT vs IBFT 2.0 🟢 ​

D-NET-2 — Faz 0 validator sayısı 🟢 ​

  • KARAR: 4 validator (QBFT 3f+1 → f=1 tolerans), coğrafi/operasyonel dağıtık.
  • Nerede: ARCH-0001 §3.

D-NET-3 — Ölçek stratejisi (>~20 devlet) 🟢 (yön) ​

  • KARAR (yön): İlk aşamada QBFT ayarıyla ilerle; devlet sayısı büyürse bölgesel/ hiyerarşik yapı araştırılır (ayrı RS, ihtiyaç doğduğunda). Engelleyici değil.

D-NET-4 — Kontrat upgrade deseni 🟢 ​

  • KARAR: UUPS proxy (yükseltme yönetimi Governance 2/3 protokol-yükseltme altında, çoklu-imza).
  • Nerede: SPEC-BC-0001 Açık Konular → kapandı.

D-NET-5 — Cross-recognition gaz/okuma optimizasyonu ⚪ (uygulama) ​

  • KARAR (yön): mapping tabanlı isRecognizedBy sorgusu + büyük N için off-chain index. Somut optimizasyon contracts/ implementasyonunda.

6. Değer / Yetkilendirme Katmanı ​

D-AUTH-0 — Değer katmanı = yetkilendirme, mutabakat değil 🟢 ​

D-AUTH-1 — İşlem-grafiği mahremiyeti 🟢 (yön) ⚠️ ​

  • KARAR: Aşama 2 modeli benimsenir (para bankada/CBDC'de; zincirde yalnızca tetikleyici/yetkilendirme) → gözetim yüzeyi doğal olarak azalır. On-chain mutabakata (Aşama 3+) geçilmez — geçilecekse önce RS-PRIVACY (confidential-tx / off-chain mutabakat) araştırması şarttır.
  • Nerede: PM-AUTH-0001; RS-PRIVACY (planlı, Aşama 3 önkoşulu).

D-AUTH-2 — Agent delegasyon kontratı 🟢 ​

  • KARAR: SPEC-AGENT-0001 yazıldı; ilkeler ADR-0003 Karar 3'te sabit (süreli/validUntil zorunlu, anında iptal/kill switch, sorumluluk velide, agent credential sunamaz, scope genişletilebilir/pay:* Faz 0 dışı).
  • Nerede: SPEC-AGENT-0001 §5.

D-AUTH-5 — Credential-gating Faz 0'da zincir dışıdır 🟢 (2026-09-10) ​

  • KARAR: Faz 0'da zincir üstü credential-gating YOKTUR. ADR-0008 ile iptal listesi zincir dışına çıktığından zincir bir credential'ın geçerliliğini göremez; CredentialGate/requiresCredential bir zincir primitifi olarak yazılmaz. Doğrulama off-chain'de (SPEC-API-0001) yapılır. ADR-0003 Karar 4 bu yönde daraltıldı. Gelecek açılma yolu (kayıtlı ACTIVE verifier'ın imzalı beyanı + tazelik ≤15 dk + tek kullanımlık nonce) tasarım olarak kayıtlıdır; güven "zincir credential'ı doğrular"dan "zincir kayıtlı verifier'a güvenir"e kayar.
  • Nerede: SPEC-AGENT-0001 §3–§4, ADR-0003 Karar 4 (daraltma notu).

D-AUTH-3 — Varlık cüzdanı kurtarma kompozisyonu 🟢 ​

  • KARAR: Kullanıcı-seçimli 3-of-5 (aile/güvenilen + opsiyonel kurum) + 72 saat zaman kilidi; kimlik escrow'undan ayrı. Sayısal detay/senaryolar → PM-ID-0003.
  • Nerede: ADR-0003 Karar 2.

D-AUTH-4 — FINANCE issuer akreditasyonu 🟢 (yön) ​

  • KARAR (yön): Token ihraç izni yalnızca merkez bankası / BDDK-lisanslı bankalar (FINANCE kategorisi, onlyOwnerState). Devlet başına yetkilendirme. → PM-GOV-0001.
  • Nerede: ADR-0003 Karar 5, SPEC-BC-0001.

7. Strateji & Felsefe ​

D-STR-1 — Çekirdek farklılaşma 🟢 ​

  • KARAR: Tamga'yı EBSI'den ayıran çekirdek fark = kimlikten yetkilendirme/değer katmanına genişleme (coğrafyanın ötesinde). EBSI kimlik/credential ile sınırlıyken Tamga "kim neye yetkili"yi kanıtlayan, ileride değer akışını tetikleyen bir yetkilendirme omurgasıdır (PM-AUTH-0001). Bu, bilinçli açık bırakılan farkın kapatılmasıdır.
  • Nerede: PM-PH-0001 "çekirdek farklılaşma" açık sorusu → kapandı; PM-AUTH-0001.

D-STR-2 — Genişleme kapsamı 🟢 (2026-08-06) ​

D-STR-3 — Türk Devletleri Teşkilatı ile ilişki 🟢 (yön) ​

  • KARAR (yön): Önce Türkiye'de teknik pilot + kanıt (devletsiz bootstrap sayesinde devlet-öncesi mümkün), olgunlaşınca TDT'ye kurumsal/diplomatik yol. Teknik değil, stratejik; proje ilerledikçe yürütülür.

D-STR-4 — EBSI interoperability entegrasyon noktaları 🟢 (yön) ​

  • KARAR (yön): Ortak format (SD-JWT VC, ADR-0006) + did:web/X.509 köprüsü (SPEC-ID-0002) + eIDAS LoA eşlemesi (PM-ASSUR-0001). Derin entegrasyon → RS-EBSI-0001 genişletme (ihtiyaç doğduğunda).

8. Web / Ürün (detay: ../tamga-web/todos.md) ​

D-WEB-1 — Web X.509 güncellemesi 🟢 (2026-08-06, tamam) ​

D-WEB-2 — Manifesto & Whitepaper kaynak dokümanları 🟡 (dış girdi) ​

  • KARAR: Mevcut docs/whitepaper kaynak olarak yeterli; ek kaynak metin geldiğinde web içeriği + Typst PDF yeniden derlenir. Engelleyici değil.

D-WEB-3 — Yeni ana sayfa bölümleri 🟢 (yön) ​

  • KARAR (yön): Yol haritası + SSS + "Kimler için?" + bülten eklenir; içerik metinleri web turunda yazılır (../tamga-web/todos.md).

D-WEB-4 — Ekosistem adı 🟢 ​

  • KARAR: "Logistics" (IssuerCategory=LOGISTICS ile tutarlı).

D-WEB-5 — Analitik aracı 🟢 ​

  • KARAR: Plausible (self-host, gizlilik-dostu).

D-WEB-7 — Sitede tedarikçi adı, fiyat dili, "Trust Mesh" 🟢 (2026-09-27) ​

  • KARAR: Tanıtım sayfaları, whitepaper ve karşılaştırmada kimlik doğrulama tedarikçisi genel ifadeyle ("uzaktan kimlik doğrulama sağlayıcısı"); tedarikçi adı KVKK aydınlatma metninde ve teknik belgelerde. Fiyat dilinde yalnızca "kişiler için ücretsiz" (eIDAS 2.0'daki gibi); kurum ücretleri pilot bitmeden yazılmaz. "Trust Mesh" vizyon adı olarak kalır, teknik belgelere girmez.

D-WEB-6 — Deploy & OG görselleri 🟡 (logoya bağlı) ​

  • KARAR: Deploy (sunucu + security + domain) ve OG görselleri nihai logo oturunca yapılır. Tek dış bağımlılık: logo.

9. ✅ Temel Karara Bağlananlar (kalıcı arşiv) ​

IDKararNerede
D-BC-0Blockchain motoru = Hyperledger Besu + QBFTADR-0001
D-BC-1Rust'tan sıfırdan ağ reddedildiRS-FRAMEWORKS-0002
D-GOV-0Egemenlik-öncelikli yönetişim (2/3 · onlyOwnerState · tek taraflı tanıma)ADR-0002
D-GRD-0Guardian/Escrow = kurumsal 5'li + DKG threshold ElGamal + escrow enrollmentSPEC-BC-0002, PM-ID-0002
D-ID-1Kurumsal kimlik = X.509ADR-0004
D-ID-0Pseudonym = self-certifying, pairwise, unlinkableSPEC-ID-0001
D-AUTH-0Değer katmanı = yetkilendirme + 5 kancaPM-AUTH-0001, ADR-0003
D-TRUST-0Kişisel veri/credential asla zincirdePM-TRUST-0001
D-MONOMonorepo kök = tamga-networkMASTER_INDEX
D-CRED-1Credential = SD-JWT VC + OpenID4VCI/VP + ES256 + holder bindingADR-0006, SPEC-CRED-0001
D-ASSUR-1İki eksenli assurance (T0–T3 × I1–I3) + devletsiz bootstrapADR-0005, PM-ASSUR-0001
D-ID-eskÇifte vatandaşlık = hibrit; assurance = eIDAS LoA'ya 1:1PM-ID-0001
D-SCHEMA-1Şema kayıt defteri = off-chain Type Metadata + on-chain çapa; vct kararlı HTTPS URL, vct#integrity zorunlu; iki katman NETWORK (2/3 oy) / NATIONAL (onlyOwnerState)ADR-0007, SPEC-SCHEMA-0001, PM-SCHEMA-0001
D-SCHEMA-2Issuer↔şema yetkisi allowlist; yetkisiz şemayla imzalanan belge reddedilir (kategori aşımı kapandı)ADR-0007 K6, SPEC-BC-0001 §3.4
D-SCHEMA-3Eğitim şemaları ELM v3 semantiğini devralır; kontrollü sözlükler (EQF, ISCED-F) aynen kullanılır, JSON-LD taşıyıcısı alınmazRS-SCHEMA-0001, SPEC-SCHEMA-0002
D-REV-1Status list off-chain, zincirde yalnızca URI + içerik hash'i + sürüm çapası; sabit aralıklı ve gürültülü yayınADR-0008, SPEC-CRED-0003
D-REV-2isRevoked zincir arayüzü kaldırıldı — zincir bu soruyu cevaplayamazADR-0008, SPEC-BC-0001 §7.3
D-REV-3İndeksler rastgele tahsis edilir, liste URI'si opaktır, listeler yıl/bölüm/kohort ölçütüyle bölünmezSPEC-CRED-0003 §6
D-BC-2Yükseltme deseni = UUPS, yetki Governance 2/3; brick koruması CI'da zorunluSPEC-BC-0001 §9
D-BC-3Doğrulama zamana bağlıdır: C1/C2 credential iat'ını alır (isCredentialAcceptable, isCredentialSchemaAcceptable); ihraç sorguları doğrulamada kullanılmazREVIEW-2026-09-09 R1/R3, SPEC-BC-0001 2.1.0
D-BC-4CA RETIRED ≠ REVOKED: rotasyon operasyonu ve eski belgeleri sürdürür; ele geçirilme belgeleri düşürür ama status yayını sürerREVIEW-2026-09-09 R2
D-BC-5Halef issuer, selefin status listesini yayınlayabilirREVIEW-2026-09-09 R4
D-GOV-1Asgari mutlak oy 2; iki üyeli ağda çıkarma imkânsız — anayasal korumaREVIEW-2026-09-09 R6
D-GOV-2Çıkarılmış/çekilmiş devlet yeniden kabul edilebilirREVIEW-2026-09-09 R7
D-CRED-3issuerId x5c yaprak parmak izinden türetilir, iss claim'inden değilREVIEW-2026-09-09 R8
D-CRED-2typ = dc+sd-jwt; vc+sd-jwt Tamga issuer'larından reddedilir, dış ekosistem için bayrak varsayılan kapalıSPEC-CRED-0002 §5.1.1
D-AUTH-5Faz 0'da zincir üstü credential-gating yok (zincir iptali göremez, ADR-0008); doğrulama off-chain, ADR-0003 K4 daraltıldı; gelecek yol = kayıtlı verifier imzalı beyanıSPEC-AGENT-0001, ADR-0003 K4
D-BC-6Faz B zincirsiz beta: çapa = imzalı hash-zincirli listeler + çapa günlüğü; zincir ≥2 bağımsız validator operatörüyleADR-0009
D-GTM-2Pilot ön koşulları Ö1'/Ö2'/Ö8'; bildirim v2; demo yolu pilotun önündeADR-0009 K6
D-GOV-5TDT-first: üye devlet slotları, tam ARF rol seti, vekâleten operatör; devir = yalnızca operatör alanıADR-0009 K5
D-SCHEMA-4vct = urn:tamga:…, metadata katalogdan, #integrity zorunlu; D-SCHEMA-1 süpersedeADR-0010
D-CRED-4Kategori sinyali urn:tamga:eaa:pub|qualified (yalnız PUB/QUALIFIED), C4 çapraz kontrol; holder LoA asla credential'daADR-0010 K5
D-NAME-1Alan adı şeması v1.1: trust / schemas / wallet / verify + yol tabanlı issuer.tamga.network/{slug}, console.tamga.network (v1.2; ADR-0019), status.tamga.network/{opak}docs/delivery/10-ALAN-ADLARI.md

9b. Değiştirilen (Superseded) Kararlar ​

EskiNe olduYerine
Revocation "Yaklaşım B — bitmap zincirde"Geçersiz. Bitmap zincirden çıkarıldı; her iptali zincire yazmak izinli ağda iptalin anını tüm validator'lara sızdırıyordu.D-REV-1 (ADR-0008)
SPEC-CRED-0001 §5'teki "... + bitmap" ibaresiKod ile spesifikasyon çelişiyordu; çelişki ADR-0008 ile kapatıldı.D-REV-1
ADR-0003 Karar 4 (zincir-üstü credential-gating)Daraltıldı (kapandı 2026-09-10). Zincir iptal durumunu göremez (ADR-0008); Faz 0'da zincir üstü credential-gating yok, requiresCredential primitifi yazılmaz. Doğrulama off-chain.D-AUTH-5, SPEC-AGENT-0001
D-SCHEMA-1 "vct kararlı HTTPS URL" (ADR-0007 K1)Süpersede (2026-09-24). Standarda uygundu; ancak tip kimliğini vakfın alan adına bağlıyordu, TDT-first ile çelişti. vct URN, metadata katalogdan; #integrity ve çapa aynen.D-SCHEMA-4, ADR-0010
SPEC-ID-0003/IDP3 "IDV entegrasyonu yalnızca issuer tarafında"Yeniden ifade (2026-09-25). Kimlik ispatı kurumların değil Tamga'nın kimlik servisinin işi; kurum yalnızca attestation sunumunu eşler. TL8 korunur.D-ID-6 (ADR-0011)
SPEC-PROTO-0002 §2 / ADR-0017 client_id = x509_san_dns:<alan adı> (kayıt dizesi)Değişti (2026-10-01). İmzalı istekte yalnız x509_hash (HAIP 1.0 §5); kalıcı kayıt kimliği ayrı alan dns_name.D-PROTO-2 (ADR-0034)
ADR-0025 K2 WIA sub = işleme özel anahtarın parmak iziDeğişti (2026-10-01). sub bütün örneklerde ortak (çözüm kimliği; HAIP 1.0 §4.4.1); örnek ayrımı yalnız cnf + iptal girişi.D-PROTO-2 (ADR-0034)
D-OSS-2 "kullanıcıya görünen marka (TamgaID ile Giriş Yap) değişmez"Değişti (2026-09-30). Cüzdan Tamga Wallet; giriş "Tamga ile giriş yap"; doğrulayıcı Tamga Verify. Paket kapsamı aynı.D-NAME-3 (ADR-0030)
PM-GTM-0001 Ö1/Ö2 (kontrat derleme, testnet = pilot ön koşulu)Yeniden tanımlandı (2026-09-24). Tek operatörlü zincir güven üretmez (F1); pilot Faz B listeleriyle başlar.D-BC-6 / D-GTM-2, ADR-0009
ARCH-0001 §3 "Faz 0 = 4 vakıf validator" (başlangıç)Daraltıldı (2026-09-24). Faz 0 ancak ≥2 bağımsız validator operatörüyle başlar; öncesi Faz B.D-BC-6, ADR-0009 K4
D-NAME-1 v1.1 portal.tamga.network/{slug}Değişti (2026-09-28). Kurum tarafı console.tamga.network (kurum oturumdan; yolda slug yok); öğrenci portalı kaldırıldı.D-CONSOLE-1, ADR-0019
D-GOV-6 yayın satırı (docs.tamga.network, Türkçe kanonik, İngilizce v0.2)Değişti (2026-09-27). Çerçeve belgeleri kendi sitesinde (arf.tamga.network), İngilizce + Türkçe birlikte; Türkçe kaynak kalır.D-DOCS-1, ADR-0018
schema.tamga.network (tekil, SPEC-SCHEMA-0001)Yeniden adlandırıldı (2026-09-24). schemas.tamga.network (katalog); alan adı artık tip kimliği değil. Henüz yayın yok, kırılma yok.D-NAME-1

| D-ID-6 kimlik servisi class: QUALIFIED, I3, category: urn:tamga:eaa:qualified | Değişti (2026-09-29). Bağımsız uygunluk değerlendirmesi yok; "nitelikli" AB hukuki unvanı. Nitelikli olmayan EAA / I2, belgede kategori yok. | D-ID-7 (ADR-0022) | | SPEC-WALLET-0001/WL7 "Otomatik yenileme yoktur" | Değişti (2026-09-29). ARF ISSU_42/45/63: yeniden ihraç mümkün olduğunca kullanıcı eylemi gerektirmez. Yenileme belirteciyle, eşikte ve rastgele gecikmeyle; kimlik/iletişim hariç. | D-WALLET-1 (ADR-0023) | | SPEC-SCHEMA-0001/D1 "yayımlanmış şema asla değişmez" | Askıda (2026-09-30), beta ile yeniden yürürlükte. Geliştirme evresinde gerçek kullanıcı yok; şemalar doğrusu bulunana kadar yerinde düzeltilir. | D-SCHEMA-5 (ADR-0029) | | SPEC-WALLET-0001/WL4 "presentation_log cihazdan çıkmaz" | Daraldı (2026-09-29). AB (CIR 2024/2979 md. 9, 13; TS10) kişinin günlüğünü dışa aktarabilmesini ister. Yalnız kişinin başlattığı, parolalı dosyada; sunucuya asla. | D-WALLET-2 (ADR-0027) | | D-CRED-6 biçimi: tek 30 günlük WUA, key_storage WUA beyanında | Değişti (2026-09-29). AB TS3: 24 saatten kısa, işlem başına WIA + sağlayıcı imzalı KA + iptal listeleri. İlke (ihraçtan önce cüzdan doğrulaması) aynı. | D-CRED-7 (ADR-0025) | | ADR-0011 K3 / ADR-0019 kayıt defteri: kişi kayıtları Tamga veritabanında, teklif ve eşleştirme defterden | Daraldı (2026-09-29). Yetkili kaynak kurumda; defter yalnız deneme (sandbox). Teklif kimliğe bağlı, bilgi imza anında kaynaktan. | D-SRC-1 (ADR-0020) | ​

10. Geriye Kalan Tek Gerçek Bağımlılıklar ​

Bu turda her karar kapatıldı. Yalnızca şu üç madde, doğası gereği dış bir olayı bekler (karar değil, tetikleyici bekliyor):

  1. D-GRD-1 ⚪ — kripto primitifleri bağımsız güvenlik denetimiyle kesinleşir.
  2. D-WEB-6 🟡 — deploy + OG görselleri nihai logo ile.
  3. D-WEB-2 🟡 — whitepaper içerik revizyonu ek kaynak metin gelince.

Bunların hiçbiri mühendislik ilerlemesini engellemez.

2026-09-09 eki — açık taahhütler:

2026-09-09 bağımsız inceleme: on bulgu (R1–R10) işlendi; bkz. REVIEW-2026-09-09. Aşağıdaki açık taahhütler değişmedi.

  1. SPEC-AGENT-0001 ✅ KAPANDI (2026-09-10). Karar: Faz 0'da zincir üstü credential-gating yok (ADR-0008 gereği); ADR-0003 Karar 4 daraltıldı, agent delegasyonu resmileştirildi, gelecek açılma yolu tasarım olarak kaydedildi. → D-AUTH-5, SPEC-AGENT-0001.
  2. Kontrat derlemesi 🟡 — contracts/ SPEC-BC-0001 v2.0.0'a göre yeniden yazıldı ancak hiç derlenmedi. ADR-0009 ile artık pilotu bloklamaz; Faz 0 (≥2 bağımsız validator operatörü) öncesi tamamlanır.
  3. ADR-0009/0010 sonrası spec sürüm güncellemeleri ✅ YAPILDI (2026-09-24, 6. tur): SPEC-SCHEMA-0001 v2.0.0, SPEC-SCHEMA-0002 v2.0.0 (erratum $ref dahil), SPEC-SCHEMA-0003 v1.1.0, SPEC-CRED-0002 v1.3.0 (C18), SPEC-API-0001 v1.2.0 (C4, issuer.class), PM-ASSUR-0001 v1.1.0, PM-GTM-0001 v2.0.0, ARCH-0001 v0.2.0, SPEC-CRED-0003 v1.0.2, SPEC-BC-0001 v2.1.1, ARCH-0003 v1.0.2, SPEC-ID-0002 v0.3.0, SPEC-PROTO-0001 v1.1.0 (§3.3 offer sınıfları DB-5, §11.1 WUA DB-16, PR11–PR12), SPEC-CRED-0001 v1.0.4 (§4 WUA profili), SCENARIOS F18 düzeltmesi; yeni SPEC-TRUST-0001 v1.0.0 (TL1–TL11, DB-11). schema. → schemas. ve vct URN tüm SPEC/ARCH/PM belgelerinde (ADR metinleri tarihî, değişmedi). INVARIANTS.md scripts/sync-invariants.mjs ile üretildi: 20 doküman, 224 kod, çakışma yok. Trust Framework metni FW-TF-0001 (D-GOV-6).
  4. Çerçeve belge seti + kimlik ispatı + depo adları (2026-09-24, 2. tur) — DB-12 ✅ D-GOV-6 ve D-OSS-1 adayı ✅ D-OSS-1 kabul edildi (§0). Kalan açık: SPEC-ID-0003 Draft (D-ID-2 uygulaması; DB-6 rev./DB-18 satırları onaya bağlı; IDP1–IDP8 /sync-index bekliyor); demo sapma adayları S-10 (diploma T2 kimlik ispatı olmadan), S-11 (cüzdan yerel deposu şifresiz), S-12/S-13 (SAN heuristiği, imzasız RP görünümü), S-14 (self-reported WUA beyanı) docs/delivery/09 §6'da ÖNERİ; FW belgeleri İngilizce + PDF (v0.2). DB-16 kodda uygulandı (WUA + PoP başlıkları, docs/delivery/15); SPEC-PROTO-0001 v1.1 ve SPEC-CRED-0001 §4 metni madde 7 senkronunda. 2026-09-25: DB-21/DB-22 → ADR-0011 ile kapandı (D-ID-6); demo sapması S-15 (FAKE IDV) ÖNERİ; onay isteği (DB-5/6/16/18, S-10…S-15) açık. ✅ KAPANDI (2026-09-26): DB-5 → D-PROTO-1, DB-16 → D-CRED-6, DB-6/DB-6 rev./DB-18 → D-ASSUR-2 (SPEC-ID-0003 Active v1.0.0); demo sapmaları S-10…S-15, S-17, S-18 kabul (09 §6'da ÖNERİ etiketi kalktı). Açık kalan: DB-23 (bilet satıcısı / issuer kategori kümesi — ADR gerektirir).
  5. docs/outputs/ emekliye ayrılması ✅ KAPANDI (2026-09-10). operatörün arşivi altına taşındı, duplike silindi, devir README eklendi (K4 uygulandı).

İlgili ​

STATUS · MASTER_INDEX · ROADMAP · SCENARIOS · ../tamga-web/todos.md · WORKSPACE-AUDIT-0001 (arşiv)