Ortak defter (zincir)
Tamga'nın güveni bugün imzalı güven listelerinde (trust list)Bir ülkenin kök sertifikalarını, belge verenlerini ve kayıtlı relying party'lerini taşıyan imzalı liste. Bugün Tamga'da güven bu listelere dayanır; ortak defter sonra gelir. ve saatlik çapa günlüğünde (anchor log)İmzalı listelerin özetlerinin eklendiği, herkese açık ve geri alınamaz kayıt; bir listenin sessizce değiştirilmediği denetlenebilir. durur. Çalışan bir zincir yoktur. İzinli bir ortak defterin (ledger)Güven kayıtlarının birden çok bağımsız işletmeci tarafından birlikte tutulduğu kayıt (izinli bir blockchain). Tamga onu en az iki bağımsız işletmeci katıldığında ekler; o güne kadar işi imzalı güven listeleri görür. (Hyperledger Besu, QBFT) kodu yazılmış ve sınanmıştır; üretimde kapalıdır (ADR-0009, ADR-0051).
Zincir neden var?
Bugün listeleri tek bir işletmeci imzalar. Herkese açık günlük ve denetimler, işletmecinin iki doğrulayıcıya iki farklı liste göstermesini (çift konuşma) caydırır, ama imkânsız kılmaz. Bir defter iki şey ekleyebilir:
- Bağımsız tanıklık. Bir liste sürümünün özeti ancak eşik kadar bağımsız işletmeci aynı özeti gönderince onaylanır; tek işletmeci onaylı bir özet üretemez, farklı özetler zincirde çelişki olayı olarak görünür (ADR-0053).
- Kodda yönetişim. Üyelik, ortak belge türleri ve yükseltmeler devletlerin 2/3 oyuyla; yükseltmede 7 gün bekleme (ADR-0055).
İkisi de imzacı sayısına bağlıdır. Bu yüzden defter en az iki bağımsız işletmeci onaylayıcı işletmeyi yazılı kabul etmeden kurulmaz; tek işletmecinin zinciri, tek işletmecinin imzaladığı listeden fazla güven üretmez (ADR-0009 K4).
Neyin projeksiyonu?
Zincir imzalı listelerin ve çapa günlüğünün projeksiyonudur, kaynağı değildir (ADR-0051):
| Kaynak | İmzalı listeler (lotl, tl-<cc>) ve çapa günlüğü; çelişkide liste geçerlidir |
| Zincire giden | Liste sürümlerinin özetleri; listelerdeki her güven kaydının karşılığı (kurum, doğrulayıcı, belge türü, cüzdan sağlayıcı, kapı grubu…) yalnız özet, parmak izi, tarih, durum ve kapalı küme değeri olarak (ADR-0074) |
| Zincire hiç girmeyen | Kişisel veri, belge, belge özeti, iptal biti, serbest metin; ayrıntı yalnız SHA-256(JCS(…)) özeti olarak |
| Doğrulama | Deftere bağlı değildir; TrustSource listeden okur. Zincir denetimi isteğe bağlıdır: evet / hayır (alarm, sonuç değişmez) / bilinmiyor (sonuç kötüleşmez) |
Geçiş nasıl olur?
Defter açılırsa listelerin bütün geçmişi kontratlara bir kez yeniden oynatılır (trust:chain-replay): devletlerin oyuyla açılan, en çok 30 gün süren ve geri açılamayan bir göç penceresinde, listedeki tarihlerle (ADR-0073). Kontratlar belgeyi verildiği andaki (iat) duruma göre değerlendirir; askıdan önceki belge geçerli kalır, sert iptal (invalidatesFrom) sonraki belgeleri düşürür. Doğrulayıcı kimliği alan adından türer ve devri ortak oyla yapılır (ADR-0075). Göç, aynı sorular liste kaynağına ve zincir kaynağına sorulup kabul/ret farkı çıkmadan kapanmaz. Verilmiş belgeler yeniden verilmez; cüzdan ve doğrulayıcı değişmez.
Bugün
| Parça | Durum |
|---|---|
| İmzalı listeler ve çapa günlüğü | Gerçek ağda canlı |
| Kontratlar, yerel Besu geliştirme ağı, yeniden oynatma, indeksleyici, eşdeğerlik testi | Çalışıyor (yalnız yerel ve CI) |
| Üretim defteri | Kapalı; önkoşul ikinci bağımsız işletmeci ve bağımsız güvenlik denetimi |
| Değer katmanı (token, ödeme) | Yok; yalnız araştırma yönü (ADR-0072) |
Ayrıntı
- Kararlar: ADR-0001 · ADR-0009 · ADR-0051 · ADR-0052 · ADR-0073 · ADR-0074 · ADR-0075
- İki hâl yan yana, senkron kalma ve hangi rehber kime: GUIDE-0016
- Liste biçimi ve kontrat eşlemesi: SPEC-TRUST-0001
- Güven listeleri: Güven listeleri ve federasyon